Oinarrizko Kontzeptuak: Eskubideak, Demokrazia eta Diskriminazioa

Giza Eskubideak

Giza Eskubideak: Pertsonari aitortzen zaizkion zenbait oinarrizko balore edo ahalmenak dira. Ukaezinezkoak dira eta edozein antolamendu juridiko, demokratiko eta pluralistak babestu, zaindu eta betearazi egin behar ditu.

Zuzenbidezko Estatua

Zuzenbidezko Estatua: Estatu horretako legeek ezartzen dute denek errespetatu behar dituztela pertsonen oinarrizko eskubideak, eta, batez ere, botere publikoak.

Zuzenbidezko Estatu Soziala

Zuzenbidezko Estatu Soziala: Ekonomia-, gizarte- eta kultura-eskubideak bermatzen ditu, baina, horrez gain, aberastasuna birbanatzen saiatzen da, biztanle guztiek oinarrizko eskubideak bete ditzaten eta gainerakoen aukera berdinak izan ditzaten.

Ongizatearen Estatua

Ongizatearen Estatua: Oinarrizko beharrizanak asetzen (elikadura, jantziak, etxebizitza…) eta ondasun jakin batzuk denentzat eskuragarri izaten saiatu den estatu eredua da.

Demokrazia

Demokrazia: Sistema politiko bat da non bertan, herriak gobernatzen duen. Hau da, boterea pertsona guztien esku dago.

Demokrazia Mota ezberdinak

• Zuzenezko Demokrazia: Herritarrek gai askori buruz ere erabakitzen dute, agintariei haien buruen ordezkaritzarik eman gabe.
• Demokrazia Ordezkagarria: Aldian behin ordezkari batzuk hautatzen dituzte beraien izenean gobernatuko dutenak.

Gehiengoaren Araua

Gehiengoaren Araua: Funtzionatzeko oinarrizko mekanismoa da. Legebiltzarretan eta udaletetan, herritarrek hautatutako ordezkariek ematen dute botoa eta boto gehien jasotzen duen proposamena aukeratzen da.

Diskriminazioa eta Desberdintasunak

Diskriminazioa: Pertsona bat edo talde bat gutxiestea, arraza, erlijio, politika edo ekonomiagatik. Hau da, pertsona edo talde bat gutxiestea, desberdintasun-egoeran daudela.

Diskriminazio Motak

• Aporofobia: Pobrearen, baliabiderik ez duenaren, babesgabearen beldur izatea da, haienenganako higuina izatea.
• Pobreak: Biztanleko batez besteko diru-sarrera garbiaren erdia baino gutxiagoko diru-sarrerak dituzten pertsonak.
• Arrazismoa: Diskriminazioaren oinarria arraza zuriaren ustezko nagusitasuna da.
• Sexismoa: Pertsona bat bere sexuaren arabera era batera edota beste era batera tratatua izatea, bi sexuen artean desberdintasun bat ezarriz.
• Heterosexismoa: Diskriminazio bat da non heterosexualek homosexualekiko ustezko nagusitasuna duten.
• Itxura Fisikoagatiko Diskriminazioa: Bidegabekeria eta gizarte-presioa da. Gizartearen pentsamoldearentzat normalak ez direnak gutxietsi egiten dira: txikiak, oso garaiak, lodiak, itsusiak.