Metodoloxía Completa para o Comentario de Textos Históricos: Estrutura, Fases e Exemplo

Metodoloxía: Fases do Comentario de Texto Histórico

O comentario de texto histórico divídese en tres fases principais: Clasificación, Análise e Comentario Histórico.

1. Clasificación do Texto

A clasificación é a primeira fase e busca situar o documento dentro do seu contexto formal e temporal.

1. Natureza e Tipo de Fonte

   Debemos indicar de que tipo de fonte se trata: Primaria (contemporánea aos feitos) ou Secundaria (posterior aos feitos).

2. Tipo de Texto polo seu Contido

   Poden ser variados: políticos, xurídicos, económico-sociais, histórico-literarios, histórico-circunstanciais, etc.

3. Autor

   Especificar os seus datos biográficos máis importantes en relación co texto, de forma breve.

4. Destinatario

   Pode ser Privado (dirixido a un particular, ex: carta) ou Público (dirixido a unha colectividade, ex: lei).

5. Situación Espazo-Temporal (Cronoloxía)

   Debemos contextualizar o texto no tempo (cando ocorre o feito) e no espazo (onde ocorre o feito). Debemos fixarnos na data do texto (se a ten) ou no que narra o texto.

2. Análise e Comprensión do Contido

Nesta fase desmenúzase de forma máis concreta o contido do texto para poder comprendelo mellor.

• Idea Principal ou Tema Central

  Identificación da idea principal ou tema, xustificando sempre a resposta.

• Ideas Secundarias

  Identificación das ideas secundarias, xustificando sempre a resposta.

• Estrutura do Texto

  Non se trata de repetir o texto con outras palabras, senón de realizar unha descrición do seu contido para coñecer o sentido xeral, dividíndoo en partes segundo a súa temática ou contido.

• Explicación de Termos Clave

  Explicación dos personaxes, palabras clave e acontecementos específicos de contido histórico que aparecen no texto.

3. Comentario Histórico e Contextualización

Esta é a parte máis importante do exercicio. Non debemos esquecer, cando o desenvolvamos, facer referencias ao texto (indicando o número de liña, se é posible) e relacionar o texto co contido estudado. Debemos desenvolver os seguintes apartados:

• Antecedentes (Contexto Histórico)

  Faise referencia ás causas e ao contexto histórico inmediato que levaron á creación do documento.

• Desenvolvemento do Contido do Texto

  Relacionar o contido específico do texto coa materia estudada, explicando a súa relevancia histórica.

• Consecuencias e Repercusións

  Indicar a importancia do texto e as súas repercusións históricas a curto e longo prazo.

Tipoloxía de Textos Históricos

A continuación, preséntanse algúns exemplos das clasificacións de textos históricos segundo o seu contido:

• Políticos: Discursos, tratados, declaracións, acordos, manifestos, informes, etc.
• Histórico-Literarios/Narrativos-Circunstanciais: Memorias, artigos de prensa, diarios persoais, etc.
• Xurídicos: Constitucións, leis, tratados, disposicións, normas, decretos, tratados internacionais.
• Económicos: Refírense a actividades produtivas que poden expresarse en normas, gráficos, estatísticas, actas de comercio, etc.
• Sociais: Aluden á familia, individuos, vida cotiá, censos, contratos, etc.
• Culturais: Textos que fan referencia a formas de pensamento, arte, relixión, etc.
• Historiográficos: Son textos ou fragmentos dunha obra elaborada por un historiador, posterior aos feitos.

Exemplo Práctico: Comentario da Declaración dos Dereitos do Home e do Cidadán

A continuación, preséntase un exemplo resolto aplicando a metodoloxía anterior:

La asamblea nacional reconoce y declara, en presencia de los auspicios del Ser Supremo, los siguientes Derechos del Hombre y del Ciudadano:

I. Los hombres nacen y permanecen libres e iguales en cuanto a sus derechos. Las distinciones civiles sólo podrán fundarse en la utilidad pública.

II. La finalidad de toda asociación política es la conservación de los derechos naturales e imprescriptibles del hombre. Esos derechos son la libertad, la propiedad, la seguridad y la resistencia a la opresión.

III. La fuente de toda soberanía reside esencialmente en la Nación; ningún individuo ni ninguna corporación pueden ser revestidos de autoridad alguna que no emane directamente de ella.

IV. La libertad consiste en poder hacer todo aquello que no cause perjuicio a los demás. El ejercicio de los derechos naturales de cada hombre, no tiene otros límites que los que garantizan a los demás miembros de la sociedad el disfrute de los mismos derechos. Estos límites sólo pueden ser determinados por la ley.

VI. La ley es expresión de la voluntad de la comunidad. Todos los ciudadanos tienen derecho a colaborar en su formación, sea personalmente, sea por medio de sus representantes. Debe ser igual para todos, sea para proteger o para castigar. Siendo todos los ciudadanos iguales ante ella, todos son igualmente elegibles para todos los honores, colocaciones y empleos, conforme a sus distintas capacidades, sin ninguna otra distinción que la creada por sus virtudes y conocimientos.

X. Ningún hombre debe ser molestado por razón de sus opiniones, ni aun por sus ideas religiosas, siempre que al manifestarlas no se causen trastornos del orden público establecido por la ley.

XI. Puesto que la libre comunicación de los pensamientos y opiniones es uno de los más valiosos derechos del hombre, todo ciudadano puede hablar, escribir y publicar libremente, excepto cuando tenga que responder del abuso de esta libertad en los casos determinados por la ley.

XVII. Siendo inviolable y sagrado el derecho de propiedad, nadie podrá ser privado de él, excepto cuando la necesidad pública, legalmente comprobada, lo exige de manera evidente, y a la condición de una indemnización previa y justa.

Clasificación

É un texto histórico-circunstancial de tipo político e pertence a unha fonte primaria.

A data aproximada é o 26 de agosto de 1789.

O documento foi escrito pola Asemblea Constituínte da Revolución Francesa. Xorde cando, tras convocar Luís XVI os Estados Xerais en 1789, os representantes do Terceiro Estado acordaron reunirse en Asemblea. Posteriormente formaron a Asemblea Nacional Constituínte, e entre as súas medidas estivo a promulgación desta Declaración, que se aprobou en Versalles na data antes citada.

O autor é colectivo: os membros da Asemblea Constituínte da Revolución Francesa. O destinatario é colectivo: o pobo francés.

Análise

• Tema Central

  Declaración dos Dereitos do Home e do Cidadán. No texto podemos diferenciar dous apartados: 1) o preámbulo e 2) o conxunto de disposicións (os 17 artigos que forman a Declaración), que no seu conxunto constitúen unha verdadeira revolución xurídica.

• Ideas Principais

  Todos os homes gozan duns dereitos inalienables e fundamentais: igualdade civil, liberdade, propiedade, seguridade, entre outros.

• Ideas Secundarias

  Establecemento da soberanía nacional e a proxección dunha nova sociedade e dun novo estado baseado nos principios liberais.

Comentario Histórico

• Antecedentes

  Na elaboración desta Declaración, a Asemblea Nacional Constituínte recolle as ideas e principios mantidos pola Ilustración. Reflicte o sentir da burguesía francesa que aspiraba a substituír o Antigo Réxime por un estado Liberal non clasista, o fin dos estamentos e o inicio da igualdade social. Tense ademais como exemplo unha declaración anterior, a americana, proclamada o 4 de xullo de 1776.

• Desenvolvemento do Contido

  Esta declaración dos dereitos do home supón o fin do Antigo Réxime xa que contén as bases do liberalismo político e será sobre o que se sosteña o proceso revolucionario que dará comezo tras a súa proclamación.

• Consecuencias

  A promulgación destes dereitos supón o principio da revolución burguesa en Francia e o fin do absolutismo, dando comezo á soberanía nacional e conformando os principios dunha nova sociedade e estado en Francia.

Esquema Detallado para a Elaboración do Comentario de Texto

1. Clasificación do Texto

   • Tipo de Texto polo seu Contido:

     • Xurídico (constitución, lei, tratado)
     • Histórico-Literario/Narrativo-Circunstancial (artigo de prensa, memorias...)
     • Político (discursos, tratados, manifestos...)
     • Económico (estatísticas, actas de comercio...)
     • Social (censos, textos sobre a vida cotiá, familia...)
     • Cultural (textos sobre o pensamento, arte...)
     • Historiográfico (textos ou fragmentos dunha obra elaborada por un historiador, posterior aos feitos)

   • Tipo de Texto pola súa Fonte:

     • Fonte Primaria (histórico, contemporáneo aos feitos)
     • Fonte Secundaria (posterior aos feitos)
   • Localización cronolóxica e espacial.
   • O Autor: Nome e breve referencia biográfica (se se sabe).

   • O Destinatario:

     • Dirixido á opinión pública
     • Privado
     • Persoal
     • Oficial

2. Análise do Texto

   • Idea principal do texto.
   • Ideas secundarias.
   • Resumo ou descrición da estrutura do contido.

3. Comentario Histórico (Contextualización)

   • Antecedentes (Contexto Histórico): Causas e situación previa.
   • Desenvolvemento do Contido do Texto: Relación coa materia estudada.
   • Consecuencias: Repercusións e importancia histórica do documento.

4. Conclusión

   Debe ser unha opinión argumentada e sintética sobre a relevancia do texto.