Literatura dos anos 20 e 30: poesía postsimbolista e novela catalá
A) Panorama xeral da época
1. O simbolismo e as súas derivacións (a poesía postsimbolista)
Nos anos 20 e 30 atopamos dúas grandes tendencias ou correntes dentro da poesía catalá: a poesía postsimbolista e a poesía vanguardista, aínda que a liña dominante e hexemónica, a que aglutina aos mellores poetas do panorama catalán da época, é a postsimbolista. Estes poetas son os herdeiros directos dos plantexamentos novecentistas, é dicir, son continuadores dos sectores oficiais. O simbolismo implica a superación do Realismo e do Naturalismo do século XIX e é o punto de partida de todas as tendencias do século XX, como o postsimbolismo dos anos 20 e 30.
Trátase dunha especie de simbolismo, pero radicalizando os seus plantexamentos. Conciben a poesía do seguinte modo:
- Practican a denominada "poesía pura", é dicir, unha poesía absolutamente independente da realidade cotiá, válida por si mesma, sen necesidade de recorrer ao seu significado, estéticamente completa. Segundo os poetas postsimbolistas: "unha liña bela sen significado é máis valiosa que unha que sexa menos bela con significado".
- Trátase dunha poesía hermética, esixente e sofisticada. Do seu desciframento, o lector extrae un pracer intelectual suplementario. Plantexa un reto apaixonante para o lector. Pero tamén é a partir deste concepto, desta maneira de entender a poesía, que esta se converteu (en oposición a outros xéneros como a novela) nun xénero minoritario e selecto dentro da literatura contemporánea.
- O linguaxe é sometido a un exixente e intenso proceso de elaboración intelectual e estilística, estética, para chegar ao valor absoluto da palabra poética. A procura constante da musicalidade convértese nunha obsesión para estes autores. De feito, a música é a arte máis abstracta, máis desprovista de significado, máis autónoma e independente da realidade, máis estéticamente válida en si mesma.
- A imaxe do poeta é a do individuo illado do resto, pechado na súa torre de marfil.
- Prodúcese un rexeitamento da realidade cotiá. Os postsimbolistas inventan unha propia e inaccesible para os profanos. Só teñen acceso os iniciados. Polo tanto, trátase dunha poesía elitista e minoritaria.
Os autores que representan esta tendencia por toda Europa son: Paul Valéry, Giuseppe Ungaretti, T.S. Eliot, R.M. Rilke, Jorge Guillén, entre outros. Con eles figura o poeta catalán Carles Riba. Con el, a literatura catalá alcanza o seu máximo nivel de calidade, de maduresa como literatura nacional completa e de modernidade. As súas obras máis destacadas son: Primer i segon llibre d'Estances, Elegies de Bierville, Salvatge cor e as traducións da Odisea. Ademais de Carles Riba, cómpre mencionar tamén, pola calidade das súas obras, os seguintes poetas: Marià Manent (El cant amagadís), Tomàs Garcés (Vint-i-dues cançons, El somni), Josep Sebastià Pons (Cantilena) e Clementina Arderiu (Poesia). Nunca dentro do panorama literario catalán se volverá dar unha xeración de poetas como esta.
2. A novela dos anos 20 e 30 (desde o Modernismo ata a Guerra Civil)
O Noucentismo implica a crise da novela; pero non do conto literario ou da narrativa breve, porque estes asemellanse á poesía, xa que supoñen a idealización da realidade e un traballo formal de perfección. A superación da crise prodúcese arredor da década dos vinte. Mediante uns artigos de Carles Riba e de Josep Maria de Sagarra, plantéxase a necesidade de superación da crise do xénero. Riba propón suplir a falta de tradición autóctona a través de traducións de clásicos universais do xénero; Sagarra insiste na existencia dun público lector de novela que se atopa desatendido e propón a novela de consumo. Ademais, Sagarra mostra unha vontade de normalización da literatura catalá: "se queremos unha literatura completa, non podemos prescindir da novela".
As causas desta superación son: a) O Noucentismo, coa súa infraestrutura cultural e a extensión da alfabetización en catalán, contribuíu a ampliar a base lectora en catalán.