Ongizatearen Dimentsioak: Autonomia eta Ingurunearen Kontrola

Ongizatearen Sei Dimentsio Nagusiak

1. Autonomia

Autonomia: Autonomia (“Nire iritzietan konfiantza dut, nahiz eta adostasun orokorraren aurkakoak izan”). Gizarteko hainbat testuingurutan banakotasunari eusteko, pertsonek beren uste sendoetan finkatzeko beharra dute (autodeterminazioa) eta beren independentzia eta autoritatea gordetzeko beharra dute (Ryff eta Keyes, 1995). Autonomia duten pertsonek hobeto gainditzen dute gizarte-presioa eta hobeto kontrolatzen dute beren jarrera (Ryff eta Singer, 2002).

2. Ingurunearen Kontrola

Ingurunearen Kontrola: Ingurunearen kontrola (“Eguneroko erantzukizunak gobernatzen ona naizela uste dut”) barneko kontrol-lekuari eta auto-eraginkortasun altuari lotuta dago. Gizarte-koherentziarekin edo mundua aurresangarria, ulergarria eta logikoa dela, eta, beraz, kontrolagarria dela sinesmenarekin lotzen da, baita komunitatearekiko kezka eta interesarekin ere.

• Ezintasuna edo botere-falta kontrol-aukera urriari dagokionez, edo berehalako ingurunea ez ondo menderatzea, eta gizarte-munduaren kontrol urria kontrol pertsonalaren eta gizarte-koherentziaren alienazioan baliokide negatiboak dira.
• Ingurunearen kontrol-ikuspegi baxua estresaren aurreko erreaktibotasun handiagoarekin, ondoez handiagoarekin eta aurre egiteko modu ez hain egokituekin lotzen da.

3. Besteekin Erlazio Positiboak

Besteekin Harreman Positiboak: Besteekin harreman positiboak edo besteekin konfiantzazko harreman epelak, enpatiazkoak eta intimitatezkoak izatearen ustea (“Jendeak partekatzen duen pertsona gisa deskriba nazake, denbora besteekin partekatzeko prest dagoen pertsona gisa”). Besteekin harreman positiboak izateko gaitasuna da (Erikson, 1996; Ryff eta Singer, 1998).

Jendeak harreman sozial egonkorrak izateko eta konfiantzazko lagunak edukitzeko beharra du. Maitatzeko gaitasuna ongizatearen oinarrizko osagaia da (Allardt, 1996) eta, ondorioz, osasun mentalarena (Riff, 1989b). Hain zuzen, azken bi hamarkadetan egindako hainbat azterketaren arabera (Berkman, 1995; Davis, Morris eta Kraus, 1998; House, Landis eta Umberson, 1988), gizarte-isolamendua, bakardadea eta gizarte-laguntzaren galera estu lotuta daude gaixotasuna jasateko arriskuarekin, eta bizitza murrizten dute.

4. Garapen Pertsonala

Garapen Pertsonala: Garapen edo hazkunde pertsonala (“nire bizitza etengabeko aldaketa-, ikaskuntza- eta garapen-prozesua da”) eboluzioaren eta pertsonaren ikaskuntza positiboaren ideiarekin lotuta dago. Funtzionamendu positibo onenak aurrez aipatutako ezaugarriez gain, potentzialtasunak garatzeko, pertsona moduan hazten jarraitzeko eta gaitasunak ahalik eta urrutien eramateko ahalegina ere behar du (Keyes et al., 2002). Horrek hazkunde pertsonala delakoaren ikuspegia jasotzen du.