Que correntes narrativas galegas se distinguen entre 1936 e 1976?

O texto distingue catro correntes: o realismo social, o relato fantástico, o conto de reelaboración de historias populares e a épica rural. Cada unha ten autores e obras representativas.

Cal é a obra clave de Eduardo Blanco Amor?

A Esmorga (1955) é a obra clave de Blanco Amor. Segue a tres membros das clases traballadoras durante 24 horas polos ambientes marxinais de Ourense.

De que trata Memorias dun neno labrego de Xosé Neira Vilas?

A obra narra a vida na Galicia de posguerra a través dos ollos dun neno. Recolle a diversión, o traballo, o amor e a miseria xerada polo caciquismo.

Narrativa galega 1936-1976: correntes e autores (Blanco Amor, Cunqueiro, Fole, Neira Vilas)

Resumen

O texto presenta a narrativa galega durante a ditadura franquista (1936-1976), co papel da Editorial Galaxia na súa recuperación. Organízase en catro correntes: o realismo social, o relato fantástico, o conto de reelaboración popular e a épica rural. Para cada unha, analiza autores e obras representativas, a súa temática e a súa lingua e estilo.

Puntos clave

A Editorial Galaxia foi o principal motor de dinamización da narrativa galega durante a ditadura franquista.
Eduardo Blanco Amor representa o realismo social con A Esmorga (1955), ambientada en Ourense.
Álvaro Cunqueiro cultiva o relato fantástico, con Merlín e familia (1955) e As crónicas do Sochantre (1956).
Ánxel Fole reelabora historias populares e combina elementos realistas e fantásticos, con A lus do candil (1953).
Xosé Neira Vilas aborda o mundo rural e a emigración, con Memorias dun neno labrego (1961).

Ponte a prueba

A Prosa Galega entre 1936 e 1976: A Renovación Narrativa na Ditadura Franquista

A recuperación da lingua e das letras galegas durante a ditadura franquista (1936-1976) incidiu notablemente no xénero narrativo. O principal axente de dinamización foi o traballo dos escritores vencellados á Editorial Galaxia. Ata os anos 60, as publicacións non acadaron gran difusión. Podemos distinguir entre as historias popularizadas (anteriores á narrativa social autobiográfica) e as liñas máis innovadoras. As correntes que acadaron maior desenvolvemento nas primeiras décadas foron catro:

1. O Realismo Social

Esta corrente recrea a vida das clases populares e introduce novos recursos narrativos.

Eduardo Blanco Amor (1907-1979)

Blanco Amor cultivou todos os xéneros: poesía, narrativa, teatro e ensaio. Como narrador, é o mellor representante do realismo social, achegándose á problemática das clases populares e traballadoras, sempre no entorno do seu Ourense natal.

Obra clave: A Esmorga (1955).
Importancia: Marca o inicio da renovación da narrativa galega de posguerra, tanto na súa temática como na súa forma.
Trama: Cibrán, Xoán Fariña e Eladio Vilarchao, membros das clases traballadoras máis desfavorecidas, percorren os ambientes marxinais da cidade de Ourense durante 24 horas.
Estilo e Lingua: A riqueza da obra reside na pluralidade de interpretacións. A lingua nace da fala popular, pero axústase ás necesidades expresivas mediante un proceso de creación e estilización.

2. O Relato Fantástico

Esta liña mestura o mundo real e o fantástico, combinando o imaxinario galego tradicional co mundo mítico doutras literaturas.

Álvaro Cunqueiro (1911-1981)

Cunqueiro ofrece na súa obra realismo, fantasía, humor, lirismo da paisaxe e unha forte influencia da narración oral, o que leva á desintegración da novela tradicional.

Merlín e familia (1955): Merlín vive nas terras lucenses de Miranda, acompañado da raíña Xenebra e os seus criados (entre os que se atopa Felipe de Amancia). O esquema narrativo é recorrente: visita, presentación do problema e resolución do caso.
As crónicas do Sochantre (1956): Situada na Bretaña francesa. Un director de coro relixioso acode a un funeral e é secuestrado por unha carruaxe con personaxes de alén da tumba. Despois de varias aventuras, volve á casa e o Sochantre descobre que ninguén o botou de menos nos tres anos que durou a viaxe.
Lingua e Estilo: A súa lingua literaria é de base popular, pero culta e coidada, con trazos arcaizantes. O estilo é claro e elegante.

3. O Conto (Reelaboración de Historias Populares)

Ánxel Fole (1903-1986)

Fole é o autor que mellor reelabora historias de escenarios populares. Na súa obra pódense distinguir dous trazos básicos:

O seu apoio á tradición da narrativa oral popular, tanto a nivel temático como de técnicas.
A súa constante mestura de elementos realistas con outros fantásticos, combinando misterio e humor.

A temática céntrase na dura vida do mundo rural e a súa natureza, retratando a realidade de Galicia.

A lus do candil (1953): Nesta obra destaca un grupo de cazadores illado pola neve na Serra do Courel que decide matar o tempo contando diferentes historias.
Outras obras: A mesma técnica de conto e ambientación rural aparece en Terra Brava.
Lingua e Estilo: Destaca o naturalismo lingüístico galego, propio de zonas rurais (especialmente de Lugo), e o uso de vulgarismos e dialectismos. O desexo de ser fiel á realidade levouno a empregar unha prosa áxil.

4. A Épica Rural

Esta corrente aborda cuestións do mundo rural e da emigración desde unha perspectiva social e realista, cun estilo formal que se sitúa entre o tradicional e a propia Narrativa Nova.

Xosé Neira Vilas (1928-2015)

Neira Vilas desenvolveu a súa obra nun marco vivencial diferente, marcado pola súa experiencia como emigrante en Cuba. A súa produción céntrase na dura realidade do rural galego.

Podemos clasificar a súa produción en varios núcleos temáticos, destacando a experiencia infantil no mundo da aldea:

Memorias dun neno labrego (1961): Narra a vida na Galicia de posguerra a través dos ollos dun neno. Asistimos á diversión, ao traballo, ao amor e á miseria xerada polo caciquismo.
Outras obras: Cartas a Lelo tamén presenta unha atmosfera social con protagonismo infantil.
Lingua e Estilo: Utiliza un léxico rico, cheo de matices e á vez sinxelo. A claridade de expresión é un selo distintivo do seu estilo.