Pankrea eta Digestioaren Fisiologia: Gida Osoa

1.3.3 Pankrea: Guruin mistoa

Pankrea abdomenaren goiko partean kokatzen den guruin mistoa da, duodenoaren eta barearen artean, eta duodenora irekitzen da. Bi motatako guruin-ehunez osatuta dago:

• Exokrinoa (99 %): Zuku pankreatikoa (amilasa, lipasa eta peptidasa) isurtzen du eta duodenora botatzen ditu.
• Endokrinoa (1 %): Langerhans-en islatxoen zelulek intsulina (β zelulak) eta glukagoia (α zelulak) isurtzen dituzte odolera.

Digestio-zukuen eta entzimen laburpena

Zukuak

1. Zuku gastrikoa: Bere funtzioa boloa substantzia oretsu (pastoso) bihurtzea da: KIMOA.
2. Zuku pankreatikoa: Karbono-hidratoen, lipidoen, proteinen eta azido nukleikoen digestioa egitea eta kimoa KILOA bihurtzea du helburu.
3. Hesteetako zukua: Nutrienteen degradazioarekin jarraitzea eta kimoa KILOA bihurtzea da bere funtzioa.
4. Behazuna (bilis): Gantz-azidoak emultsionatzen ditu, beste zukuetatik eraginda izateko.

Entzimak eta hormonak

• Muzina: Bide gastrointestinalaren geruza endoteliala lubrifikatzen du eta erasoetatik babesten du (min mekanikoa, urdaileko azidoa, bakteriak, birusak).
• Gastrina: HCl eta pepsina jarioa areagotzen du.
• Amilasa: Karbono-hidratoen molekula handiak apurtzen ditu.
• Pepsina: Proteinak apurtzen ditu.
• Peptidasa: Proteinak apurtzen ditu.
• Lipasa: Elikagaien lipidoak apurtzen ditu xurgatuak izan ahal izateko.

2. Digestioaren fisiologia

Helburua: Elikagaiak kimikoki aldatzea eta degradatzea forma bakunagoak lortzeko, xurgatzeko eta erabiltzeko errazagoak izan daitezen.

Parte-hartzaileak: Listu-guruinak (listua), gibela (behazuna), behazun-besikula (behazuna) eta pankrea (zuku pankreatikoa).

Digestioaren faseak

1. Aho-digestioa (murtxikatzea, listuztatzea eta irensketa).
2. Digestio gastrikoa.
3. Heste-digestioa eta xurgapena.
4. Iraizketa.

2.1 Aho-digestioa

• Ingestioa: Elikagaiak ahoan sartzea eta digestiorako prestakuntza.
• Murtxikatzea: Elikagaien urradura, ebaketa eta birrindura, tamaina txikitzeko.
• Listuztatzea: Listuarekin elikagai zatien nahasketa, disoluzioa eta lubrifikazioa lortuz: BOLOA.
• Irensketa: Faringetik eta hestegorritik urdailera igarotzea.
  • 1. fasea: Boluntarioa; mingainak boloa bultzatzen du hestegorrirantz eta epiglotiseak laringea blokeatzen du (segundotan).
  • 2. fasea: Konturatu gabekoa; boloa faringearen uzkurdurengatik eta mugimendu peristaltikoengatik bultzatzen da urdaileraino (GEE eta BEE zeharkatzen ditu).

2.2 Digestio gastrikoa

Urdailaren ekintzak:

1. Boloaren biltegiratzea: Urdailaren paretak dilatatzen dira edukierara moldatzeko (4 litroraino, haren bolumen hutsa baino 80 aldi gehiago, 50 ml).
2. Nahasketa: 15-20 segunduro mugimendu peristaltikoak gertatzen dira; boloa mukiarekin eta zuku gastrikoekin nahasten da KIMOA (azidoa) sortuz. Mugimendu bakoitzean parte bat antrora joaten da eta presioa igotzen da piloroan, pixkanaka hustea ahalbidetuz.
3. Hustea: 2-4 ordu irauten du (6 ere izan daitezke), irentsitako elikagaien digestio-erraztasunaren arabera.

Urdaileko xurgapena: Oso gutxi xurgatzen da mukosaren iragazgaiztasunagatik. Batez ere ura, ioiak, gantz jakin batzuk, farmakoak (aspirina) eta alkohola xurgatzen dira.

2.3 Heste-xurgapena

Urdaila husten den ahala, zuku pankreatikoa (bikarbonatoduna, basikoa) askatzen da. Kimo azidoa eta zuku pankreatiko basikoa nahastean, pH-a neutro bihurtzen da, kalteak saihestuz eta entzima digestiboak aktibatuz. Heste mehean, nahasketa-mugimenduek eta mugimendu peristaltikoek, jariaketa pankreatiko, hesteetako eta behazunekoekin batera, kimoaren aurrerapena ahalbidetzen dute heste osoan zehar.