Literatura galega: Irmandades da Fala e Vangardas

As Irmandades da Fala

Aos autores desta época chamóuselles epígonos porque seguiron as liñas marcadas polo Rexurdimento (Lamas Carvajal e Leiras Pulpeiro). Cabe mencionar dúas figuras importantes, cuxa poesía coñécese como de transición ou intersecular.

Antón Noriega Varela

Continuador da liña do Rexurdimento nos seus inicios, a súa poesía é social, posteriormente vai ser paisaxística.

Estilo:

• Visión poética e impresionista da natureza (neovirxilianismo).
• Humanización da paisaxe.
• Manifestación da súa relixiosidade (franciscanismo); na natureza ve corolarios de símbolos cristiáns.
• Sonetos cultos e con imaxes novas.

Obras: Do ermo.

Na súa obra distínguense dúas etapas:

1. Carácter costumista e ruralista, dominio da lingua e métrica popular, gran musicalidade.
2. Poesía elaborada, lectura de poetas latinos clásicos, Rubén Darío e Teixeira de Pascoaes; lingua coidada, uso de estrofas cultas (soneto).

Ramón Cabanillas

Na súa traxectoria poética distínguense catro etapas:

1. De formación: emigra a Cuba, entra en contacto con intelectuais galeguistas e asume o compromiso de escribir en galego. No desterro e Vento mareiro. Influencia de Rosalía e Curros. Novidades de Rubén Darío. Poeta civil (labregos e caciques).
2. Etapa galeguista: Da terra asoballada. Asume a voz do poeta civil, que loita polos intereses de Galicia (influencia das Irmandades).
3. Etapa mitolóxica: (reorientación das Irmandades, máis culturalista) reconstrución do pasado mítico de Galicia. Na noite estrelecida.
4. Etapa da posguerra: non publica nin escribe, agás algúns poemas de circunstancias durante a República e dous romances durante a guerra.

Obras:

• Da terra asoballada (temática social).
• Da noite estrelecida (poesía narrativa co influxo do modernismo).
• A rosa de cen follas (poesía intimista).

Estilo:

• Sempre ten un trasfondo social.
• Uso de imaxes para describir escenas.
• Influxo do modernismo e do saudosismo portugués.

Outros poetas

• Victoriano Taibo: liñas dos primeiros libros de Cabanillas: costumismo, lirismo intimista e conciencia cívica. Abrente.
• Xosé Crecente Veiga: elegancia e sobriedade coa que trata os temas populares. Codeseira, inspiración campesiña.

Vangardas (1910-1930)

Serie de movementos estéticos que queren abrir novos camiños á arte, rompendo coa tradición, non reproducíndoa, interpretándoa dende o punto de vista particular de cada artista.

Raíces

• Romanticismo: individualismo creador.
• Reflectir a sociedade industrial do século XX: dominio da tecnoloxía e a ciencia, preocupación pola Primeira Guerra Mundial, nova visión da vida humana:
  • Existencialismo.
  • Marxismo.
  • Psicanálise.

Características

1. Antisentimentalismo e deshumanización: busca dunha arte pura, apartada do ser humano, finalidade só estética.
2. Uso poético do cotián.
3. Renovación da linguaxe e da métrica.
4. Total liberdade creativa.

Movementos vangardistas ou "ismos"

1. Futurismo: creador Marinetti. Exalta a civilización mecánica, a velocidade, a técnica. Na linguaxe suprime a puntuación e prescinde de adxectivos.
2. Cubismo:
   • Pintura: Picasso: descomposición do obxecto en liñas e imaxes xeométricas.
   • Literatura: Apollinaire: uso da tipografía dos versos para crear imaxes ("caligramas").
3. Dadaísmo: creador: Tristan Tzara. Destrución da sociedade e cultura tradicional para crear outra baseada na irracionalidade e no absurdo.
4. Surrealismo: defensa da creación artística pura, non mediatizada pola conciencia humana. Preocupan a escritura automática, que reflicte o mundo do subconsciente, dos soños.

Vangardismo galego

Comprometido coa sociedade galega, a lingua e a cultura.

Neotrobadorismo

Movemento que imita a poesía medieval.

Raíces: divulgación das cantigas galego-portuguesas. Esquemas métricos e temas do século XX.

Características:

• Perfección formal.
• Procedementos estilísticos medievais: paralelismo, refrán, leixaprén.
• Suxeita a estrofa, cómputo silábico e rima.

Representantes:

• Fermín Bouza Brey: Nao senlleira.
• Álvaro Cunqueiro: Cantiga nova que se chama Riveira.

Hilozoísmo ou imaxinismo

Poemas compostos por unha sucesión de imaxes encadeadas (imaxinismo). Constante personificación da natureza.

Métrica:

• Sinxela.
• Formas populares: versos curtos, predominio de octosílabos.
• Rima constante.

Creador:

• Luís Amado Carballo: Proel, O Galo. Combina imaxes vangardistas con estrofas populares, baseada na paisaxe.

Creacionismo

• Manuel Antonio: De catro a catro. Esta obra está baseada en sentimentos e experiencias vividas nunha travesía mariña. (Mar = vida / Barco = eu do poeta).

Temas: morte, soidade, paso do tempo. Elemento central: a imaxe.

Novidades

1. Temática: visión subxectiva e misteriosa do mar. Reflexión sobre a vida e o paso do tempo.
2. Lingüística: tecnicismo, léxico mariñeiro (influencia do futurismo).
3. Formal: imaxes fragmentadas (cubismo), tipografías dos poemas (caligramas).