A Narrativa Galega de Posguerra: Realismo Fantástico de Cunqueiro e Compromiso Social de Blanco Amor

Panorama da Narrativa Galega de Posguerra: Cunqueiro e Blanco Amor

Álvaro Cunqueiro: O Mestre do Realismo Fantástico

Álvaro Cunqueiro, outro dos renovadores da literatura galega, desenvolveu un realismo fantástico. Na preguerra, formou parte da vangarda cultural, pero na posguerra colaborou co réxime franquista.

Características da Súa Obra

A súa obra caracterízase polos seguintes trazos:

• Disgregación da novela: Acumula relatos inconexos argumentalmente, sen progresión narrativa.
• Mestura de xéneros e fontes: Combina xéneros e fontes literarias de forma lúdica e paródica, como ocorre cos libros de cabalerías ou as lendas orientais.
• Estilo baseado na oralidade: Emprega contos tradicionais, longas estrofas, polisíndetos (uso excesivo de conxuncións como “e” ou “nin”), digresións, diálogos e dialectalismos.
• Eliminación da fronteira entre realidade e fantasía: Fai convivir personaxes mitolóxicos con persoas comúns, expresando preocupacións semellantes ás súas e humanizando o mito.

Merlín e familia (1955): Fragmentación e Unidade

En Merlín e familia (1955), Álvaro Cunqueiro ofrece un exemplo de disgregación da novela tradicional. O personaxe central é o mago Merlín, figura extraída das lendas medievais bretoas, quen se instala xunto a Xenebra na fraga de Esmelle, situada na comarca de Mondoñedo.

A estrutura da obra caracterízase polo seu fragmentarismo, xa que se compón de 17 narracións nas que distintos personaxes acoden a Merlín pedindo axuda. A pesar deste fragmentarismo, existe unha unidade proporcionada por varios elementos:

• O propio personaxe de Merlín, en torno ao cal xiran todas as historias.
• A voz narrativa de Felipe, o criado de Merlín, que serve como fío condutor. Felipe, xa de vello, rememora as aventuras do mago.
• A estrutura común das narracións, onde os visitantes chegan con problemas que expoñen e solicitan axuda, e logo se resolve ou non o problema.

Eduardo Blanco Amor: Realismo Social e Compromiso

Traxectoria e Contexto

Blanco Amor foi un autor vinculado ao realismo social. Na preguerra, traballou como emigrante, xornalista e correspondente en Buenos Aires, e cultivou a narrativa e a poesía (hilozoísmo). Durante a guerra, apoiou á República desde Arxentina. Na posguerra, dedicouse ao apoio aos exiliados republicanos e desenvolveu unha intensa actividade cultural a través de revistas e conferencias, ademais de exercer como docente en universidades. Comezou a súa actividade prosística en 1959. A súa independencia, comunismo, emigración e homosexualidade privárono no seu momento de recoñecemento.

A esmorga (1958): Estrutura e Temas

En 1958 escribiu A esmorga, unha obra que non se puido publicar en Galicia debido á censura, resultado da asimilación de técnicas renovadoras do século XX.

Entre as características da novela, destacan:

• Dous narradores: O editor e o protagonista (Cibrán).
• Lector activo: A declaración de Cibrán é autoexculpatoria e dubidosa, e o lector debe ser activo para reconstruír os acontecementos.
• Técnica telefónica: As preguntas do xuíz están omitidas polo autor.
• Espazo físico: Auria (Ourense).

Os personaxes son marxinais, complexos e contraditorios, movidos polos instintos e incapaces de racionalizar os seus actos, o que os leva á autodestrución. A esmorga representa unha fuxida constante e un descenso aos infernos.

Interpretacións da Obra

As interpretacións da obra son diversas:

• Novela picaresca: Vincúlase a este xénero tradicional.
• Lectura existencialista: Destaca o determinismo fisiolóxico e ambiental (chuvia, frío, alcohol, enfermidades) nas decisións dos personaxes.
• Interpretación sociolóxica: Retrata unha sociedade colonizada e desarticulada, causante de alienación e violencia primaria.
• Perspectiva feminista: Pode ser interpretada desde esta óptica, analizando a través de códigos androcéntricos.