Requisitos e Garantías Esenciais na Contratación do Sector Público (LCSP)

Garantías Esixibles na Contratación do Sector Público (SP)

Funcións e Tipos de Garantía na Contratación do SP

As garantías teñen por obxecto asegurar o éxito do procedemento de contratación, disuadindo aos licitadores da retirada inxustificada das súas ofertas (garantía provisional) e cubrir á Administración do incumprimento ou cumprimento defectuoso do contrato polo adxudicatario (garantía definitiva).

• Regulación: Arts. 95-104 da Lei de Contratos do Sector Público (LCSP).
• Tipos: Provisional, Definitiva e Global.

Garantía Provisional (Art. 103 LCSP)

Esta garantía é esixible durante a tramitación do procedemento.

Destinatarios e Obxectivos

• Licitadores: Responder do mantemento das ofertas ata a adxudicación do contrato.
• Futuro Adxudicatario: Responder do cumprimento das obrigas formais impostas polo artigo 151.2, conducentes á adxudicación do contrato.

Importe e Extinción

• Importe: Decidido polo PCAP (Prego de Cláusulas Administrativas Particulares), non podendo exceder do 3% do orzamento base de licitación do contrato.
• Licitación por Lotes: O importe da fianza fixarase en función dos lotes aos que se presenta o licitador, non da totalidade dos lotes.
• Extinción e Devolución: É automática.
  • Para os licitadores rexeitados: «inmediatamente después de la adjudicación del contrato».
  • Para o licitador futuro adxudicatario: será retida «hasta que proceda a la constitución de la garantía definitiva».
• Incautación: Aplícase ás empresas que retiren inxustificadamente a súa proposición antes da adxudicación. A súa finalidade é asegurar o mantemento da oferta ata a adxudicación do contrato.

Garantía Definitiva (Arts. 95-102 LCSP)

Esta garantía é esixida ao futuro adxudicatario (Art. 95.1).

Constitución e Importe

• Momento da Constitución (Art. 99.1 e 151.2): No prazo dos 10 días concedido ao seleccionado para que acredite estar ao corrente nas obrigas tributarias e da Seguridade Social e constitúa esta garantía.
• Importe (Art. 95.1): 5% do importe de adxudicación, excluído o IVE.
• Garantía Complementaria: O PCAP pode engadir unha garantía complementaria de ata un 5% do importe de adxudicación (máximo 10% do prezo do contrato). O importe de adxudicación equivale ao prezo do contrato (excluíndo o IVE).

Responsabilidades que Cobre

A garantía definitiva responde da correcta execución do contrato polo adxudicatario e, especificamente, de:

• Os gastos e a indemnización de danos e prexuízos causados pola demora do contratista.
• As penalidades impostas ao contratista por execución defectuosa ou demora imputable a aquel.
• A incautación da garantía definitiva cando se resolva o contrato por causa imputable ao contratista.

Efectos da Non Constitución

Implica o decaemento da oferta seleccionada e a notificación á elixida no lugar inmediatamente posterior.

Axustes e Preferencia

• Cando a modificación do contrato implique variación do seu prezo, a contía da garantía deberá reaxustarse para que garde a debida proporción co novo prezo.
• A Administración terá preferencia sobre calquera outro acredor, calquera que for a natureza do crédito e o título do que este derivase.

Devolución e Cancelación

Prodúcese pola execución satisfactoria do contrato, unha vez rematado o prazo de garantía, non resultando responsabilidades para o contratista, ou pola resolución do contrato, sen culpa do contratista.

Garantía Global (Art. 98 LCSP)

O empresario poderá constituír unha garantía global para afianzar as responsabilidades que poidan derivarse da execución de todos os contratos que celebre cunha Administración Pública (AAPP), ou cun ou varios órganos de contratación. Non substitúe á provisional se esta fose esixida polo PCAP.

• Importe: Como mínimo, o 5% do importe de adxudicación do contrato. O PCAP pode fixar un importe maior.

Requisitos Subxectivos para Contratar co Sector Público (Arts. 54-84 LCSP)

Os requisitos subxectivos divídense en condicións de existencia (Art. 54-56) e de acreditación (Art. 72).

Artigo 54 LCSP: Condicións Xerais

«1. Sólo podrán contratar con el sector público las personas naturales o jurídicas, españolas o extranjeras, que tengan plena capacidad de obrar, no estén incursas en una prohibición de contratar, y acrediten su solvencia económica, financiera y técnica o profesional o, en los casos en que así lo exija esta Ley, se encuentren debidamente clasificadas. 2. Los empresarios deberán contar, asimismo, con la habilitación empresarial o profesional que, en su caso, sea exigible para la realización de la actividad o prestación que constituya el objeto del contrato.»

Requisitos Esenciais

1. Indiferenza Subxectiva: Persoa natural ou xurídica.
2. Plena Capacidade de Obrar.
3. Non estar incursa en prohibición de contratar.
4. Solvencia económica, financeira, técnica e profesional.
5. Esixencia de clasificación en determinados supostos.
6. Habilitación Técnica ou Profesional: Aptitude legal para o exercicio da profesión de que se trata, máis que contar con medios persoais e técnicos suficientes para desempeñalas.

I. Capacidade de Obrar

1. Requisitos Positivos

• Persoa Física: DNI/NIF e Certificado de inscrición no Rexistro Mercantil (se procede).
• Persoa Xurídica:
  • Adecuación Estatutaria (Art. 57.1): Só poden ser adxudicatarios de contratos relativos a prestacións comprendidas dentro dos fins, obxecto e actividade fixados nos estatutos ou regras fundacionais da entidade.
  • Acreditación (Art. 72.1): Escritura de constitución, Estatutos ou acto fundacional, e Inscrición de escritura e estatutos no Rexistro público correspondente.

A personalidade xurídica é un requisito imprescindible para contratar coas AAPP.

Sociedades Civís e Comunidades de Bens

• Sociedades Civís: Se a sociedade conta con personalidade xurídica (aquela en que os pactos entre os socios se fan públicos), inclúese como entidade que pode contratar coas AAPP. Basta con manifestar a intención de contratar en nome da sociedade cunha AAPP para que se considere que existe e ten personalidade xurídica propia, aínda que non sexan inscribibles necesariamente en ningún rexistro público.
• Comunidades de Bens: Carecen de personalidade xurídica e, polo tanto, non poden celebrar contratos administrativos. A única excepción admitida pola LCSP son as UTEs.

Empresas Comunitarias (Art. 58)

1. Existencia (Art. 58): Terán capacidade para contratar co SP as empresas non españolas de Estados membros da UE que, conforme á lexislación do Estado en que estean establecidas, se atopen habilitadas para realizar a prestación. Se a lexislación do seu Estado esixe unha autorización especial ou a pertenza a unha determinada organización, deberán acreditalo.
2. Acreditación da Capacidade de Obrar (Art. 72.2): Esíxese a súa inscrición no rexistro procedente de acordo coa lexislación do Estado onde están establecidos, ou mediante a presentación dunha declaración xurada ou un certificado, nos termos que se establezan nas disposicións comunitarias de aplicación.

Empresas Non Comunitarias

1. Existencia (Art. 44): Requírese un Informe da Misión Diplomática Permanente española; un documento de reciprocidade (que o Estado de procedencia da empresa admita a participación de empresas españolas na súa contratación pública); unha sucursal aberta en España; designación de apoderados/representantes para a contratación pública e inscrición no rexistro mercantil español.
2. Acreditación (Art. 61.3): Informe da Misión Diplomática Española do Estado ou da Oficina Consular onde radique o domicilio da empresa.

II. Prohibicións de Contratar (Art. 60 LCSP)

Encontrarse nalgunha das prohibicións impide ás empresas contratar cos entes do SP. A Mesa de Contratación comprobará a súa concorrencia á hora de examinar a documentación presentada pola licitadora.

Prohibicións Xenéricas

Son 6 prohibicións xenéricas, entre as que se atopan:

• Situación concursal (estar en concurso ou insolvencia noutro procedemento).
• Non estar ao corrente no cumprimento das obrigas tributarias ou coa Seguridade Social.
• Falsidade na declaración responsable ou ao acreditar capacidade e solvencia.
• Incompatibilidades do persoal ou cargos electivos das Administracións.
• Condena fixada por sentenza (o período de prohibición pode ser de ata 8 anos).

Prohibicións Específicas

Son 5 prohibicións específicas, entre as que se atopan:

• Ser declarado culpable da resolución dun contrato público.
• Infrinxir unha prohibición para contratar.
• Incorrer en prohibición de contratar da LGS ou da LGT.
• A retirada indebida de candidatura nun procedemento de adxudicación (o período de prohibición pode ser de ata 1 ano).
• Incumprir unha condición especial de execución do contrato (o período de prohibición pode ser de ata 2 anos).

Unións Temporais de Empresarios (UTEs) (Art. 59 LCSP)

Poderán contratar co SP as que se constitúan temporalmente ao efecto, sen que se formalicen mediante escritura pública ata que se efectúe a adxudicación do contrato ao seu favor.

• Obrigacións: Os empresarios que concorran agrupados en UTEs quedarán obrigados solidariamente.
• Representación: Deberán nomear un representante único con poder para exercitar os dereitos e cumprir as obrigacións que do contrato se deriven ata a extinción.
• Proposición: Deberán indicar os nomes e circunstancias dos que a constitúan, a participación de cada un e a asunción do compromiso de constituírse formalmente en UTE en caso de resultar adxudicatarios.
• Duración: Coincide coa do contrato, logo extínguese.
• Presentación de Ofertas: Sexa cal for o número de empresarios, presentarán 1 proposición, quedando prohibida a presentación por libre.

III. Solvencia (Arts. 74-82 LCSP)

A solvencia refírese ás condicións mínimas de capacitación económico-financeira, técnica e profesional que manifestan a habilidade dos licitadores para a execución satisfactoria do contrato. Estas deben acreditarse ante a mesa de contratación para que as súas proposicións sexan valoradas.

• É un exame do licitador, non da súa oferta, que se verificará posteriormente á adxudicación.
• Existen dúas fases de valoración no procedemento: de solvencia e de adxudicación.
• Pode obterse esta solvencia con medios externos (subcontratación, etc., Art. 52) ou dos medios doutras entidades citados no Art. 63, sempre que se demostre que o licitador disporá dos medios necesarios para a execución do contrato.

1. Acreditación da Solvencia Económica e Financeira (Art. 74)

Pode acreditarse mediante:

• Declaración axeitada de entidades financeiras ou seguro de indemnización por riscos profesionais.
• Contas anuais inscritas no Rexistro correspondente.
• Declaración sobre o volume xeral ou concreto de negocios, durante os 3 últimos exercicios dispoñibles. O PCAP pode esixir que a cifra de negocios sexa igual ou superior ao orzamento do contrato.
• Calquera outro documento admitido polo órgano de contratación en defecto dos anteriores.

2. Acreditación da Solvencia Técnica e Profesional

Requisitos específicos para os contratos de obras, subministracións e servizos (Arts. 76-79):

• Relación de obras, servizos ou subministracións executadas durante os últimos 5 anos (obras), ou 3 anos (os outros), avaladas por certificados de boa execución dos anteriores clientes.
• Declaración dos técnicos e unidades dos que dispón o licitador.
• Títulos académicos e profesionais do citado persoal.
• Declaración sobre as instalacións técnicas e a súa calidade.
• Declaración sobre a maquinaria, material e equipo técnico.
• Certificado do cumprimento de normas de garantía de calidade e normas de xestión ambiental (ISO 14000).

3. Concreción das Condicións de Solvencia (Art. 65)

Nos contratos de servizos e de obras, ou subministración que inclúan servizos de colocación e instalación, poderá esixirse ás persoas xurídicas que especifiquen os nomes e a cualificación profesional do persoal responsable de executar a prestación.

Os órganos de contratación poderán esixilo facéndoo constar nos pregos. Estes compromisos integraranse no contrato, podendo os pregos ou o documento contractual atribuírlles o carácter de obrigacións esenciais e establecer penalidades, ou a resolución do contrato, para o caso de que se incumpran polo adxudicatario.