Laneko Segurtasuna eta Prebentzioa: Legea eta Ardura

Prebentzioaren marko juridikoa

Konstituzioa 40.2: Botere publikoek laneko segurtasuna eta higienea bermatu behar dute.

31/1995 LPA Legea: Lan-arriskuen prebentzioaren lege nagusia.

89/391/CEE Zuzentaraua: Europako marko orokorra; langileen segurtasuna eta osasuna bermatzeko neurriak.

Helburua: arriskuak aurreikustea, saihestea eta gutxitzea.

Printzipio nagusiak: arriskuak ezabatzea; informazioa, kontsulta, parte-hartzea eta formakuntza bermatzea.

Erantzukizunak dituzten erakundeak

• INSST / LSHIN: Estatu-mailako ikerketa, analisia eta orientazioa.
• ITSS / LGSI (Lan Ikuskaritza): arau-hausteak zigortu eta jarraipena egiten du.
• CNSST: aholkularitza eta partaidetza-organoa.
• EU-OSHA: Europako agentzia; informazio teknikoa ematen duena.
• OIT / LANE: NBEko erakundea; lan duina sustatzen du mundu mailan.
• OSALAN: EAEko lan-segurtasun institutu publikoa.

Enpresariaren betebeharrak

• Arrisku-ebaluazioa egin eta aldizka berrikusi.
• Prebentzio-planifikazioa: zer, nola, noiz eta nork.
• Larrialdi-plana egitea eta kanpo-zerbitzuekin koordinatzea.
• NBE ematea: doakoa eta egokitua.
• Langileei informazioa eta prestakuntza teoriko-praktikoa ematea.
• Arrisku larrietan jarduera etetea.

Langileen eskubideak eta betebeharrak

• Eskubideak: informazioa, prestakuntza, osasun-zaintza eta parte-hartzea.
• Betebeharrak: ekipoak ondo erabiltzea, arriskuak komunikatzea eta arauak betetzea.

Talde bereziak

• Adin txikikoak: ezin dute lan arriskutsurik egin.
• ABLE langileak: informazioa, prestakuntza eta NBE bermatuta.
• Haurdun edo edoskitzean: lanpostu egokitzapena, aldaketa edo baja prebentzioagatik.

Erantzukizun motak

• Administratiboa: isunak eta zehapenak.
• Zibila: kalte-ordainak.
• Penala: isunak, inhabilitazioa edo kartzela.
• Laborala: prestazioen %30–50eko errekargua.

Prebentzioaren antolamendua

Modalitateak:

• Enpresaria bera (langile gutxiko enpresetan).
• Langile izendatua.
• Prebentzio zerbitzu propioa (500+ langile).
• Kanpoko zerbitzua.

Prebentzio-ordezkariak: langile kopuruaren arabera (adibidez 1–8 langile).

Segurtasun eta Osasun Batzordea: 50 langile baino gehiagotan; ordezkari parekideak.

Arrisku-ebaluazioa (INSST)

Irizpideak: gertagarritasuna (txikia / ertaina / handia) eta larritasuna (arina / kaltegarria / oso kaltegarria).

Mailak: AR · ON · NE · LA · OE.

OE/LA: ezin da lan egin arriskua murriztu arte.

NE: lehentasunezko hobekuntzak.

ON/AR: kontrol eta jarraipen arruntak.

Istripuen kudeaketa

• Istripuak erregistratu eta Ministeriora bidali behar dira.
• Baja dutenak: nahitaez.
• "Istripu zuriak" ere ikertu behar dira.
• Kostuak: langileari (kalte pertsonalak), enpresari (isunak, galerak) eta gizarteari (prestazio sozialak).