Kausalitatea eta Denboraren Nozioa Gizarte Zientzietan: Oinarriak eta Garapena

Kausalitatea eta Denboraren Nozioa Gizarte Zientzietan

Denboraren nozioak ulertzeko oinarrizko printzipioetako bat da gure ekintzek ondorioak dituztela. Denbora ulertzeko, errealitateko elementu bakoitzak kausa bat, arrazoi bat duela ulertu behar dugu. Denbora gobernatzen duen printzipioa sekuentzia kausala da. Hau da, kausalitate printzipioak kausa/efektua eta ekintza/ondorioa harremanak hartzen ditu barne.

Ondorio bat ekintza bat baino gehiagorekin lotuta egon daiteke. Gertaera sozial bat bere jatorritik ulertu dezakegu (zer eragin zuen). Baina alderantziz ere bai: ondorioen bidez, haien kausak ondorioztatu ditzakegu. Hau da, kausa/efektua bikoiztasunak bi noranzkotan ulertzea ahalbidetzen du, pentsamendua heldua denean.

Kausalitatearen Eragilea: Behatzailea

Kausalitatearen beste elementu bat behatzailearen eragina da. Behatzaile guztientzat kausa batek ez du efektu bera sortzen. Ekintza oro ondorioak ditu, eta ondorio horiek kausa batzuetatik datoz. Harremana bidirekzionala da eta behatzaileak kausa-efektu harremanean parte hartzen du.

Kausalitatearen Baldintzak

Gertaera A gertaera B-ren kausa izan dadin, sekuentzia harreman bat egon behar da: A-k B baino lehen gertatu behar du. Halaber, A gertatzen den bakoitzean B gertatu behar du. Eta A eta B espazioan eta denboran hurbil egon behar dute.

Teoria bat edo gizarte lege bat ari gara aipatzen. Giza izakiak tartean daudenean, ordea, ez da beti betetzen.

Denboraren Nozioa Eskuratzeko Urratsak

Denbora ulertzeko hiru dimentsioen batura behar da. Honako hauek dira:

• Denbora soziala: denboraren nozioaren ulermen globala da, helduaroan bakarrik eskuratzen dena. Denborako dimentsio osoena da. Iraganeko gertaerak kokatzeko aukera ematen digu, aldi berean oraingo denbora bizi dugula eta etorkizuna planifikatzeko gai garela.
• Denbora historikoa: denboraren nozioa eskuratzeko azken urratsa da. Ez da denbora soziala bera, nahiz eta hau historikoa izan berez. Denbora soziala ez da existi denbora historikorik gabe, zeren denbora soziala kronologian oinarritzen da eta denbora historikoa kronologia horren ulermena da.

Denbora: Aldaketa, Mugimendua eta Dinamismoa

Denborak aldaketa, mutazioa, mugimendua eta dinamismoa adierazten ditu (bizitako denborako dimentsio batean). Gizartea, aldaketak eta eboluzioak ulertzeko sortutako harremana da. Adibidez, hezkuntzaren esparruko aldaketa legegileek inplikazio tenporala dute.

Kronologiak elementuak ordenatzea eta argitzea ahalbidetzen digu, haien aldaketa edo iraunkortasunaren arabera.

Aldaketa eta Iraunkortasuna Ulertzeko Helburuak

Zertarako behar dugu aldaketa edo iraunkortasuna ulertzea?

1. Azalpenak bilatzeko.
2. Aldaketen aurrekariak bilatzeko eta haien erritmoak eta iraupena ezartzeko.