Poesía Galega de Posguerra: Xeracións, Tendencias e Autores Clave

Poesía Galega de Posguerra: Unha Visión Abrangente das Súas Xeracións e Tendencias

A primeira obra poética relevante publicada vai ser Cómaros verdes (1947), de Aquilino Iglesia Alvariño. A partir de aquí comeza unha lenta recuperación, impulsada por editoriais como Monterrey ou Bibliófilos Gallegos, e sobre todo Galaxia (1950). Así, a partir da década dos cincuenta reiníciase timidamente a publicación de poesía en galego.

Aos autores que se formaran (e mesmo publicaran) antes da guerra súmanse novas voces:

• As da Xeración Poética do 36, nados entre 1910 e 1920, formados na cultura republicana dos anos 30 e que vivirán na fase final desa formación o drama da Guerra Civil.
• As da Promoción de Enlace, nados entre 1920 e 1930, formados nos anos máis duros da posguerra (pobreza económica e cultural), influenciados polos poetas surrealistas da Generación del 27 española, polas vangardas galegas e a Xeración do 36.
• E as da Xeración dos 50 ou das Festas Minervais, nados arredor de 1930-1940, mostran un radicalismo vital que determina un estrito monolingüismo, influenciado polo ambiente no que medraron e a liña galeguista restaurada por Galaxia; danse a coñecer nas Festas Minervais (certames poéticos restaurados entre 1953 e 1964 na Universidade) e colaboran no suplemento cultural do xornal compostelán La Noche.

Principais Tendencias da Poesía de Posguerra

• Continuísmo coas liñas estéticas anteriores ao 36, tematicamente descomprometidas como: hilozoísmo, neotrobadorismo, ruralismo.
• O existencialismo da Escola da Tebra a través dunha poesía angustiada e pesimista. A angustia existencial, o espanto, a dor de vivir... marcan a súa temática. Os libros Muiñeiro de brétemas de Manuel María (1950) e Fabulario novo de Manuel Cuña Novás (1952) marcan a aparición desta tendencia, de amplo cultivo, especialmente na Promoción de Enlace e na das Festas Minervais.
• A poesía social-realista, amplamente cultivada por autores das diferentes xeracións. Aquela na que o poeta comprometido coa colectividade se fai eco da voz colectiva. Temas como a denuncia da opresión e a solidariedade cos humildes. Destacan Documentos persoaes de Manuel María e Longa noite de pedra de Celso Emilio Ferreiro.
• O culturalismo, que recupera a intertextualidade con outras culturas, reinterpretando mitos e poetizando, ao mesmo tempo, o cotián e o íntimo (Iglesia Alvariño e A. Cunqueiro).

A Xeración do 36

• Están marcados pola guerra e pola posguerra na súa experiencia persoal e familiar.
• Inician a súa produción e o seu compromiso coa realidade galega baixo o maxisterio dos homes do Grupo Nós e das vangardas.
• Seguen variadas tendencias: neotrobadorismo, paisaxismo, poesía cívica, intimismo...

Autores Destacados da Xeración do 36

• Aquilino Iglesia Alvariño: Cómaros verdes canta o amor e as paisaxes coa ansia de recuperar a infancia.
• Xosé Mª Díaz Castro: Nimbos, temática: a concepción tráxica da vida, o amor e o norte de Galicia.
• Álvaro Cunqueiro: Herba aquí e acolá (estética: culturalismo).
• Celso Emilio Ferreiro: máximo representante da poesía social.
  • Liña Social: temas como o antibelicismo, a liberdade, a solidariedade cos que sofren.
  • Liña Satírica: ironía, sarcasmo, burla, humor. Ex: Cemiterio privado.
  • Liña Intimista: dor, angustia existencial (Escola da Tebra). Ex: Onde o mundo se chama Celanova.

A Promoción de Enlace

• Son poetas nados entre 1920 e 1930.
• Formados nos anos máis duros da posguerra (pobreza económica e cultural).
• Recibiron primeiro a influencia da cultura castelá, polo que comezaron escribindo neste idioma, ao estar illados das correntes europeas e da literatura galega no exilio.
• Vense influenciados polos poetas surrealistas da Xeración do 27 española, polas vangardas galegas e a Xeración do 36.
• A súa poesía caracterízase pola temática existencial e angustiada, así como polo compromiso social.

Autores da Promoción de Enlace

• Antón Tovar: temática intimista de carácter existencial, na que nos revela unha visión tráxica e resignada da realidade e da propia vida. Ex: Calados esconxuros.
• Luz Pozo Garza: amor, desamor, o norte. Ex: Concerto de outono, Códice Calixtino.

A Xeración dos 50

• Nacen arredor de 1930-1940.
• Seguen a liña galeguista restaurada por Galaxia.
• Danse a coñecer a través dos certames poéticos das Festas Minervais.
• Dúas liñas poéticas sucesivas: social-realismo e Escola da Tebra.

Autores da Xeración dos 50

• Uxío Novoneyra:
  • Liña Paisaxística: Os eidos.
  • Liña Cívica: Viet Nam canto.
• Xosé Luís Méndez Ferrín: temática angustiada e intimista da Escola da Tebra (Poesía enteira de Heriberto Bens); temática política e histórica (Con pólvora e magnolias, libro máis influente na orientación da poesía galega).
• Xohana Torres: Estacións ao mar, con fondo compromiso con Galicia.
• Manuel María (temas):
  • O existencialismo da Escola da Tebra en Muiñeiro de brétemas.
  • A poesía paisaxística, centrada na Terra Chá, de tintes sociais, clásicos ou intimistas (Terra Chá).
  • A poesía comprometida, combativa, na que ecoa a ironía e a sátira (Documentos persoaes, Aldraxe contra a xistra...).
  • A poesía intimista e de corte existencial (relacionada coa Escola da Tebra), mesmo con trazos de poesía relixiosa (Morrendo a cada intre, Poemas ao Outono...).
• Antón Avilés de Taramancos: Cantos caucanos, As torres no ar.
• Bernardino Graña.