Klimaren Faktore Termodinamikoak: Zirkulazioa eta Ekintza-Zentroak

Faktore Termodinamikoak

Klimaren faktore termodinamikoak zirkulazio atmosferikoaren erantzuleak dira.

Zirkulazioa Altueran: Jet Korrontea (Jet Stream)

Zirkulazio atmosferikoa altueran jet stream izeneko korronteak zuzentzen du. Aire korronte indartsua da, mendebalde-ekialde norabidean mugitzen dena. Tropopausa polarraren eta tropikalaren artean kokatzen da. Jet horrek poloaren gaineko altueran dauden behe-presioak (ibilbidearen ezkerrean) eta goi-presio tropikalak (eskuinean) bereizten ditu.

Korronte Abiadura

Abiadura aldakorra da. Azkar zirkulatzen duenean (150 km/h baino azkarrago), trazadura ia zonala du, ondulazio txikiekin. Hori lurrazalean fronte polarrei eta horren borraskei dagokie. Abiadura moteltzen denean, trazaduran ondulazio sakonak agertzen dira, eta horrela antizikloiak sortzen dira. Ondulazioak jet nagusitik aska daitezke, eta horien eraginez, aire polarra oso hegoaldean sar daiteke, eta aire tropikala iparralderantz mugitzea eragiten du.

Urtaroko Desplazamenduak

Urtaroaren arabera, jet stream-ak Espainian neguan izaten du eraginik handiena, oso hegoalderantz zirkulatzen duenean. Udan, iparralderantz mugitzen da, eta Iberiar Penintsulan Bizkaiko golkoaren inguruan soilik izaten du eragina.

Lurrazaleko Zirkulazioa: Ekintza-Zentroak, Aire-Masak eta Fronteak

a) Ekintza-Zentroak

Ekintza-zentroak goi- eta behe-presioko inguruak dira.

Presio Atmosferikoa

Presio atmosferikoa aireak lurrazaleko unitate batean duen pisua da. Milibarretan (mb) neurtzen da barometroarekin, eta eguraldiaren mapetan isobaren bidez irudikatzen da. Presio arrunta 1013,5 mb-koa da, baina mapetan 1016 mb-ko balioa erabiltzen da (zehatzagoa).

1. Goi-presioa edo antizikloia: Goi-presioen zona da (1016 mb baino gehiago).
2. Behe-presioa, depresioa, borraska edo zikloia: Behe-presioen ingurua da (1016 mb baino gutxiago), eta inguruan presio handiagoko beste alde batzuk izaten ditu.
3. Jatorria: Ekintza-zentroen jatorria termikoa edo dinamikoa izan daiteke.
   • Ekintza-zentro termikoak: Airea hoztearen edo berotzearen eraginez sortzen dira.
     • Antizikloi termikoa: Aire-masa bat hozten denean sortzen da (aire hotzak pisu handiagoa du, behera egiten du eta goi-presioa eragiten du).
     • Depresio termikoa: Airea berotzerakoan sortzen da (aire beroak pisu txikiagoa du, gora egiten du eta behe-presioa eragiten du).
   • Ekintza-zentro dinamikoak: Jet korronteko gailurretatik eta haranetatik sortzen dira.
     • Gailurretatik → antizikloiak.
     • Haranetatik → borraskak.
4. Ekintza-zentro nagusiak Iberiar Penintsulan: Iberiar penintsularen gainean zirkulazioa zuzentzen duten ekintza-zentro nagusiak hauek dira:
   • Antizikloi baten ekintza-zentroak:
     • Azoreetako antizikloia.
     • Antizikloi polar atlantikoak.
     • Eskandinaviako antizikloia.
     • Europa kontinenteko eta Iberiar Penintsularen barrualdeko antizikloi termikoak.
   • Depresio baten ekintza-zentroak:
     • Islandiako depresioa.
     • Genovako golkoko depresioa.
     • Europako aire hotz kontinentala.
     • Afrikako iparraldeko eta Iberiar penintsularen barrualdeko depresio termikoak.