Nekazaritza Paisaiak: Mediterraneoa eta Mendiaren Ezaugarriak

Mediterraneoko Nekazaritza Paisaia

Mediterraneoko kostaldea eta kostalde aurrea, Guadalquivir ibaiaren harana eta Balearrak hartzen ditu. Bertako inguru fisikoan, erliebea gorabeheratsua da: laua kostaldetik hurbil, eta mendi batzuk kostaldearen aurrean. Klima mediterraneo kostaldekoa du, eta udan prezipitazio oso gutxi egoten dira.

Nekazaritzako Egiturak

• Biztanleria oso ugaria da, tradizioz sakabanatua. Hala ere, nekazariek nahiago dute egoitza gune pilatuetan finkatzea, zerbitzu gehiago dituztelako.
• Lurraren jabetza, normalean, oso zatituta dago sail ureztatuetan. Lehorreko sailetan, jabetza txikiak eta ertainak dira Valentzian eta Murtzian; ertainak, Katalunian; eta handiak, mendebaldeko Andaluzian.
• Lurzoruaren erabilerak askotarikoak dira.

Laborantza Ureztatuak eta Lehorrekoak

Nekazaritzan desberdintasun handia dago sail ureztatuen eta lehorreko sailen artean:

• Laborantza Ureztatuak: Mesede egiten dieten faktoreak honako hauek dira: tenperatura leunak, intsolazio handia, erliebearen babesa, lurzoru egokiak eta erosteko ahalmen handia duen nazioarteko eskari garrantzitsua. Aire zabaleko barazkigintza goiztiarrean eta plastikopeko barazkigintza goiztiarrean dihardute, eta fruta mediterraneoak eta fruta tropikalak ekoizten dituzte Malagako eta Granadako zuloguneetan, neguak oso leunak baitira.
• Lehorreko Laborantzak: Guadalquivir ibaiaren haraneko landazabaletan eta kostalde aurreko inguru menditsu eta gorabeheratsuetan ekoizten dira. Horietan, zerealak, mahastia, olibondoa eta almendrondoa dira nagusi.

Abeltzaintza Espezieak

• Behiak eta txerriak Katalunian dira nagusi, hirien eskariari esker.
• Ardiak eta ahuntzak lehorreko sailetan dira nagusi.
• Zezenketarako zezenak, Guadalquivir ibaiaren ertzean.

Mendiko Nekazaritza Paisaia

Mendiko nekazaritza paisaiaren inguru fisikoak muturreko baldintzak ditu: altuera handiko erliebea eta aldapa handiak. Klimari dagokionez, negu hotzak eta prezipitazio ugariak ditu, gehienetan elur itxuran.

Nekazaritzako Ingurunea

• Biztanleria: Dentsitate oso txikia du, eta herriak jendez husteko joera handia dago. Biztanleria tradizioz sakabanatuta egon izan da haranetako nukleo txikitan. Gaur egun, nukleo horiek bertan behera uzten dira, eta haranen behealdeko herri handietara jotzen da.
• Jabetza: Jabetza txikia da nagusi, lursail itxietan eta, kasu askotan, bata bestetik bananduta. Udalerriaren jabetza publikoko basoak eta larreak ere badaude, herritarrek modu esklusiboan aprobetxatzeko.
• Lurzoruaren Erabilerak: Askotarikoak eta osagarriak dira, eta klimaren baldintzen arabera mailakatzen dira: nekazaritza haranen behealdean, basogintza hegaletako basoetan, eta abeltzaintza gailurretako sastrakadietan eta larreetan. Hala ere, mendien klima zonaren arabera, aldaketak egoten dira.

Laborantza Motak eta Banaketa Geografikoa

• Iparraldeko Mendiak: Nekazaritza haranen behealdean egiten da, eta baratzeko laborantzak dira nagusi.
• Levanteko eta Hegoaldeko Basoak: Baso termikoagoetan, laborantza batzuk (esaterako, almendrondoak eta olibondoak) hegaletatik igotzen dira, eta zapaletan eta terrazetan antolatuta daude.

Abeltzaintza Estentsiboa eta Transhumantzia

Abeltzaintzak erregimen estentsiboa du:

• Iparraldeko Mendiak: Behiak eta ardiak dira nagusi. Hegaletako basoetan irekitako labakiak eta soilguneak, eta gailurretako sastrakadiak eta larreak aprobetxatzen dira.
• Mediterraneoko Mendiak: Basoen gaineko sastrakaz eta larrez osaturiko mailarik ez dagoenez, ardiak dira nagusi, eta tokiko transhumantzia egiten dute haranaren eta tontorraren artean.

Basogintza eta Egurraren Ustiapena

Basogintzan egurra erregai gisa erabiltzen da, eta eukaliptoaren, gaztainondoaren eta pinuaren zura ustiatzen da.