Manierismoa eta Cinquecento: Berpizkundeko Artearen Bilakaera

Manierismoa: Berpizkundearen Estilo Berria

1530etik aurrera garatutako estilo errenazentista berria da. Garai hartan, Italiak nagusitasun ekonomikoa galdu zuen, eta Eliza Katolikoaren barruan, protestanteen erreformak sekulako zirrara eragin zuen.

Ezaugarri nagusiak

• Edertasun klasikoarekiko eta harekin loturiko balioekiko loturak askatu zituen.
• Espazioaren kontzepzio berria: perspektiba behartuagoak eta ikuspuntu bihurriagoak erabiltzen dira, espazioaren batasuna guztiz hausteraino. Eszena desegiten da.
• Bigarren mailako osagaiak irudiaz jabetzen dira.
• Arkitektura manieristak Errenazimentuko egiturak desegiten ditu, espazioen arteko harremanen logika hautsiz.

Cinquecento: Berpizkundearen Gailurra

Arkitekturaren Harmonia eta Monumentaltasuna

Cinquecentoko arkitekturak ezaugarri hauek ditu:

• Oreka, harmonia eta arrazionalismoa bilatzen da, eta apainketa bigarren mailara igarotzen da.
• Proportzioen orekaren bitartez, espazio osoaren ikuspegi bateratua sortu nahi da, edozein ikuspuntutatik begiratuta ere.
• Antropozentrismoa da oraindik erreferentzia nagusia, baina monumentalismoak gero eta garrantzi gehiago hartzen du.

Bramante: Oreka Klasikoaren Maisua

Arkitekto nagusien lehenengoa izan zen. Urbinon jaioa, Aita Santuentzat egin zuen lan. Antzinateko aztarnak miresten zituen, eta egitura eta monumentaltasuna nagusi diren arkitektura bat burutu zuen.

Michelangelo: Eskultorea Arkitekto

• Espresio artistikoaren forma guztiak menperatzen zituen, baina denbora luzean bere arkitekto izaera eskultorearen menpe egon zen.
• Arkitekto gisa bere bizitzaren azken urteetan aritu zen, eta arkitekturaren bitartez adierazi zituen bere kontzeptu artistiko berriak.
• Berak bere burua eskultoretzat zuen batez ere, eta horregatik elementu arkitektonikoak irizpide plastikoekin landu zituen.
• Forma klasikoak aprobetxatzen ditu, baina askatasun osoz erabiltzen ditu, antolaketa tradizionala errespetatu gabe. Hormak eta espazioak nahi bezala antolatzen zituen.

Pinturaren Iraultza eta Maisu Handiak

Pinturan, gizakia bihurtzen da protagonista, bere sentimenduekin batera.

• Konposizioa: Irudi gutxi agertzen dira eta espazio itxi baten barruan biltzen dira (konposizio itxia). Irudiek forma geometrikoak osatzen dituzte, batez ere hirukia.
• Helburua: Sentimenduen adierazpena da helburu nagusia.
• Modeloak: Modelo errealak erabiltzen dira, pertsonaien arteko erlazioa azaltzeko.
• Kolorea eta argia: Koloreak garrantzia hartzen du. Aurpegien argi-tratamendua lantzen da, espresioak biguntzeko.

Leonardo da Vinci: Jenio Berritzailea

Bolumena, profila edo geometria lantzen zuten pintura-moldeekin hautsi eta espazioan jarri zuen azentua. Perspektiba maisuki menperatzen zuen, atmosferan ikusten ditugun koloreekin jokatuz. Bere pintura sentimenduekin lotuago dago. Bi teknika nagusi garatu zituen: sfumatoa eta aire-perspektiba, koloreen bitartez sakontasuna adierazteko.

Rafael: Edertasunaren Perfekzioa

Leonardoren ezaugarriak bereganatu zituen, hala nola konposizio triangeluarra, orekatua eta sfumatoa. Hala ere, Rafaelem marra ondo definituta mantentzen du bere lanetan.

Michelangelo: Indar Adierazkorra

Bere pintura-lanak, batez ere Kapera Sixtinoan, ezaugarri hauek ditu:

• Eszenak independenteak dira. Aldarerantz goazen heinean, haien mugimendua areagotzen doa Kreazioaren eszenara iritsi arte.
• Lanak iraun zuen urteetan, Michelangeloren estiloa areagotu eta aldatu egin zen.
• Mundu klasikoari erreferentziak egiten dizkio: putti-ak, kolore grisa marmola imitatzeko, etab.
• Elementu anekdotikoen eza nabarmena da: garrantzitsuena gaia da.
• Bolumen handiak erabiltzen ditu, irudi indartsu eta eskultorikoak sortuz.
• Mugimendua: Irudien eskortzoak erabiltzen ditu.
• Kolorea garrantzitsua da. Kolore osagarriak erabiltzen ditu irudiak azpimarratzeko, aberastasun kromatiko handia lortuz.
• 1540an Azken Epaiketa margotu zuen aldarearen horman.