A Restauración Borbónica en España (1874-1898): Bases, Bipartidismo e Crise do 98

A Restauración Borbónica (1874-1898): O Sistema Canovista

Co pronunciamento de Martínez Campos en 1874, Alfonso XII chegou á monarquía e Cánovas del Castillo asumiu a presidencia do Goberno, establecendo as bases do novo réxime. O sistema que Cánovas construíu, baseado na restauración da monarquía borbónica, tiña obxectivos claros:

• Evitar desestabilizacións pola alternancia no poder entre liberais moderados e progresistas.
• Controlar as eleccións a través da fraude e o caciquismo.
• Garantir o control do poder por parte da oligarquía.

A Constitución de 1876 e os Pilares do Réxime

A Constitución de 1876, que aprobou as bases deste sistema, establecía unha monarquía constitucional conservadora, cun papel central para o monarca. O rei tiña a facultade de nomear o Goberno e disolver as Cortes. O sistema era bicameral, no que o Senado estaba parcialmente nomeado polo rei. Tamén se establecía o catolicismo como relixión oficial, limitando a liberdade relixiosa.

Pacificación e Control Militar

Cánovas buscou a pacificación interna separando aos militares que apoiaran o Sexenio Democrático e establecendo un vínculo estreito entre o exército e a monarquía. As guerras carlistas e cubana foron rematadas co apoio do exército.

O Bipartidismo e as Quendas Pacificadas

A estabilidade política tamén dependía do bipartidismo, formado polo Partido Conservador, liderado por Cánovas, e o Partido Liberal, liderado por Sagasta, que se alternaban no poder de acordo co sistema de “quendas pacificadas” mediante fraude electoral.

O Mecanismo do Caciquismo

O sistema baseábase na manipulación dos resultados electorais a través do caciquismo, que garantía que os resultados se axustasen aos intereses dos partidos dinásticos. A maioría dos electores eran manipulados por caciques locais, que, grazas á súa influencia política ou económica, controlaban o voto.

A Ausencia de Democracia Real

Aínda que se recoñecía o sufraxio universal masculino, o sistema canovista non era democrático, xa que o monarca tiña poderes amplos, a fraude electoral estaba presente e os partidos fóra do bipartidismo non tiñan acceso ao poder. Non había liberdade política real, e o poder estaba nas mans dunha oligarquía que controlaba a maioría dos cargos políticos.

A Crise de Fin de Século e o Desastre de 1898

Nos anos 90, empezaron a emerxer varias tensións sociais e políticas:

• O movemento obreiro, que xurdiu debido ás malas condicións laborais.
• O nacionalismo catalán e vasco, que foron gañando forza.

Ademais, a guerra de Cuba, que continuaba sen solución, levou ao Desastre de 1898, cando España perdeu a illa a favor dos Estados Unidos, que tamén se quedou con Porto Rico, Filipinas e Guam. A derrota tivo graves consecuencias para España, aumentando as tensións sociais e deixando ao país nunha situación de frustración política e económica. A perda de territorios e o aumento do sentimento antimilitar entre as clases populares marcaron un novo capítulo na historia contemporánea de España.