A Narrativa Galega na Posguerra: Unha Viaxe Pola Resistencia e Renovación Literaria

A Narrativa Galega na Posguerra: Resistencia e Recuperación

A lingua galega e as súas manifestacións culturais foron perseguidas durante a posguerra. A publicación de obras narrativas en galego tivo que sortear numerosas dificultades, como a censura e a escaseza de editoriais.

Un Lento Inicio e a Emerxencia de Novas Voces

Nun primeiro momento, houbo un proceso de recuperación da narrativa lento e traballoso. Non foi ata 1951 cando apareceu A xente da barreira de Ricardo Carballo Calero, considerada a primeira obra galega significativa da posguerra.

A partir dese momento, percíbese unha notable recuperación. A través da editorial Galaxia, publican as súas obras autores xa consolidados como Otero Pedrayo, xunto con novas voces que desenvolveron unha temática peculiar, entre os que destacan:

• Álvaro Cunqueiro
• Eduardo Blanco Amor
• Xosé Neira Vilas
• Ánxel Fole

Álvaro Cunqueiro: Maxia e Realidade na Narrativa

A obra narrativa en galego de Cunqueiro está formada por tres novelas e tres libros de personaxes:

Novelas:

• Merlín e familia
• As crónicas do sochantre
• Se o vello Sinbad volvese ás illas

Libros de personaxes:

• Escola de menciñeiros
• Xente de aquí e acolá
• Os outros feirantes

Cunqueiro, nas súas novelas, utiliza elementos de literaturas alleas que forman parte da literatura universal (a materia de Bretaña, por exemplo) e adáptaos á maneira de ser galega, na que a realidade e a fantasía están habilmente dosificadas. Nos libros de personaxes, recolle semblanzas de figuras inventadas, baseadas en persoas coñecidas por el.

O conxunto da súa obra dá lugar a un repertorio de aspectos que conforman o que se podería denominar como “personalidade galega”, definida como unha forma peculiar de entender o mundo e as relacións humanas. As características distintivas destas obras inclúen:

• A combinación de fantasía e realidade
• O humor
• A mestura dos planos temporais
• Unha peculiar estrutura narrativa baseada na interrelación de narradores
• A intertextualidade

Eduardo Blanco Amor: O Retrato Social de Ourense

Eduardo Blanco Amor publica obras como A esmorga, Os biosbardos e Xente ao lonxe, nas que describe a vida das clases obreiras da cidade de Ourense.

• En A esmorga, o personaxe de Cibrán convértese na vítima dunha sociedade que non permite a redención.
• En Xente ao lonxe, amósanse os inicios da loita sindical a través dunha familia obreira.

As características que distinguen a súa obra son o conxunto de historias que se intercalan e o valor da linguaxe que caracteriza a cada personaxe.

Xosé Neira Vilas e Ánxel Fole: Voces do Rural Galego

Outro autor destacado desta etapa é Xosé Neira Vilas, prosista cunha formación autodidacta e cun estilo máis tradicional, que retrata o mundo da aldea desde diferentes perspectivas. Destaca o bestseller da literatura galega, Memorias dun neno labrego (1961).

Ademais, podemos citar a Ánxel Fole, autor dos libros de contos A luz do candil e Terra brava. Nestas obras, destaca a técnica narrativa do relato oral, na que retrata o mundo da montaña luguesa envolto en historias de fantasía e misterio, onde o mundo tradicional se mostra vixente.

A Nova Narrativa Galega: Renovación e Compromiso

Por outra banda, a principios da década dos sesenta, aparece no ámbito cultural galego unha nova xeración formada por mozos universitarios de procedencia heteroxénea, cunha actitude máis radical forxada na loita estudantil: a chamada “Nova Narrativa Galega”.

Destacan autores como Xosé Luís Méndez Ferrín (Arrabaldo) e Carlos Casares (Vento ferido). Este grupo de escritores renovou o panorama narrativo galego con achegas que situaron a prosa galega á altura dos tempos que corrían en Europa.

Conclusión: Un Legado de Resistencia e Creatividade

En conxunto, a posguerra para a narrativa galega foi unha etapa de recuperación no ritmo creativo e na actividade cultural, en condicións de persecución e clandestinidade que proporcionan aínda máis mérito a un grupo de autores que puxeron a súa obra e a súa vida ao servizo da cultura e literatura galegas.