Politika Makroekonomikoen Azalpena eta Helburuak

Politika Makroekonomikoen Oinarriak

Zer dira, nork kudeatzen ditu eta zer helburu dituzte?

Politika makroekonomikoak gobernuak edo estatuak ekonomiaren bilakaera ona bermatzeko hartzen dituen neurriak dira, ekoizpena, enplegua eta prezioen egonkortasuna (inflazioa) hobetzeko helburuarekin.

• Nork jartzen ditu abian? Sektore publikoak, hau da, gobernuak.
• Norengan dute eragina? Biztanle guztiengan, bai pertsonengan bai enpresengan.

Politika hauen helburu nagusiak hauek dira:

• Ekonomia-hazkundea: Gizarteari eskainitako ondasun eta zerbitzuen kantitatea eta kalitatea areagotzea. Adierazle nagusiak BPGa (Barne Produktu Gordina) eta NPGa (Nazio Produktu Gordina) dira.
• Enplegu betea: Herrialdeko biztanleria aktiboari lana ematea (helburua biztanleria aktiboaren % 98 inguru okupatuta egotea da). Enplegu-maila neurtzeko adierazleak jarduera-, okupazio- eta langabezia-tasak dira.
• Prezioen egonkortasuna: Ondasun eta zerbitzuen prezio orokorra kontrolatzea, kontsumitzaileek erosteko ahalmena gal ez dezaten eta inflazioak sor dezakeen ziurgabetasuna saihesteko.

Politikak Aplikatzeko Irizpideak

Politika makroekonomikoak aplikatzerakoan, bi irizpide nagusi errespetatu behar dira:

• Iraunkortasuna: Ekonomia-hazkundea lortu edo mantendu behar da, baina ez edozein preziotan. Herrialde bateko biztanleen aberastasuna eta ongizatea lortzeko, ingurumena errespetatu eta baliabide naturalak modu egokian kudeatu behar dira.
• Ekitatea: Merkatuaren funtzionamenduak berez desorekak sortzeko joera du. Estatuak desoreka horiek zuzentzen saiatu behar du, batez ere errentaren birbanaketaren bidez. Horretarako tresna nagusia zerga-politika da.

Politika Makroekonomiko Motak

Hainbat politika mota daude, bakoitza bere tresna eta helburuekin:

• Zerga-politika (edo politika fiskala): Gobernuak gastu publikoa eta zergak kudeatzen ditu ekonomia-jarduera areagotzeko edo murrizteko.
• Moneta-politika: Prezioen egonkortasuna du helburu nagusi, eta banku zentralek kudeatzen dute diru-kantitatea eta interes-tasak kontrolatuz.
• Kanpo-politika: Beste herrialde batzuekiko transakzioak (inportazioak, esportazioak, kapital-mugimenduak) erregulatzen ditu. Espainiaren kasuan, erabaki asko Europar Batasunak hartzen ditu.
• Errenta-politika: Gobernuak aplikatzen du prezioen egonkortasuna lortzeko, soldaten eta enpresa-mozkinen gainean eraginez. Adibidez, funtzionarioen soldatak edo gutxieneko soldata finkatzen ditu.

Zein erakundek du eskumena neurriak hartzeko?

Eskumena politikaren araberakoa da. Adibidez, zerga-politikan, Euskadiren kasuan, Foru Aldundiek dute eskumena zerga nagusiak arautzeko.

Egiturazko Politika Makroekonomikoak

Politika bat egiturazkoa dela esaten da hartutako neurriak epe luzerakoak direnean eta haien ondorioak edo emaitzak urte batzuk pasatu ondoren ikusten direnean. Ekonomiaren oinarriak aldatzea dute helburu.

Zerga Politikari Buruzko Xehetasunak

Nork hartzen ditu erabakiak?

Oro har, gobernuak du eskumena. Euskadiren kasu espezifikoan, Gipuzkoako, Arabako eta Bizkaiko Foru Aldundiek dute zerga-ahalmen gehiena.

Zer hartu behar da kontuan politika aplikatzean?

Gobernuek hainbat faktore izan behar dituzte kontuan:

• Ekonomia-adierazle nagusiak (BPGa, KPIa, enplegu- eta langabezia-tasak), Estatuak finkatutako helburuak lortzeko zenbat diru-sarrera lor daitezkeen eta zenbat gastu egin behar den zehazteko.
• Biztanleriak erabakien aurrean izan dezakeen erreakzioa.
• Zerga-iruzurraren aurka hartu beharreko neurriak.