Marcel Duchampen 'Iturria': Ready-madearen Iraultza

"Iturria" eta Ready-made kontzeptua

Iturria izeneko artelana portzelanazko benetako pixatoki bat da, Duchampek artista komunetarako materialak saltzen zituen denda batean erositakoa. Artistak New Yorkeko iturgintza denda batean erosi zuen eta arte erakusketa batean aurkeztu zuen (Duchamp epaimahaikidea zen), aldaketa txiki batzuk egin ondoren: 180 graduko bira eman eta sinadura (R. Mutt) eta data (1917) estanpatu zituen.

Objektuaren eraldaketa eta esanahia

Duchampek eguneroko objektu bat hartu eta testuingurutik ateratzeko estrategia erabili zuen, zentzua aldatuz. Ready-made mugimenduaren obrarik garrantzitsuenetako bat da. Mugimendu honek Duchampek egin ez zituen objektu batzuk biltzen ditu:

• Pixatoki bat
• Botilategi bat
• Bizikleta-gurpil bat
• Elurra kentzeko pala

Objektuak hautatzea mugatzen du Duchampek, eta horrek arte tradizionalaren balio bat hausten du: artisau-dimentsioa. Jatorrizko objektuaren posizioa aldatzeak garrantzi handia du, objektuaren erabilera egunerokotik desagerrarazten baitu. Iturria izenaren jatorria eta zergatia hori da: pixatokiak ez du likidoak askatzeko balio, baizik eta likidoak isurtzen dituenari likidoak botatzeko.

Artearen definizioa kolokan

Obra artistiko bat sortzeko objektu hutsal bat aukeratzeak bere izaera probokatzailea indartzen du. Hasieran, erakusketako beste epaimahaikideek baztertu egin zuten, ez baitzuten obra artistikotzat jo. Baina bazterketa hori Duchampek arrakasta gisa ikusi zuen; izan ere, bere helburua artearen definizio tradizionala suntsitzea zen.

Egiletasuna eta originaltasuna

Duchampek planteatzen duen gaia ez da irizpide tradizional baten araberakoa, eta artelanak ez du esanahirik. Benetako gaia artearen definizioari buruzko zalantza da: Zer ez da artea? Duchampen jarrerak, egilearen figura ere kolokan jarriz, artearen oinarri tradizionalak zalantzan jartzen ditu.

Duchampek obra ez zuen fabrikatu, hautatu egin zuen soilik, eta horrek agerian uzten du egileak artelana eraiki edo sortu behar ez duela. Originaltasuna eta egiletasuna baztertzeak Duchampen obra artearen balio tradizionalen aurkako kritika bihurtu zuen, eta horrek ateak ireki zizkion ondorengo arte garaikideari.

Eragina eta ondorengo artea

Duchampen proposamena iraultzailea eta ausarta izan zen. Picassok izan zuen aurrekaria, bera izan baitzen lehenengoa collage teknika erabiliz errealitateko elementuak artelanean txertatzen. Duchampen ideiak hurrengo hamarkadetan sekulako garrantzia izan zuen, eta artista asko abiatu ziren bere proposamenetatik, Warholen kasuan ikusten den bezala, baita beste hainbat abangoardiako artistatan ere.