A llingua catalá baixo o franquismo: persecución e resistencia (1939-1956)

A lingua baixo o franquismo

En 1939 inicia unha etapa de persecución brutal e continuada. A lingua catalá deixa de ser oficial, desaparece do ámbito público, administrativo e do ensino e volve á clandestinidade.

Este illamento lingüístico pretendía converter o castelán na única lingua necesaria de relación entre a cidadanía. A escolarización masiva en castelán e a castelanización xeneralizada dos medios de comunicación conseguiron que o castelán tivese un uso crecente nos ámbitos informais. O catalán perdía falantes e facíase pouco a pouco innecesario; o proceso de substitución acelerouse coa perda de falantes nas grandes cidades.

A persecución lingüística seguiu dúas liñas de actuación. En Cataluña, onde a lingua fora oficial, non había multas nin sancións por usar o catalán en público, pero si prohibicións de obras e de representacións teatrais en catalán.

Etapas da represión

1939-1956: período de posguerra

1939-1946: época de máxima represión

Foi unha época de execucións, prohibicións, dispersión por mor do exilio e desaparición da vida pública de todos aqueles que tiñan algunha relación coa defensa da lingua. Foi un tempo de illamento cultural e de silencio imposto pola censura, sen editoriais, sen crítica e con moi poucos lectores. Isto provocou reunións clandestinas e un pagamento previo por parte do lector para poder editalas.

1946-1956: época de relaxamento

Co fin da Segunda Guerra Mundial, a represión franquista diminuíu. Volven as representacións en catalán, créanse editoriais e algúns premios literarios. Moi lentamente o catalán volve ao uso literario, pero nas universidades continúa a labor clandestina.

Tendencias literarias

O illamento cultural de Europa, as dificultades para manter a conexión entre os escritores e a falta de crítica, a dispersión de boa parte dos intelectuais, a censura e as prohibicións lingüísticas marcaron a escasa literatura de posguerra. O resultado foi unha literatura que forzosamente tiña que ser conformista durante os primeiros anos (1939-1946). Despois, a leve liberalización permitiu entrar en contacto cos correntes europeas, sobre todo co existencialismo.