Landareak: Ezaugarriak, Zatiak eta Funtzioak

Landareen Ezaugarri Orokorrak

Landare guztiak zelulaniztunak dira. Landare-zelula eukariotoz osatuta daude eta nutrizio autotrofoa dute.

Landare Baten Zatiak

Sustraiak

Sustraien funtzio nagusiak hauek dira:

• Lurzoruko ura eta gatz mineralak xurgatzea.
• Landarea lurrean finkatzea.
• Erreserbarako substantziak metatzea.

Sustraiek ile xurgatzaileak dituzte azalean, eta ile horien bidez xurgatzen dituzte landareek lurzoruko ura eta gatz mineralak.

Zurtoina

• Landarearen euskarria da, eta tente eusten dio.
• Garraio-ehunen bidez, ingurunetik xurgatutako ura eta gatz mineralak garraiatzen ditu, baita landareak sortutako mantenugaiak ere.
• Erreserbarako substantziak metatzen ditu, adibidez, tuberkuluetan (patata), lur azpiko zurtoinak baitira.

Hostoak

Hostoak berdeak dira, klorofilari esker, eta fotosintesia egiteko funtsezkoak dira. Hostoaren zatiak:

• Pezioloa: Linboa zurtoinera lotzen duen zatia da.
• Zorroa: Pezioloa zurtoinari lotzen zaion zatia da.
• Linboa: Hostoaren zati zabal eta leuna da. Goiko zatiari azala deritzo, eta behekoari azpialdea. Linboaren gainean nerbioak ikus daitezke.

Landare Talde Nagusiak

Landareak bi talde nagusitan sailkatzen dira:

• Hazirik gabeko landareak: Goroldioak eta Iratzeak.
• Hazidun landareak:
  • Gimnospermoak: Pinua, adibidez.
  • Angiospermoak: Fruituak ematen dituztenak.

Landareen Elikadura Prozesua

Landareak izaki bizidun autotrofoak dira (beren elikagaia sortzen dute).

1. Xurgatzea: Sustraiek ura eta gatz mineralak xurgatzen dituzte.
2. Garraioa: Xilema eta floemaren bidez garraiatzen da.
3. Fotosintesia: Eguzki-argia eta karbono dioxidoa erabiliz materia organikoa sortzen da.
4. Arnasketa zelularra: Energia lortzeko prozesua.

Gas Trukea

Hostoetan (estometan) gertatzen da gas trukea (CO₂, O₂ eta ur-lurruna).

Landareen Mugimenduak: Tropismoak

Fototropismoa:

Argiaren eraginez sortutako erantzuna. Zurtoinak argirantz hazten dira, eta sustraiak kontrako noranzkoan.

Geotropismoa:

Grabitateak eragindako erantzuna. Sustraiak lurraren barnerantz hazten dira, eta zurtoinak kontrako noranzkoan.

Hidrotropismoa:

Urak eragindako erantzuna. Landareen sustraiak lurzoruan ur ugari dagoen lekuetarantz hazten dira.

Tigmotropismoa:

Kontaktu fisikoak eragindako erantzuna. Landare igokariak (adibidez, mahatsondoa) euskarri baten inguruan kiribiltzen dira.

Landareen Ugalketa

• Sexugabea: Guraso bakar batek hartzen du parte, eta ondorengoak genetikoki berdin-berdinak izango dira.
• Sexu bidezkoa: Bi ugaltze-organok hartzen dute parte (bata maskulinoa eta bestea femeninoa). Horietako bakoitzak zelula sexual bat sortzen du, gametoa.

Fruitua eta Hazia: Desberdintasunak

Ez, ez dira gauza bera. Fruitua hazia biltzen duen egitura da, eta hazia, berriz, landare berrien ugalketarako beharrezko egitura da.

Adibidez, sagarra fruitua da, eta bere barruan dauden pipitak haziak dira.