Nazioz gaindiko erakundeak — NBE, GKEak eta agentziak

Nazioz gaindiko erakundeak

Bigarren Mundu Gerraren ondoren ugaritu egin dira nazioz gaindiko erakundeak. Mundu mailan, adibidez, Nazio Batuen Erakundea (NBE) eta Munduko Merkataritza Antolakundea (MMA) daude; baita kontinente edo eskualde mailan jarduten duten erakundeak ere, adibidez Europar Batasuna (EB) eta Arabiar Estatuen Liga. Lanak berebiziko garrantzia du ekonomiaren eta teknologiaren garapenerako, eta baita osasunaren, hezkuntzaren eta bakearen sustapenerako ere.

Nazio Batuen Erakundea (NBE)

Nazio Batuen Erakundea (NBE) handiena eta garrantzitsuena da. 51 estatek sinatu zuten NBEren sorrerari buruzko agiria 1945. urtean eta, gaur egun, ia munduko estatu guztiak dira kide. NBEk dituen helburu nagusiak honako hauek dira:

• Nazioarteko bakea eta segurtasuna mantentzea.
• Nazioen arteko adiskidetasun erlazioak sustatzea, eskubideen berdintasunaren printzipioan eta herrien autodeterminazioaren oinarrian.
• Nazioarteko arazo ekonomikoei, sozialei, kulturaloei eta humanitarioei konponbideak bilatzen laguntzea.
• Giza eskubideen errespetua garatu eta sustatzea.

Nazio Batuen mendeko erakundeak

Nazio Batuekin erlazio estua duten erakunde batzuk sortu ziren geroago. Garrantzitsuenak honako hauek dira:

• UNICEF (Haurren Laguntzarako Nazio Batuen Funtsa): haurren eta gazteen babeserako sortua.
• UNESCO (Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Nazio Batuen Erakundea): kulturaren bitartez bakea eta gizarte ongizatea lortzea du helburu.

Gobernuz kanpoko erakundeak (GKE)

Gobernuz kanpoko erakundeak (GKE) deitzen zaie gobernuaren menpekoak ez diren entitate pribatuei. GKEak hainbat elkarte, enpresa ez-profit, ikerketa zentro eta antzeko erakundez osatu daitezke; baita herritarren elkarte edo boluntario-taldeez ere. Milaka boluntariok eta ehunka langile eta laguntzailek osatzen dituzte sarritan. GKEek honako funtzioak eta jarduerak izan ohi dituzte:

• Diru-laguntzak ematea eta funtsak biltzea behar duten proiektuetarako.
• Arazo sozialen eta giza eskubideen aldeko sentsibilizazio lana eta presioa egin estatuei.
• Giza laguntza humanitarioa eskaintzea larrialdi egoeretan.
• Ingurumenaren babesa eta naturaren zaintza sustatzea.

GKEen adibide ospetsuak: Nazioarteko Gurutze Gorria, Manos Unidas, Intermón Oxfam, Mugarik Gabeko Medikuak (Médecins Sans Frontières), Amnistia Internazionala, Greenpeace eta WWF (World Wide Fund for Nature).

Jarduerak — adibide praktikoak

• Ekintza humanitarioen sustapena: prebentzio-lanak eta ekintza zuzenak gerra edo gatazka egoeretan, gosete egoeretan edo hondamendi naturalen aurrean.
• Giza eskubideen aldeko kanpainak eta errespetua bermatzeko jarraipenak.
• Ingurumenaren defentsa eta kutsadura edo suntsipenaren salaketa.

Berme azkarra

Estatu askok GKE-ak ikusten dituzte bide egoki gisa larrialdi eta behar arazoak konpontzeko. Kasu horietan, erantzukizunen eskuordetzea maiz gertatzen da alor humanitarioan. GKEen ekintzak urrunago joaten dira eta pertsonen garapen osoa bere gain hartzen dute, estatuek beharrezko bide ekonomiko eta sozialak eskuragarri ez dituztenean. Era berean, GKEek balio dute hiritarrok defendatu behar ditugun helburuen gaineko kontzientzia eta erantzukizuna pizteko eta sustatzeko.