Material Komposatuen Azterketa: Ekoizpen eta Erabilpenak
12. Material Komposatuak. Naturan dauden material gehienek konpositeak dira. Lehenengo mota polimeroak, industrian oso erabiliak. Konposite motak:
- Errefortzu motagatik.
- Komposite jairaiak:
- artikulekin.
- zuntz motzekin.
- Komposite ez jairaiak:
- zuntz luzeakin.
- Ehunez osaturiko errefortxuak
Matrize motagatik:
- matrize polimeriziozko konpositeak.
- matrize metalikozko konpositeak.
- matrize zeramikozko konpositeak.
Errefortzu ez jarraiko kompositeak (aluminio MMC): urradura ondo aguantzen dituzten konpositeak diseinatu ditzakegu, gogortasun handiarekin, horretarako partikulen portzentaiekin jolasten dezakegu, gogortasun bat lortu arte; berdina, zurruntasun, eroaltasun termikoa, elastikotasuna… Arazoa bere kostu altua da. F16-aren erdiko aleta konpositez ekoizten da, zurrunagoa da bere bizi iraupena 4 aldiz luzatuz, mantenketa kostuak asko murriztuz. Talka erresistentzia hobetu egiten du, baita urraduarekiko erresistentzia konpresorearen irteerako alabeetan erabilia da konpositea. Errefortzu jarraiko konpositeak:
- Zuntzak: konposite polimerikoetan erabilienak: karbonoa, beira eta Kevlar (blindaketa).
- Haribakarrak: Boro eta SiC zuntzak, DVD-z ekoitzi hari fin baten gainean eta grafitozko hari fin batetan.
- Zuntzak eta ehunak: egitura handi eta konplexuetan oso inportanteak, hiru dimentsiotakoak izan daitezke.
- Jokaera mekanikoa: trakzioan oso onak, baina konpresioa ez dute aguantatzen.
- Matrize polimerikoak: eskuzko moldeaketa, hutsunepean, SMC eta pultrusioa.
Ezaugarri modura, arintasuna eta zurruntasuna. Ekoizpena berriz, eguzkitik babesteko xaflak, etxertako fatxadak berriztatzeko, altzairuan edota egurrean, autobusean,… Erabilpena:
- Estaldurak: material zeramikoak, beste material batzuk babesteko erabili, estaldura baten bidez, esate baterako esmaltaketak eta bainaketak.
- Zuntzak: material konposatuetan erabili, baita ere aplikazio optikoetarako.
Beirak:
- Propietate fisikoak: gardena eta gogorra.
- Propietate mekanikoak: hauskorra.
- Propietate kimikoak: oso egonkorra.
Erabilpenak:
- Silizioa: zaila ekoizteko, espantzio baxua eta talka termikorako erresistentzia altua.
- Kaltzio soda: oso erraz ekoiztu.
- Berun edukin altua: dekoratzeko beirak.
- Borozilikatoak: talka termikorako erresistentzia altua eta erresistentzia ona erreaktibo kimikoen aurrean.
- Aluminaborosilikatoak: erresistenteak erreaktibo kimikoen aurrean.
- Bitzozeramikak: ekoizteko errazak, propietate onak.
Ekoizpen metodoak: lehenengoz, beira berotu eta gero moldeatu, prozesu hau jarraituz:
- orri eta xaflatean konformaketa.
- sopladoa, prensa eta moldeen bidezko konformaketa.
- tenplatutako beiran konformaketa.
- kimikoki hobetutako bainaren konformaketa.
Birziklapena: guztiz birziklagarria, ez ditu galtzen propietate mekanikoak birziklatzeagatik eta berrirekin alderatuz energia aurrezten. Kolore ugari. Beira ez den material guztia kendu behar da birziklatzeko, txikitu eta urtzen delarik.