Lexislación Fundamental do Franquismo

O Réxime Franquista: Natureza e Contexto

O resultado da Guerra Civil foi a consolidación do réxime ditatorial. Nos seus anos de existencia, o franquismo mantívose como unha férrea ditadura militar, moi conservadora, baseada na represión dos seus opositores e a eliminación dos dereitos e liberdades dos españois. Caracterizouse por ser unha ditadura militar, moi conservadora e católica que mantivo sempre un carácter represivo pero que gozou dun notable apoio social.

O exército e a igrexa foron as columnas vertebrais do réxime. Compartían o poder cos falanxistas, monárquicos, católicos e tecnócratas do Opus Dei. Impulsou un ríxido control social e ideolóxico a través da educación e a censura de prensa, cine e cultura. Utilizou os medios de comunicación para exaltar a figura do caudillo e convencer aos españois dos logros e beneficios do réxime.

O franquismo caracterizouse pola extraordinaria capacidade de adaptación ao contexto internacional e aos cambios socioeconómicos do país. Ao comezo da Segunda Guerra Mundial, o réxime amosábase identificado cos valores fascistas e apoiou á Alemaña nazi co envío da División Azul. A ditadura só se xustificaba pola vitoria obtida na Guerra Civil. Para poder perpetuarse debía lexitimarse a base dunhas leis fundamentais que responderon ás necesidades políticas e que definiron o réxime como unha democracia orgánica fronte á democracia parlamentaria:

As Leis Fundamentais do Franquismo

Foro de Traballo (1938)

Regulamentaba o mundo laboral, complementado pola lei de Unión Sindical, creando así o sindicato vertical ao que se terían que afiliar todos os traballadores organizados en corporacións. Establecía tres áreas de afiliación:

• Mundo campesiño
• Mundo do mar
• Mundo industrial

Estas áreas daban como resultado a Organización Sindical do Movemento. O Foro do Traballo regulaba o traballo nocturno, o descanso dominical, festivos e contemplaba subsidios de vellez, invalidez, enfermidade e maternidade.

Lei de Cortes (1942)

Creaba as novas Cortes orgánicas con función deliberante e consultiva. Non había división de poderes polo que esta cámara só serviu para reunir en Cortes ás estruturas de apoio ao réxime. Os seus membros denominábanse procuradores. Eran membros destas Cortes:

• Ministros
• Representantes dos Sindicatos Nacionais
• Conselleiros da FET e das JONS
• Alcaldes das capitais de provincias
• Reitores das Universidades
• Nomeados por Franco e polas familias

Foro dos Españois (1945)

Terminada a Segunda Guerra Mundial, Franco publicou o Foro dos Españois, como outra operación de maquillaxe do réxime ante as esixencias democráticas dos vencedores. Era unha declaración de dereitos, pero o texto insistía nos deberes dos españois e na estrutura autoritaria do Estado.

Lei de Referendo (1945)

Daba participación á opinión pública para sancionar as leis fundamentais que decidía o Xefe de Estado. Na ditadura celebráronse dous referendos nos que poderían participar os homes e mulleres maiores de 21 anos:

• Para aprobar a Lei de Sucesión
• Para aprobar a Lei orgánica do Estado

Lei de Sucesión (1947)

España quedaba definida como un reino; Franco era ratificado como Xefe do Estado. O franquismo instaura unha nova monarquía deseñada dende o respecto e fidelidade aos principios do Movemento Nacional. Franco tómase a liberdade de elixir ao seu sucesor e elixe a Juan Carlos de Borbón.

Lei de principios do Movemento (1958)

Establecía os principios inmutables e permanentes do réxime:

• Unidade de España
• Centralismo
• Condición de reino católico
• Sometemento dos individuos ao Estado
• Intervencionismo nas relacións económicas e sociais

Fixaba as unidades naturais na vida social (familia, municipio e sindicato). A única formación política autorizada sería a do Movemento Nacional, as demais serían perseguidas.

Lei orgánica do Estado (1967)

Compendio definitivo da democracia orgánica, síntese e actualización das anteriores normas. Intento publicitario do réxime de dar unha imaxe de democracia ante o exterior. Unha novidade é a elección de dous procuradores por provincia a Cortes polos cabezas de familia. Mantivo o control do Movemento Nacional e do Sindicato Vertical sobre a vida municipal na elección dos alcaldes e concelleiros.