Karl Marx: Traxectoria Vital e Fundamentos do Materialismo

Karl Marx: Traxectoria Vital

Karl Marx nace en Tréveris (Renania, Prusia) en 1818. Foi o segundo de oito irmáns. O seu pai, avogado, de orixe xudea pero convertido ao protestantismo, simpatizaba coas ideas ilustradas e liberais.

Primeiros Anos e Estudos

Realiza os seus primeiros estudos na súa cidade natal e en 1833 trasládase á universidade de Bonn para estudar dereito. Máis tarde estuda en Berlín filosofía e historia. Desde a súa chegada á capital alemá, seis anos despois da morte de Hegel, mantén contactos cos mozos hegelianos do chamado Club dos Doutores.

En 1841 presenta a súa tese Diferencia da doutrina da natureza en Demócrito e en Epicuro, e pretende unha cátedra de filosofía na universidade de Bonn, pero o ascenso ao poder de Federico Guillerme IV deixou sen futuro aos pensadores vinculados á esquerda hegeliana.

Xornalismo e Exilio

Descartada a universidade, en 1842 Marx incorpórase como xornalista á Gaceta Renana, contra a que procede a censura en 1843. Aínda que nese momento Marx é só un demócrata liberal que ve como utópicos os socialismos da época, os seus traballos xornalísticos proporciónanlle un encontro cos problemas sociais reais, a partir dos que comeza a interesarse especialmente pola economía.

En 1843 casa e, censurado o seu xornal, trasládase a París, onde coñece a Heine, Proudhon e Engels. O contacto con este último intensifica o seu interese polos problemas económicos, e estuda o pensamento de Feuerbach, primeiro crítico do idealismo de Hegel desde posturas materialistas. Aquí en París en 1844 dirixe a revista Anais Franco-Alemáns na que comeza a facer públicas as súas ideas sobre economía, sociedade e política.

En 1845, presionado polo goberno francés, abandona París rumbo a Bruxelas, e comeza a redactar con Engels, amigo e colaborador de por vida, as obras que son a primeira formulación do materialismo histórico.

Actividade Política e Obra Principal en Londres

En 1847 Marx é membro da Liga Comunista e traballa con paixón na organización do movemento obreiro. Por causa da revolución de 1848 é expulsado de Bruxelas, e regresa a París e máis tarde a Alemaña, lugares dos que será expulsado pola reacción antirrevolucionaria. Por fin se refuxia en Londres, que desde 1849 será a súa residencia definitiva.

Sorteando as súas propias penurias económicas, e auxiliado por Engels, Marx viviu dedicado integramente á actividade política e filosófica. Foi un dos fundadores da Asociación Internacional de Traballadores, a Primeira Internacional, reunida en Londres en 1864. Dirixiu os acontecementos revolucionarios da Comuna de París en 1871. Todo isto sen abandonar en ningún momento o estudo da historia e da economía, concretado en artigos xornalísticos, pero sobre todo na súa obra fundamental, O Capital, cuxa primeira parte publicouse en Alemaña en 1867. Engels publicaría a segunda e terceira parte tras a morte de Marx en 1883.

Fundamentos do Materialismo Marxista

O tema central do texto é a proposta materialista de Marx, é dicir, a afirmación de que a vida material e social dos seres humanos é o que determina a súa conciencia, e non ao contrario.

A Tese Principal: A Vida Determina a Conciencia

A tese principal que defende Marx é que a esencia do ser humano non reside nunha natureza espiritual nin na conciencia individual, senón na súa actividade práctica, no seu traballo e nas relacións sociais que establece. Como se di expresamente no texto: “Non é a conciencia a que determina a vida, senón que é a vida a que determina a conciencia.”

Estrutura da Argumentación

O texto estrutúrase en dúas partes ben diferenciadas.

Crítica ao Idealismo Alemán

Na primeira, Marx formula unha crítica á filosofía idealista alemá, especialmente á de Hegel, que comeza a análise da realidade a partir das ideas, da conciencia, e non da vida real. Marx ironiza con esta postura ao afirmar que esa filosofía “descende do ceo á terra”, mentres que el parte da terra ao ceo, é dicir, da realidade concreta. Critica que os filósofos falen de ideas, moral, relixión ou metafísica como se fosen entidades autónomas, sen base na experiencia. Afirma que esas formas de conciencia “non teñen historia” e que se presentan coma se non dependesen das condicións materiais.

A Proposta Materialista

A segunda parte do texto expón a alternativa marxista: a proposta materialista. Marx sostén que os individuos, a través do seu traballo e da súa actividade produtiva, transforman a natureza e, ao mesmo tempo, a si mesmos. Son os homes “os que desenvolven a súa produción material e o seu intercambio material” e, ao mudar estas condicións, tamén cambian o seu pensamento e os produtos dese pensamento. Isto significa que as ideas, a moral ou a relixión non son causas da historia, senón efectos das condicións económicas e sociais nas que viven os individuos. Esta análise forma parte do que Marx chama materialismo histórico, que entende a historia como resultado da loita de clases e do desenvolvemento das forzas produtivas.

Ideas Secundarias Clave

Dentro do texto tamén se poden identificar ideas secundarias importantes.

Crítica á Conciencia Individualista

Unha delas é a crítica á concepción individualista da conciencia. Marx distingue dous modos de consideración: no primeiro, parte da conciencia como se fose un individuo illado; no segundo, parte "dos mesmos individuos vivos e reais" e entende a conciencia como "a súa conciencia", é dicir, produto da súa existencia social. Aquí aparece unha idea fundamental do pensamento marxista: o ser humano é un ser social, que se define polas súas relacións cos demais, non como un suxeito illado.

A Alienación (Idea Relacionada)

Outra idea relacionada é a crítica á alienación, aínda que non se menciona directamente no texto. A alienación prodúcese cando o traballador perde o control sobre o produto do seu traballo e sobre o proceso produtivo, o que provoca unha separación entre o ser humano e a súa esencia. Neste sentido, as ideoloxías (relixión, moral, metafísica) poden servir para ocultar esa alienación, facendo que os individuos vexan como naturais ou eternas realidades que son, en realidade, históricas e modificables.

Conclusión

En conclusión, Marx formula neste texto unha crítica á tradición filosófica idealista e propón unha nova maneira de entender o ser humano e a historia: a partir da súa existencia material e das relacións sociais nas que vive. A súa proposta supón un xiro radical no pensamento filosófico e político moderno, xa que sitúa no centro da reflexión non as ideas, senón a práctica, o traballo e a sociedade.

primeiro crítico do idealismo de Hegel desde posturas materialistas. Aquí en París en 1844 dirixe a revista Anais Franco-Alemáns na que comeza a facer públicas as súas ideas sobre economía, sociedade e política.
En 1845, presionado polo goberno francés, abandona París rumbo a Bruxelas, e comeza a redactar con Engels, amigo e colaborador de por vida, as obras que son a primeira formulación do materialismo histórico.
En 1847 Marx é membro da Liga Comunista e traballa con paixón na organización do movemento obreiro. Por causa da revolución de 1848 é expulsado de Bruxelas, e regresa a París e máis tarde a Alemaña, lugares dos que será expulsado pola reacción antirrevolucionaria. Por fin se refuxia en Londres, que desde 1849 será a súa residencia definitiva.Sorteando as súas propias penurias económicas, e auxiliado por Engels, Marx viviu dedicado integramente á actividade política e filosófica. Foi un dos fundadores da Asociación Internacional de Traballadores, a Primeira Internacional, reunida en Londres en 1864. Dirixiu os acontecementos revolucionarios da Comuna de París en 1871. Todo isto sen abandonar en ningún momento o estudo da historia e da economía, concretado en artigos xornalísticos, pero sobre todo na súa obra fundamental, O Capital, cuxa primeira parte publicouse en Alemaña en 1867. Engels publicaría a segunda e terceira parte tras a morte de Marx en 1883. 

1867. Engels publicaría a segunda e terceira parte tras a morte de Marx en 1883. 

texto: “Non é a conciencia a que determina a vida, senón que é a vida a que determina a conciencia.” O texto estrutúrase en dúas partes ben diferenciadas. Na primeira, Marx formula unha crítica á filosofía idealista alemá, especialmente á de Hegel, que comeza a análise da realidade a partir das ideas, da conciencia, e non da vida real. Marx ironiza con esta postura ao afirmar que esa filosofía “descende do ceo á terra”, mentres que el parte da terra ao ceo, é dicir, da realidade concreta. Critica que os filósofos falen de ideas, moral, relixión ou metafísica como se fosen entidades autónomas, sen base na experiencia. Afirma que esas formas de conciencia “non teñen historia” e que se presentan coma se non dependesen das condicións materiais.

dependesen das condicións materiais. A segunda parte do texto expón a alternativa marxista: a proposta materialista. Marx sostén que os individuos, a través do seu traballo e da súa actividade produtiva, transforman a natureza e, ao mesmo tempo, a si mesmos. Son os homes “os que desenvolven a súa produción material e o seu intercambio material” e, ao mudar estas condicións, tamén cambian o seu pensamento e os produtos dese pensamento. Isto significa que as ideas, a moral ou a relixión non son causas da historia, senón efectos das condicións económicas e sociais nas que viven os individuos. Esta análise forma parte do que Marx chama materialismo histórico, que entende a historia como resultado da loita de clases e do desenvolvemento das forzas produtivas. Dentro do texto tamén se poden identificar ideas secundarias importantes. Unha delas é a crítica á concepción individualista da conciencia. Marx distingue dous modos de consideración: no primeiro, parte da conciencia como se fose un individuo illado; no segundo, parte “dos mesmos individuos vivos e reais” e entende a conciencia como “a súa conciencia”, é dicir, produto da súa existencia social. Aquí aparece unha idea fundamental do pensamento marxista: o ser humano é un ser social, que se define polas súas relacións cos demais, non como un suxeito illado. Outra idea relacionada é a crítica á alienación, aínda que non se menciona directamente no texto. A alienación prodúcese cando o traballador perde o control sobre o produto do seu traballo e sobre o proceso produtivo, o que provoca unha separación entre o ser humano e a súa esencia. Neste sentido, as ideoloxías —relixión, moral, metafísica— poden servir para ocultar esa alienación, facendo que os individuos vexan como naturais ou eternas realidades que son, en realidade, históricas e modificables.

individualista da conciencia. Marx distingue dous modos de consideración: no primeiro, parte da conciencia como se fose un individuo illado; no segundo, parte “dos mesmos individuos vivos e reais” e entende a conciencia como “a súa conciencia”, é dicir, produto da súa existencia social. Aquí aparece unha idea fundamental do pensamento marxista: o ser humano é un ser social, que se define polas súas relacións cos demais, non como un suxeito illado. Outra idea relacionada é a crítica á alienación, aínda que non se menciona directamente no texto. A alienación prodúcese cando o traballador perde o control sobre o produto do seu traballo e sobre o proceso produtivo, o que provoca unha separación entre o ser humano e a súa esencia. Neste sentido, as ideoloxías —relixión, moral, metafísica— poden servir para ocultar esa alienación, facendo que os individuos vexan como naturais ou eternas realidades que son, en realidade, históricas e modificables.