A Paisaxe Vexetal Mediterránea: Formacións e Especies Clave

A Paisaxe Vexetal de Clima Mediterráneo

Correspóndelle á **rexión floral mediterránea**. As súas **formacións vexetais características** son o **bosque perennifolio** e a **matogueira** (o **maquis**, a **garriga** e a **estepa**). Estas **formacións xerófilas** adaptáronse á seca estival mediante diversos sistemas para diminuír a transpiración, como o pequeno tamaño; pilosidades; revestimentos protectores de resina, cera ou goma; formación de espiñas, etc.

a) O Bosque Perennifolio

Está formado por árbores de mediana altura, con troncos non rectilíneos, grosos e rugosos, e folla perenne. As súas ramas crean copas globulares e amplas, que proxectan sombra sobre o solo para mitigar a insolación e a evaporación. As especies máis características son a **aciñeira** e a **sobreira**. Posúe un rico sotobosque, con especies como o piorno e a xesta, xa que as árbores se sitúan algo apartadas unhas doutras, e a luz penetra con facilidade.

A Aciñeira

A **aciñeira** é a árbore máis característica e estendida do clima mediterráneo. É resistente á seca e adáptase a todo tipo de solos. A súa madeira, moi dura e resistente, empregábase tradicionalmente para a elaboración de rodas, carpintaría exterior, utensilios e carbón, e o seu froito, a landra, para alimentar o gando. Os bosques de aciñeiras mellor conservados atópanse en **Serra Morena**, en **Estremadura** e na **serra de Guadarrama**.

A Sobreira

A **sobreira** necesita invernos suaves, certa humidade (superior a 500 mm ao ano) e solos silíceos. A súa madeira, moi dura, aprovéitase para a realización de toneis e barcos, e a súa codia, para a obtención de cortiza. Concéntrase no **sueste peninsular**, aínda que tamén hai sectores no **sur de Andalucía** (de Cádiz a Málaga), no **nordés de Cataluña** e en **Castellón**.

O Piñeiro

O **piñeiro** é unha formación vexetal secundaria que se adapta a condicións extremas de frío, calor, humidade e aridez, así como a solos diversos. Estendeuse por amplas zonas como resultado da intervención humana, que valora o seu rápido crecemento e o aproveitamento económico da súa resina e da súa madeira para a construción, a elaboración de mobles, o aglomerado e a pasta de papel.

O bosque perennifolio tamén reduciu a súa extensión ao longo do tempo. As causas foron a perda de moitos dos seus usos tradicionais; a súa substitución por outras especies de crecemento rápido e bo aproveitamento económico; o obstáculo que representan as árbores para a mecanización agraria e o regadío móbil; e os incendios forestais. Na actualidade inténtase conservalo mediante o sistema da **devesa**. Consiste en aclarar o bosque de aciñeira e sobreira, e combinar o aproveitamento do seu froito, da súa leña e da súa madeira, así como a protección que exercen as árbores sobre o solo, coa agricultura e co pastoreo, que rotan cada certo número de anos.

b) A Matogueira

A **matogueira mediterránea** non é unha formación clímax, senón o resultado da degradación do bosque polo ser humano. Presenta tres tipos característicos: o **maquis**, a **garriga** e a **estepa**.

O Maquis

O **maquis** é unha formación arbustiva de máis de dous metros de altura, moi densa e case impenetrable. As súas especies principais son a **xara**, o **breixo**, o **lentisco** e a **xesta**.

A Garriga

A **garriga** está formada por arbustos e matogueiras de pouca altura, que deixan algunhas zonas sen cubrir, onde aparece a rocha. Entre as súas especies destacan o **tomiño**, o **romeu** e a **lavanda**.

A Estepa

A **estepa** está formada por herbas baixas, mesturadas con arbustos espiñentos, baixos e descontinuos, que deixan ao descuberto solos pobres. As súas especies principais son o **palmito**, o **tomiño**, o **espartal** e o **espárrago**.

A **estepa** é propia das zonas semiáridas do **sueste peninsular** e do **val do Ebro**, onde a seca impide o crecemento das árbores, e das zonas onde a garriga foi degradada pola acción humana.