Locucións Latinas: Significado e Exemplos de Uso en Galego

Locucións Latinas de A a C

• a posteriori – Do sucedido despois dunha circunstancia (ex.: Descubrimos que a empresa tivo perdas a posteriori, tras revisar o trimestre).
• a priori – Con anterioridade, sen exame previo (ex.: A priori, este plan parece bo).
• ab aeterno – Desde moi antigo, perpetuo (ex.: A amizade verdadeira existe ab aeterno).
• ad hoc – Para isto, a propósito (ex.: Creouse un comité ad hoc para resolver o problema).
• ad libitum – A capricho, a vontade (ex.: O pianista toca ad libitum).
• Ad Kalendas Graecas – Para nunca, data indeterminada (ex.: Pagaráme ad Kalendas Graecas).
• Ad multos annos – Por moitos anos (ex.: Ad multos annos, feliz aniversario!).
• addenda (et corrigenda) – Cousas que hai que engadir ou corrixir (ex.: Engadíronse addenda et corrigenda ao final do libro).
• alea iacta est – A sorte está botada (ex.: Decidimos mudar de cidade, alea iacta est).
• alma mater – Nai nutricia, universidade (ex.: Voltei visitar a miña alma mater).
• Ante meridiem (a.m.) – Antes do mediodía (ex.: O voo sae ás 10 a.m.).
• ave, Caesar, morituri te salutant – Salve César, os que van morrer saúdan (ex.: Gladiadores ante o emperador).
• bis dat qui cito dat – Dá dúas veces o que dá rápido (ex.: Axudou rápido, bis dat qui cito dat).
• bona fide – De boa fe, con sinceridade (ex.: Compra realizada bona fide).
• calamo currente – Ao correr da pluma, sen reflexionar moito (ex.: Escribiu calamo currente).
• carne tollendas – Antes de suprimir as carnes, Entroido (ex.: Celebración de carne tollendas).
• carpe diem – Goza o presente (ex.: Carpe diem, disfruta o momento).
• casus belli – Motivo de guerra (ex.: O ataque foi considerado casus belli).
• cave canem! – Coidado co can (ex.: Aviso na porta, cave canem!).
• cogito, ergo sum – Penso, logo existo (ex.: Descartes, cogito, ergo sum).
• condicio sine qua non – Condición indispensable (ex.: A colaboración é condicio sine qua non).
• contra naturam – Contrario á natureza (ex.: Actuou contra naturam).
• corpore insepulto – Co corpo sen sepultar (ex.: Funeral corpore insepulto).
• corpus delicti – O corpo do delito (ex.: Atoparon o corpus delicti).
• cum laude – Con louvanza, con eloxio (ex.: Graduouse cum laude).
• curriculum vitae – Carreira da vida, datos académicos e laborais (ex.: Entregou o seu curriculum vitae).
• cursus honorum – Carreira de cargos romanos (ex.: Seguiu o cursus honorum ata o consulado).

Locucións Latinas de D a F

• de facto – De feito, sen recoñecemento legal (ex.: Goberno de facto).
• de incognito – De xeito oculto, descoñecido (ex.: Observou a escena de incognito).
• de iure – Segundo o dereito (ex.: Rei de iure).
• deo volente – Se Deus quere (ex.: Partiremos mañá, deo volente).
• (doutor) honoris causa – Por causa do honor, título honorífico (ex.: Recibiu o doutoramento honoris causa).
• do ut des – Dou para que des (ex.: Oferendas aos deuses, do ut des).
• dura lex sed lex – A lei é dura, pero é a lei (ex.: Pena cumprida, dura lex sed lex).
• ecce homo! – Aquí está o home (ex.: Pilatos mostrou a Xesús: ecce homo!).
• editio princeps – Primeira edición dun texto (ex.: A Odisea, editio princeps).
• errare humanum est – Equivocarse é humano (ex.: Cometer erros é errare humanum est).
• et cetera (etc.) – E demais cousas (ex.: Comprou pan, leite, etc.).
• ex aequo – Con igual mérito (ex.: Competidores ex aequo).
• ex cathedra – Desde a cátedra, con autoridade (ex.: O Papa falou ex cathedra).
• ex iure – Segundo o dereito (ex.: Propiedade ex iure).
• ex libris – Dos libros de… (ex.: Ex libris de Cervantes).
• ex profeso – Adrede, intencionadamente (ex.: Fíxoo ex profeso).
• exempli gratia (e.g.) – Por exemplo (ex.: Frutas, exempli gratia, mazás).
• extra muros – Fóra das murallas (ex.: Casa extra muros).
• facta, non verba – Feitos, non palabras (ex.: Facta, non verba, di sempre).
• fiat lux – Fágase a luz (ex.: Descubrimento científico, fiat lux).

Locucións Latinas de G a I

• gratis et amore – Sen cobrar, por amor (ex.: Traballou gratis et amore).
• grosso modo – Sen moita exactitude, a grandes trazos (ex.: Explicou grosso modo).
• habeas corpus – Podes ter o teu corpo, liberdade individual (ex.: Solicitou habeas corpus).
• habent sua fata libelli – Os libros teñen o seu destino (ex.: Segundo o lector, habent sua fata libelli).
• hic et nunc – Aquí e agora (ex.: Debemos resolver o problema hic et nunc).
• homo homini lupus – O home é un lobo para o home (ex.: Na cidade, homo homini lupus).
• homo sapiens – Home racional, ser humano (ex.: O homo sapiens inventou a escritura).
• hora est iam de somno surgere – Xa é hora de espertar do sono (ex.: Hora est iam de somno surgere, levantámonos cedo).
• horror vacui – Horror ao baleiro (ex.: O vaso estaba decorado, horror vacui).
• ibidem (ib.) – Alí mesmo, no mesmo lugar (ex.: Citado en ibidem).
• id est (i.e.) – Isto é, é dicir (ex.: Comprou froitas, id est, mazás e peras).
• idem – O mesmo, igual (ex.: Autor: idem).
• imprimatur / imprimi potest – Pode imprimirse (ex.: Libro recibido imprimatur).
• in absentia – En ausencia (ex.: Elixido in absentia).
• in aeternum – Para sempre, para a eternidade (ex.: Amor verdadeiro, in aeternum).
• in albis – En branco, sen entender (ex.: Estaba in albis respecto ao asunto).
• in articulo mortis – No instante da morte (ex.: Confesión in articulo mortis).
• in dubio pro reo – En caso de dúbida, a favor do reo (ex.: Xulgaron ao acusado in dubio pro reo).
• in extremis – No último momento (ex.: Salvou o barco in extremis).
• in flagranti delicto – No momento de cometer o delito (ex.: Pillaron in flagranti delicto).
• in illo tempore – Naquel tempo (ex.: Vivían in illo tempore).
• in itinere – No camiño (ex.: Accidente laboral in itinere).
• in medio virtus – A virtude está no medio (ex.: O comportamento ideal é in medio virtus).
• in memoriam – En memoria (ex.: Publicouse un libro in memoriam do autor).
• in mente – Na mente, mentalmente (ex.: Tiña o plan in mente).
• in pectore – No peito, reservadamente (ex.: Nomearon ao cardeal in pectore).
• in saecula saeculorum – Polos séculos dos séculos (ex.: Que a gloria dure in saecula saeculorum).
• in situ – No lugar mesmo (ex.: Analizaron a pintura in situ).
• intelligentibus pauca / intelligenti pauca – Aos bos entendedores, poucas palabras (ex.: Intelligentibus pauca, entenderon o chiste).
• in vino veritas – No viño está a verdade (ex.: Despois de beber, falou in vino veritas).
• in vitro – No vidro, fóra do organismo (ex.: Experimento in vitro).
• inter nos – Entre nós, en confianza (ex.: Dímolo inter nos).
• interim – Entre tanto, provisionalmente (ex.: Nomearon un presidente interim).
• ipso facto – No feito mesmo, inmediatamente (ex.: Cometeu o erro, ipso facto rexeitado).

Locucións Latinas de L a M

• lapsus calami – Erro de pluma (ex.: Corrección por lapsus calami).
• lapsus linguae – Erro ao falar (ex.: Foi un lapsus linguae).
• lato sensu – En sentido amplo (ex.: Interpretación lato sensu).
• magister dixit – Díxoo o mestre (ex.: Magister dixit, fin da discusión).
• manu militari – Pola forza armada (ex.: Reprimido manu militari).
• mare magnum – Gran mar, multitude en confusión (ex.: Mare magnum de ideas).
• mea culpa – Pola miña culpa (ex.: Admitiu o erro, mea culpa).
• memento mori – Recorda que vas morrer (ex.: Colocou un cráneo como memento mori).
• memorandum – O que hai que recordar, nota (ex.: Fixo un memorandum).
• mens sana in corpore sano – Mente sa en corpo san (ex.: Practicar deporte para manter mens sana in corpore sano).
• modus operandi – Modo de obrar (ex.: Detectaron o modus operandi do ladrón).
• modus vivendi – Modo de vivir, xeito de ganarse a vida (ex.: Modus vivendi dun empresario).
• mortis causa – A causa da morte (ex.: Herdo bens mortis causa).
• motu proprio – Espontaneamente, por propia iniciativa (ex.: Actuou motu proprio).
• mutatis mutandis – Cos cambios necesarios (ex.: Aplicouse a regra mutatis mutandis).

Locucións Latinas con N

• nemine discrepante – Por unanimidade (ex.: Aprobouse nemine discrepante).
• nihil novum sub sole – Non hai nada novo baixo o sol (ex.: As guerras repítense, nihil novum sub sole).
• nihil obstat – Nada se opón, autorización (ex.: O libro recibiu nihil obstat).
• noli me tangere – Non me toques (ex.: Escultura chamada noli me tangere).