A Produción Literaria do Grupo Nós e o Teatro Galego de Principios do Século XX

A Narrativa da Xeración Nós

A obra narrativa dos membros do Grupo Nós amosa unha rica diversidade de estilos e temáticas. A través de protagonistas como Adrián Solovio, explórase a evolución ideolóxica dos seus membros.

A Novela

Dentro da produción novelística, atopamos varias tendencias:

• Novela psicolóxica: Obras como Devalar e Escrito na néboa, de Otero Pedrayo, inscríbense nesta liña, afondando na introspección dos personaxes.
• Novela realista: Autores como Castelao con Os dous de sempre ou Otero Pedrayo con Os camiños da vida utilizan a prosa para reflectir a realidade social galega.
• Novela satírica: Vicente Risco emprega a ironía, o sarcasmo e a hipérbole (a miúdo mediante enumeracións acumulativas) en obras como Os europeos en Abrantes ou O porco de pé.
• Novela histórica: Otero Pedrayo cultiva este xénero con exemplos como A romería de Xelmírez.

A Narrativa Curta

Cos homes de Nós consolídase o conto literario, caracterizado pola súa brevidade e diversidade temática.

• Vicente Risco: Destaca Do caso que lle aconteceu ao doutor Alveiros, ambientado no mundo de ultratumba.
• Otero Pedrayo: En Contos do camiño e da rúa, recompila sete narracións sobre personaxes ligados á fidalguía.
• Castelao: Publica Cousas (45 relatos que combinan imaxe gráfica e texto, con temática variada, moitas veces mariñeira e campesiña) e Retrincos (5 relatos evocadores da súa infancia e mocidade).
• Rafael Dieste: Aínda que algúns críticos o sitúan nas vangardas, o seu libro Dos arquivos do trasno comparte trazos coa narrativa de Nós (brevidade, espazos urbanos, lector implícito, humor, mundos de ultratumba). O máis salientable é a mestura da literatura popular coa culta:
  • Popular: Apelacións ao auditorio, imprecisión espazo-temporal, historias encaixadas.
  • Culta: Descricións impresionistas, ruptura temporal, comezos in media res, finais abertos.

O Ensaio da Xeración Nós

Os membros de Nós, vinculados ao Seminario de Estudos Galegos, publicaron importantes traballos ensaísticos:

• Otero Pedrayo: Ensaio histórico sobre a cultura galega, onde descobre a identidade de Galicia a través dunha viaxe no tempo.
• Vicente Risco: Os xa citados Teoría do nacionalismo galego e Nós, os inadaptados, ademais de Mitteleuropa (de carácter etnográfico).
• Castelao: Numerosos ensaios, destacando As cruces de pedra na Bretaña (estudo sobre cruceiros) e, sobre todo, Sempre en Galiza (publicado no exilio), considerado a biblia do galeguismo.

O Teatro das Irmandades, Vangardas e o Grupo Nós

Nos primeiros anos do século XX, a produción dramática galega era escasa. Caracterizábase por:

• Temática costumista (predominio do mundo rural ou mariñeiro).
• Escrita en verso.
• Extensión breve.
• Dirixida a un público popular.

A súa difusión atopou obstáculos:

• Inexistencia de apoios institucionais.
• Falta de actores e actrices profesionais.
• Ausencia dun público espectador afeito ao teatro.
• Carencia de salas de representación.

Isto levou a que moitas pezas se convertesen nun teatro para ler. Neste contexto, dous elementos contribuíron inicialmente á consolidación do teatro galego: a Escola Rexional de Declamación e os “Coros populares”.