Movementos Sociais e Ideoloxías na España do Século XIX

Revoltas Agrarias

Son unha constante ao longo do século XIX, especialmente en Andalucía por xornaleiros, que son progresistas. Destacan as provocadas pola Desamortización de Madoz, que recordamos que foi en 1855 durante a maioría de Isabel II, no período coñecido como Bienio Progresista. O ministro Madoz puxo en marcha unha desamortización, chamada “Desamortización Xeral”. Afectou a todas as propiedades amortizadas do Estado, concellos, comunais e as que quedaban sen vender do clero. Os obxectivos eran obter cartos para liquidar a débeda pública, equilibrar os orzamentos do Estado e financiar a construción do ferrocarril. O pago debería facerse en metálico, e unha parte dos cartos obtidos pola venda dos bens de propios pasaba ao concello. En xeral, estas revoltas son reprimidas pola fame e, en consecuencia, hai bandoleiros en Serra Morena.

O Sexenio Democrático e o Movemento Obreiro

Durante o Sexenio Democrático, o movemento obreiro gaña forza. A Asociación Internacional dos Traballadores (AIT), coñecida como Primeira Internacional, foi unha organización creada en 1864 en defensa da emancipación da clase obreira, que agrupaba diversas asociacións obreiras, tanto de signo socialista como anarquista. Chega o internacionalismo, cos progresistas no poder. Nela aparece a Constitución de 1869 que establece o dereito de asociación. Dan amplas liberdades e é o auxe da AIT na Europa industrializada.

Novas Ideoloxías: Anarquismo e Socialismo

Aparecen novas ideoloxías: o Anarquismo, que ten como líder a Bakunin, e o Socialismo ou Marxismo, con Marx.

Puntos en Común

• Os dous nacen en Europa no século XIX.
• Son ideoloxías de tipo revolucionario que defenden os intereses dos traballadores fronte ao capitalismo.
• Queren unha sociedade sen clases, sen propiedade privada, sen Estado.

Diferenzas

• Anarquismo:
  • O paso do capitalismo á nova sociedade farase a partir de revolucións de carácter espontáneo.
  • A nova sociedade organizarase en comunas autónomas, baseadas en acordos libres dos seus membros sen ningunha imposición.
  • Son contrarios a calquera autoritarismo.
• Socialismo:
  • Para chegar á nova sociedade, o proletariado debe organizarse; doutro xeito non será quen de destruír o capitalismo.
  • Pensan que antes de destruír o Estado liberal, o proletariado deberá conquistalo (ditadura do proletariado).
  • Participará na vida política, xa que defende tamén a vía reformista.

AIT ou Primeira Internacional

Nace en Londres en 1864. É unha organización de traballadores que defende a solidariedade por riba dos Estados. A afiliación é persoal e os principais ideólogos e protagonistas son Marx e Bakunin. Dentro da organización hai moitos problemas entre anarquistas e socialistas.

AIT en España

Fanelli chega a España como anarquista para difundir as súas ideas. Nun congreso en Barcelona (1870) funda a FRE (Federación Rexional Española). As zonas de influencia son Cataluña, Levante e Andalucía. Lafargue vén a España como representante do marxismo. As zonas de influencia son Madrid, Asturias e o País Vasco. Os problemas entre as dúas tendencias reflíctense en España. Os internacionalistas participan no movemento cantonalista. A AIT é prohibida tralo golpe de Estado de Pavía.

A Restauración e o Movemento Obreiro

Na Restauración, o liberalismo conservador accede ao poder, que non frea o movemento obreiro. Hai represións e constantes ilegalizacións, polo que pasa á clandestinidade. En 1881 recupéranse os dereitos de reunión e prensa. En 1887 apróbase a Lei de Asociación, e en 1890 o sufraxio masculino.

Anarquismo

Partindo do antiautoritarismo, négase a crear unha organización propia. Non participan na vida política: son abstencionistas. Desexan moi especialmente a colectivización da terra. Defenden e empregan a violencia como medio para lograr os seus obxectivos: acción directa. Fronte a unha durísima represión (como a da Mano Negra), a corrente anarcosindicalista crea: Solidaridad Obrera e a CNT (1910).

Socialismo

Crea organizacións propias. Participa na vida sindical e política cando o sistema político llo permite, pero segue a conservar a vía revolucionaria.