Opera: Definizioa, Ezaugarriak, Ahotsak eta Antzokiaren Zatiak

Operaren definizioa

• Antzezlan musikala da.
• Musikak ezinbesteko garrantzia du.
• Musikak eta argumentuak operan zehar agertzen diren pertsonaien grinak eta sentimenduak gerturatzen dizkigute.

Operaren ezaugarriak

• Dimentsio handiko ikuskizuna da, muntaia eszenografikoak ikusgarriak direlako (alde artistikoak eta teknikoak kontuan izanda).
• Osotasunetik sortutako artea da, musika, literatura, eszenografia, dantza, antzerkia eta beste batzuk biltzen dituelako.

Operaren osagaiak

Librettoa

Abeslarien eta musika-tresna joleen gidoia izaten da. Abesteko testuak eta jotzeko partiturak hor agertzen dira.

Orkestra

Musika-tresnak eta horien joleen taldea da; hari, perkusio eta haize familia-atalak dituena.

Antzokiaren esparruak

Antzokietan dauden esparru ezberdinei deritzegu:

1. Eszenatokia

   Butakak eta palkoak atal honi zuzenduta daude. Eszenatokiak, orkestraren zulogunearekin (sotoa edo fosoa) batera, antzokiaren atzeko erdialdea hartzen du. Ikuslearen ikuspuntutik aurreko partean dago.

2. Fosoa / Orkestra zuloa

   Eszenatokia eta butaka-esparruaren artean kokatzen dugu. Plataforma goragailu baten gainean dago, eta orkestra-soto gisa erabili daiteke edo besaulki-patioaren arrasean utzi.

3. Palkoa

   Butaka-esparrua baino altuago kokatzen diren alboetako jesarleku eremua. Ikuspegi ederra eta intimitatea ere bermatzen dira hor egonda.

4. Anfiteatroa / Paradisua

   Goiko pisuko jesarleku multzoa da. Eszenatokia urrunetik ikusten da.

Pasarte musikalak

Pasarte instrumentalak

Orkestrak gidatutako pasarte musikalak dira, testu gabekoak. Gertatzen ari dena musikaren bidez deskribatzen da.

• Obertura

  Operetan, hasierako pasarte instrumentala da. Bertan, opera osoan entzungo diren ideia musikal garrantzitsuenak entzun daitezke.

Ahozko pasarteak

Orkestrak lagunduta abestutako pasarteak dira:

1. Aria

   Abeslari bakar batek abestutako pasartea da. Bakarlariak abesterakoan duen trebetasun-maila erakusten du.

2. Errezitatiboa

   Gertatzen ari dena arinago kontatzeko erabiltzen da. Abeslariak bere testua abesten du, baina nota gutxi erabiltzen ditu horretarako. Testua errezitatzen ari dela ematen du.

3. Duetua

   Bi abeslarien arteko elkarrizketa da. Abestuz, noski!

4. Korua

   Abeslari-pertsonaia nagusiek egin beharrean, beste abeslari-talde batekoek abesten dute. Gertatzen ari dena azaltzeko lagungarria izaten da.

Ahotsaren ezaugarriak

Kantua giza-ahotsa erabiltzeko modu bat da. Ahotsa, beste edozein musika-tresna bezala landu behar da potentzia, bizitasuna eta malgutasuna handitu nahi baditugu.

• Ahots inpostatua

  Operako abeslariek erabiltzen duten abesteko teknika. Ahots-kordek gehiegi ez tiratuz abesten dute. Horren ondorioz, ahotsa askoz ere potentzia handiagoa, biziagoa eta malguagoa izaten da.

• Fonazio-organoak

  Airea soinu bihurtzen du. Bertan ahots-kordak daude.

Ahotsaren sailkapena

Emakumezkoak

• Sopranoa

  Emakumezkoen ahotsen artean, altuena da.

• Mezzosopranoa

  Emakumezkoen ahotsen artean, ertaina da.

• Kontraltoa

  Emakumezkoen ahotsen artean, baxuena da.

Gizonezkoak

• Kontratenorea

  Kontratenore ohikoa baino erregistro eta tesitura altuagoa duen tenor-ahotsa da. Emakumezkoen kontralto edo mezzosopranoen parekoa da.

• Tenorea

  Tenoreen ahotsa gizonezkoen artean dagoen ahotsik agudoena da.

• Baritonoa

  Baritonoen ahotsa gizonezkoen tarteko ahotsa da.

• Baxua

  Gizonezkoen ahotsik baxuena da.

Operaren jatorria

Bardiren Kamerata / Florentziako Kamerata

Florentzian, XVI. mendean sortua. Bardi kondearekin batera poetak, konpositoreak eta beste aditu batzuk batu ziren Grezia klasikoko antzerkia berrerabiltzeko asmoarekin. Musika mezuak argitzeko oso lagungarria zela uste zuten.