Marx-en pentsamendu politikoa: materialismo historikoa eta klase-borroka

Marx-en pentsamendu politikoa

Marx-en politikaz hitz egiten badugu, esan dezakegu Marxek filosofia praktikoaz aritzen zela eta idealismoaren aurka zegoela.

Marxen arabera, gizakiaren errealitatearen oinarria, bai banakako bai gizarte mailan, jarduera ekonomikoa da. Kontzepzio horretatik abiatuta materialismo historikoaren teoria sortu zuen, non historia unibertsala jarduera ekonomikoaren baldintzetatik azaltzen den.

Infraestruktura eta superestruktura

Analisi horretatik bi maila sortzen dira. Alde batetik, infraestruktura dugu, hau da, sistema ekoizpen-antolaketa dena. Maila hau bi zatitan banatzen da: ekoizpen-indarretan eta ekoizpenaren gizarte-harremanetan.

Ekoizpen-indarrak ekoizpen-prozesuan parte hartzen duten edo agertzen diren elementuen multzoa dira, hala nola lehengai, langileen gaitasuna eta bitarteko teknikoak, jarduera ekonomikoa sortzen dutenak. Ekoizpenaren gizarte-harremanak, berriz, izaera ekonomiko eta sozialekoak dira, eta ekoizleen eta ekoizpen-bitartekoen jabeen artean gertatzen dira, klase sozial bakoitzaren egoera zehaztuz.

Bestalde, superestruktura dago, hau da, infraestruktura ekonomiko jakin batetik eratorritako sistema juridikoa, politikoa, erlijiosoa eta instituzionala, modu historiko jakin batean ekoizteko moduan.

Beraz, Marxen politikaren arabera, ideiak baldintza materialen islada dira.

Ekoizpen-moduak

Baldintza materialak ez dira beti berdinak izaten, baina Marxek esan zuen historia ekoizpen-moduen segida gisa ulertu behar dela, non denek klaseen arteko antagonismoa duten komunean. Ekoizpen-moduak 4tan banatu ditzakegu:

• Modu asiatikoa: Babiloniako, persiar edo egiptoar inperioetan agertzen da lehen aldiz. Landa-gizarteak dira, non ez dagoen jabetza pribatua eta komunitateak banakoaren gainetik nabarmentzen den. Despotak ondasun baliotsuen gaineko kontrola zuen, gainerakoa ustiatuz.

• Modu antzinakoa edo esklaboa: Greziako eta Erromakoa da. Hiriko gizartea nabarmentzen da, eta lehen aldiz agertzen da jabetza pribatua, herritar askeen eta esklaboen agerraraziz.

• Modu feudala: Erdi Aroaren ezaugarria da. Landa-ingurunea garrantzitsua da, nahiz eta hiriak pisua hartu. Jabetza pribatua dago eta lanaren banaketa hasten da. Ustiatzaileak lur-jabe diren nobleak dira, eta ustiatuak, lur horietan lan egiten duten serfak.

• Modu kapitalista: Europan Errenazimenduaren ondoren agertzen da, merkataritza eta industriaren garapenaren ondorioz. Ekoizpen-bitarteko jabeak, burgesak, nabarmentzen dira, eta langileak edo proletarioak, oso gogor lan egiten dutenak.

Klase-borroka

Marxek berak zioen bezala, historia klase-borrokaren emaitza da. Horrela, klase soziala definitzen du gizaki multzo gisa, interes ekonomiko berberak dituzten eta ekoizpen-bitartekoekin (baliabide naturalak, energia, fabrikak eta makinak barne) harreman berbera duten pertsonak.

Alde batetik, klase-borroka esparru ideologikoan gertatzen da. Burgesiak, boterea ekonomikoa duenez, ideiak kontrolatzen ditu. Hezkuntza, komunikabideak eta erlijioa ezartzen dituzte. Beraz, proletarioaren helburua da bitarteko horiek eskuratzea, ideien sorkuntzara iristeko, izan ere, infraestruktura kontrolatzen dutenek superestruktura sortzen dute.

Bestalde, klase-borrokak dimentsio soziala ere badu. Proletarioak burgesiaren boterea amaitu dezake bakarrik iraultzaren bidez, hori baita bere tresna bakarra. Marxen arabera, iraultza hori hitz garrantzitsua izango da filosofiaren historian, langile-klaseak kapitalisten esku dauden ekoizpen-bitartekoen jabetza eskuratuko baitu.

Hala ere, horretarako, lehenago klase-kontzientzia hartu behar zuten: denek beren interes komunak onartu behar zituzten, talde sozial batua osatuz, beren botereaz eta egoeraz jabetuta. Iraultza hori burutzeko, Marxek "Alderdi Komunistaren Manifestua" (bere liburua) proposatu zuen, praktika horiek egiteko, esaterako, jabetzaren desjabetzea eta oinordetzaren abolizioa.

Ondorioa

Ondorioz, proletarioak egindako lan handiari esker, komunismora iritsi ahal izan ziren. Komunismoa gizarte klaserik gabea sortzea sustatzen duen mugimendu politikoa da, non ekoizpen-bitartekoak mundu osoaren jabetzakoak izango diren. Horrek esan nahi du ekoizpen-bitarteko horien jabetza pribatua ez litzatekeela existituko, eta boterea langile-klasearen esku geratuko litzatekeela.