Poesía Galega de Posguerra: Tendencias e Voces Clave da Xeración do 36

A Xeración do 36: Contexto e Primeiras Tendencias

A Xeración do 36 agrupa escritores nados entre 1910 e 1920, todos eles profundamente marcados polo trauma da Guerra Civil Española. Estes autores, a miúdo seguidores dunha ideoloxía esquerdista máis radical que a do Grupo Nós, desenvolveron unha produción literaria influenciada polo contexto histórico e social.

As tendencias poéticas que seguiron maniféstanse en tres vías principais:

• Predominio de contidos paisaxistas e intimistas, así como de poesía trobadoresca.

  Entre os seus expoñentes destacan:

  • Aquilino Iglesia Alvariño: Cómaros verdes (influenciado polo neotrobadorismo e o hilozoísmo), De día a día, Lanza de soledá, Nenias.
  • Álvaro Cunqueiro: Dona de corpo delgado e Herba de aquí e acolá.
  • María Mariño: Palabra no tempo e Verba que comeza.

• Escisión da literatura galega respecto á europea.

  Este illamento foi consecuencia da censura e do réxime franquista, que limitou o contacto de España co exterior.

• Aparición da poesía existencialista e relixiosa.

  Caracterizada por unha profunda reflexión sobre o ser humano, acompañada dun forte pesimismo e unha marcada vertente relixiosa.

  Autores relevantes inclúen:

  • Ricardo Carballo Calero: Pretérito imperfeito e Futuro condicional.
  • Xosé María Díaz Castro: Nimbos (obra na que se rebela contra a vida moderna e materialista, destacando a súa profunda relixiosidade).

A Poesía Socialrealista e a Figura de Celso Emilio Ferreiro

Na década de 1960, a poesía socialrealista ou de denuncia irrompe na literatura galega, marcando a recuperación da poesía cívica que se perdera desde os tempos de Ramón Cabanillas. O libro que inaugurou esta tendencia foi Longa noite de pedra (1962) de Celso Emilio Ferreiro.

Celso Emilio Ferreiro destacou pola súa versatilidade, sendo capaz de ser tanto o poeta máis lírico, intimista e tenro, como o máis crítico, combativo, antifranquista, irónico e sarcástico, sempre cun claro compromiso nacionalista e lingüístico.

O Compromiso Social e Lírico de Celso Emilio Ferreiro

• Poeta comprometido: A súa obra Longa noite de pedra é un exemplo paradigmático, onde coexisten dúas liñas fundamentais:

  • A liña crítico-social: Caracterizada pola defensa dos marxinados e oprimidos, a denuncia dos opresores, a presenza da clase obreira e a reivindicación da lingua galega.
  • A liña lírico-intimista: Unha continuación do seu primeiro libro, O soño sulagado.

• Poeta intimista: En O soño sulagado, Celso Emilio Ferreiro recrea con nostalxia a súa vida nun ton confidencial, aínda que tamén inclúe poemas de crítica social.

Outras Obras Destacadas de Celso Emilio Ferreiro:

• Viaxe ao país dos ananos (1968): Unha crítica aos emigrantes "desgaleguizados" responsables da colectividade galega de Caracas.
• Cantigas de Escarnio e maldecir (1968): Imitando o estilo das cantigas satíricas medievais.
• Paco Pixiñas (1970): Outra obra de carácter crítico.
• Terra de ningures (1969): Unha recreación nostálxica da paisaxe da terra natal e o encontro, na emigración, con paisaxes exóticas.
• Onde o mundo se chama Celanova (1975): Contén poemas adicados á súa esposa Moraima.

Luís Pimentel: Unha Voz Singular na Poesía Galega de Posguerra

Luís Pimentel (Lugo, 1895-1958) é un poeta que, aínda pertencendo á "Xeración do 25" (xunto a figuras como Manuel Antonio e Amado Carballo), publicou as súas obras máis significativas na posguerra: Triscos (1950) e, de forma póstuma, Sombra do aire na herba (1959).

A súa poesía, de gran intensidade, amosa influencias das vangardas, pero sempre matizadas por un marcado lirismo intimista. A obra de Pimentel é inseparable da súa cidade natal, Lugo, coa que establece unha auténtica simbiose. Ademais, non faltan exemplos de poemas comprometidos, como o titulado "Cunetas", que reflicten a súa sensibilidade social.