Karl Marx: Erlijioaren Kritika eta Gizarte Komunista

Erlijioaren Kritika eta Alienazioa

Karl Marxek Ludwig Feuerbachen erlijioari egindako kritikari jarraitu zion. Feuerbachen arabera, ez da Jainkoa gizakia sortu duena, baizik eta gizakiak Jainkoa. Jainkoa gizakien proiekzio hutsa da, haien gabezietatik sortutako fantasiazko eraikuntza.

Gizakiaren Proiekzioa eta Alienazioa

Erlijioan, gizakiek beren ezaugarri onenak proiektatzen dituzte, hala nola, jakituria, ahalmen infinitua edo justizia, eta Jainkoari egozten dizkiote. Ondorioz, gizakia bere buruaren menpe egon beharrean, bere sormenaren menpe geratzen da eta alienatua bihurtzen da.

Erlijioa, Herriaren Opioa

Marxen ustez, erlijioa sufrimendu errealen eta adierazpen idealen arteko lotura da. Gizakiak mundu honetako sufrimenduari aurre egin beharrean, salbazioa beste mundu batean bilatzen du, eta horrek zapalkuntza mantentzen du. Horregatik, Marxek erlijioa herriarentzako opioa zela esan zuen, haren funtzioa herriaren iraultza potentziala lo mantentzea baitzen. Erlijioak gizakia pasibotasunera bultzatzen du, injustiziak errealitate gisa onar ditzan.

Ordena Sozialaren Justifikazioa

Gainera, erlijioak zapaltzaileen balioak bultzatzen ditu, beti ordena sozialaren jarraipena bermatuz. Erlijioak justifikatzen du mundu honetan pairatzen den injustizia, promesa eginez hurrengo munduan konpentsazioa jasoko dela. Horrela, jabetza, boterea edo zapalkuntza sistema natural eta saihestezin gisa aurkezten dira.

Hori dela eta, Marxentzat erlijioaren abolizioa ezinbestekoa da gizakiaren benetako askatasuna lortzeko. Gizakiak bere miseriaren benetako iturriak identifikatu behar ditu eta errealitatea eraldatzeko borrokatu. Erlijiorik gabeko mundu batean, gizakia benetan libre izango da.

Gizarte Komunista eta Iraultza Proletarioa

Marxen historiaren ikuspegiaren arabera, kapitalismoaren ondoren gizarte komunista etorriko da. Gizarte komunista egiazko askatasunaren eta berdintasunaren gizartea izango da, alienazio, esplotazio eta klase-zapalkuntzarik gabe.

Iraultza Proletarioa

Komunismoa iraultza proletarioaren ondoren sortuko da. Horretan, langile klaseak boterea hartuko du, produkzio-bideen jabetza pribatua ezabatuko da eta gizarte klaseak desagertuko dira. Estatu burgesaren erakundeak desagertu egingo dira, eta benetako demokrazia ezarriko da.

Komunismoaren Bi Estadioak

Iraultza osteko gizartean Marxek bi estadio bereizten ditu:

1. Lehenengo estadioa (Sozialismoa edo Proletalgoaren Diktadura): Igarobidea izango da. Hemen, lanaren banaketa printzipio honen araberakoa izango da: “bakoitzarengandik haren gaitasunen arabera, bakoitzari haren ekarpenen arabera”. Horrek desberdintasunak ekarriko ditu. Estatuak oraindik izango du funtzio bat. Estadio honetan desberdintasunak iraun egingo dute, baina gizartearen oinarria klase-zapalkuntzarik gabea izango da.
2. Bigarren estadioa (Komunismo osoa): Produkzio-bitartekoak jabetza pribatutik desagertuko dira, eta urritasuna gaindituta ugaritasuna lortuko da. Ondasunak beharren arabera banatuko dira (“bakoitzari haren beharren arabera”), eta estatua desagertuko da, bere funtzioa amaituta.

Lan alienatua eta esplotazioa amaituta, giza harremanak benetakoak izango dira, eta giza komunitateak sortuko dira. Gatazkak, historiaren motorra izan direnak, desagertu egingo dira eta historiaren amaiera izango da.

Marxismoa: Doktrina, Adarrak eta Eragina

“Marxismoa” Karl Marxen lanetan oinarritutako doktrina politiko eta filosofikoen multzoari deritzo. Marxismoaren eragina handia izan da, eta horren arabera hainbat doktrina filosofiko eta politiko sortu dira.

Marxismoaren Adar Nagusiak

Marxisten artean, banaketa handienetako bat sozialdemokraten eta komunisten artean izan zen:

• Sozialdemokratak: Sozialismora bidea egin daitekeela uste zuten, alderdi anitzeko gizarte kapitalista batean.
• Komunistak: Proletalgoaren diktadura ezarriko duen iraultza defendatzen zuten.

Eragin Historikoa eta Krisia

Marxismoa XX. mendeko iraultza askoren inspirazio ideologikoa izan zen, hala nola, Errusian, Txinan eta Kuban. Sobietar Batasuna erori zenetik, marxismoa krisian dagoela esaten da, baina oraindik badaude Marxen ideiak aldarrikatzen dituzten mugimendu iraultzaileak. Gaur egun, Kuba eta Vietnam bezalako herrialdeetan marxismoaren inspirazioarekin gobernuak daude. Europa Mendebaldean, alderdi sozialdemokratak gobernuetan egon dira, baina apurka-apurka merkatu ekonomia onartu dute eta Marxen ideiekin duten lotura alde batera utzi dute.

Interpretazioak eta Kritikak

Marxen teoria interpretatzeko bi modu nagusi daude:

Humanista

Gizakiaren askatasuna garrantzitsua da eta ekonomia tresna bat baino ez da.

Antihumanista

Marxen filosofia errealitatea ulertzeko modua da, eta humanismoa ideologia hutsa.

Marxen filosofiari kritikak egin zaizkio, besteak beste, azpiegituraren nagusitasuna zalantzan jartzeagatik eta komunismoaren emaitza politikoek totalitarismoa sortu izana leporatzeagatik.