Nekazaritza, Abeltzaintza eta Arrantza: Eskualde Garatuak eta Garatzen Ari Direnak

Eskualde Garatuetako Nekazaritza

Ezaugarriak

• Merkatu-nekazaritzara bideratua.
• Ekoizpenaren espezializazioa.
• Nekazaritza-lanen mekanizazioa.
• Nekazaritza-teknika aurreratuen erabilera.
• Eskala handiko biltegiratze-, garraio- eta merkaturatze-sistemak.

Inbertsio handiak behar ditu.

Ondorioak

• Prezioek behera egiten dute soberakinen ondorioz.
• Estatu garatuetako gobernuek batzuetan diru-laguntzak behar dituzte.
• Garraio espezializatuak.
• Merkaturatzea bizkortu egiten da.
• Lurzoruak eta akuiferoetako urak kutsatzen ditu.
• Ur asko behar izan du.
• Landaguneetatik biztanleria joaten ari da.

Garatzen Ari Diren Eskualdeetako Nekazaritza

Herrialde horietan, bi nekazaritza mota daude aldi berean: nekazaritza tradizionala eta plantazio handiak.

Iraupenezko Nekazaritza

Ustiategi txikietan egiten da. Luberri-nekazaritza edo nekazaritza ibiltaria:

• Basoko eremu bat bakantzean datza, zuhaitzak moztuz eta errez.

Montzoi-nekazaritza Ureztatuta

Lur-eremu zabalak urpetzen dituzte montzoiek eragindako euriek.

Plantazio-nekazaritza

• Funtsean esportaziorako erabiltzen den merkatu-nekazaritza.
• Ustiategi handietan egiten da. Atzerriko multinazionalek kontrolatzen dituzte.
• Bertako langile ugari ematen diete lana.
• Ezinbestekoa da capital-inbertsio handia egitea.
• Monolaborantza egin ohi da produktibitate handia lortzeko.

Ondorioak

Etekin handiak ematen dizkie multinazionalei, baina ez da beti onuragarria garatzen ari diren herrialdeentzat:

• Etekin ekonomikoak atzerriko enpresen esku gelditzen dira.
• Nekazariak ezin dira lehiatu multinazionalekin.
• Plantazioek eragin handia dute ingurumenan.

Abeltzaintza

Animaliak haztea da, gero aprobetxatzeko, lanerako indar gisa edo ugalketarako. Handituz doan jarduera bat da.

Animali-espezie ugarienak behi-, ardi-, txerri- eta hegazti-aziendak dira.

Arraza hautatuak lortu dira. Teknologia berriek ekoizpena handitu dute. Estabaida sortu dute abeltzaintza-ustiapenerako sistema horiek.

Abeltzaintza Sedentarioa, Nomada eta Transhumantea

• Abeltzaintza sedentarioa hedatuena da.
• Abeltzaintza nomada etengabe aldatzen da lekuz larreak bilatzeko. Nekazaritza transhumanteaz mintzo gara.

Abeltzaintza Estentsiboa eta Intentsiboa

• Estentsiboa: Ustiategi handietan egiten da. Inbertsio gutxi behar ditu, produktibitate txikia du. Behi-, ardi- eta ahuntz-aziendak.
• Intentsiboa: Espezie jakin batean espezializatutako ustiategietan egiten da. Azienda ukuiluratuta egoten da.

Arrantza

Itsaso, ibai eta aintziretan arrainak eta uretako beste animalia batzuk, algak eta bestelako landareak harrapatzea da.

Arrantza-ekoizpenak gora egin du azken hamarkadetan. Arrantza-produktuen biztanleko kontsumoak ere gora egin du.

Itsas Arrantza Motak

• Kostaldeko arrantza.
• Itsasbazterreko arrantza.
• Itsas zabaleko arrantza (factoría ontzi hainbat astetako eta hilabetetako arrantza-kanpainak egiteko).

Kalak

Arrantza-espezieak eremu jakin batzuetan biltzen dira. Arrantzaleek ezin dute edonon arrantzatu. Arrantza-itzarmenak izenpetzen dira. Kalak neurriz kanpo ustiatzea, itsas ingurunea modu iraunkorrean ustiatzeko.

Akuikultura

Uretako animalia- eta landare-organismoak itxian haztea da.