Jasangarritasuna eta ASG: Garapen Jasangarrirako gida

1. Jasangarritasuna eta garapen jasangarria

Jasangarritasuna denboran mantentzen den oreka da, gizartearen jarduerak, ekonomia eta ingurunea bateratuz.

Garapen jasangarria lortzeko ezinbestekoa da hiru dimentsioak uztartzea:

• Ekonomia → Pertsonen beharrak asetzeko aurrera egin behar du, baina beti ingurunea errespetatuz.
• Gizartea → Ongizatea, berdintasuna eta kohesioa bilatu behar dira.
• Ingurumena → Baliabideak zaindu eta iraunkortasuna bermatu behar da.

2. Nazioarteko esparruak

2015ean nazioartean hiru akordio nagusi adostu ziren:

• Parisko Ituna: munduko tenperatura 2 °C azpitik mantentzea.
• Sendai Esparrua (2015–2030): hondamendi naturalen aurrean (tsunamiak, uholdeak, lurrikarak…) prestatzeko eta arriskuak murrizteko esparrua.
• 2030 Agenda (NBE): Garapen Jasangarrirako 17 Helburu (ODS) ezarri zituen, hala nola pobrezia desagerraraztea, hezkuntza eta osasuna bermatzea, genero-berdintasuna, ingurumenaren babesa eta aliantza globalak sortzea.

3. Enpresak eta ASG irizpideak

Azken urteetan, jasangarritasuna enpresen jardunean ezinbesteko bihurtu da. Horretarako, ASG irizpideak erabiltzen dira:

• A (Ambiental): baliabide naturalen erabilera, hondakinen kudeaketa, CO₂ isuriak, klima-aldaketa…
• S (Sozial): eskubideak, inklusioa, aukera-berdintasuna, aniztasuna, gizarte-partaidetza…
• G (Gobernantza): gardentasuna, enpresa-etika, kudeaketa arduratsua.

Enpresek hainbat jarrera izan ditzakete presioen aurrean:

• Inflexibilitatea (aldaketak ez egitea).
• Arriskuen kalkulua (isunak edo kostuak aztertzea).
• Irudi-garbiketa (ekintza ikusgarriak, baina errealitaterik gabeak).

4. Erantzukizun sozial korporatiboa

Enpresa bati erantzukizun sozial korporatiboa egozten zaio, borondatez eta modu etikoan jokatzen badu:

• Komunitatearekiko konpromisoa: ekitaldiak babestu, laguntza ekonomikoak eman, boluntariotza bultzatu.
• Ingurumenarekiko konpromisoa: kutsadura murriztu, baliabideak arduraz erabili.
• Aniztasunarekiko konpromisoa: jatorria, sexua, kultura, gaitasunak edo erlijioa kontuan hartu gabe inklusioa bermatzea.

5. Jasangarritasunaren arriskuak

Enpresek arriskuak izan ditzakete hiru arlotan:

• Ingurumenekoak: kutsadura, baliabide naturalen gehiegizko kontsumoa, isurketa toxikoak.
• Sozialak: laneko segurtasun arazoak, soldata-desberdintasuna, diskriminazioa.
• Kudeaketakoak: gardentasun falta, ustelkeria, enpresa-etika urraketak.

👉 Zenbat eta konpromiso txikiagoa izan, orduan eta handiagoak izango dira arrisku horiek.

6. Ebaluazioa eta adierazleak

Enpresa batek jasangarritasun maila neurtzeko, adierazle hauek erabiltzen dira:

1. Aztarna ekologikoa → jarduerak behar dituen baliabideak eta sortutako hondakinak.
2. Karbono aztarna → produktu edo zerbitzuek sortzen dituzten CO₂ isuriak.
3. Uraren aztarna (aztarna hidrikoa) → prozesu batean erabilitako eta kutsatutako ur kopurua.
4. Aztarna soziala → enpresak gizartean duen eragina (lanpostuak, ongizatea…).

Aukeratu okerra jasangarritasunari buruz:
➡️ Ingurumena zaindu gabe garapen jasangarria lor daiteke ❌

Aukeratu okerra ODS (Garapen Jasangarrirako Helburuak) buruz:
➡️ ODSak legez derrigorrez bete behar dira ❌

ASG irizpideak zertarako erabiltzen dira?
➡️ Enpresen jasangarritasun-maila ebaluatzeko

Biztanleriaren eskariak nondik etor daitezke? Aukeratu erantzun okerra:
➡️ Diruagatik ❌

Denboran mantentzen den oreka lortzeko, zein bi elementu hartu behar dira kontuan?
➡️ Ingurunea + Gizarte jarduerak

Kirolaren bidez jasangarritasuna lortzeko zein da ideia zuzena?
➡️ Ingurumena zaintzea eta baliabideak arduraz erabiltzea

Markatu egia ez den helburua Agenda 2030ean:
➡️ 15. Kotxe elektrikoetara pasatzea ❌

Nazioarteko esparruetan, zein da Parisko Itunaren helburu nagusia?
➡️ Munduko tenperatura 2 °C baino gutxiago igotzea

Nola bideratzen dira kapital-inbertsioak?
➡️ Arduratsuak diren inbertsioetara

Nola esaten zaio aldaketa-presioen aurrean amore ez emateko jarrerari?
➡️ Malgutasunik eza

Nola ezagutzen dira gazteleraz Garapen Jasangarrirako Helburuak?
➡️ ODS

Sendai Esparruaren helburua da…
➡️ Natura-hondamendien aurrean prestatuta egotea

Zein aztarna dago uraren erabilerarekin lotuta?
➡️ Aztarna hidrikoa

Zein aztarna lotuta dago kontsumitutako baliabideekin eta sortutako hondakinekin?
➡️ Aztarna ekologikoa

Zein aztarnak du zerikusia komunitate batean enpresak duen eraginarekin?
➡️ Aztarna soziala

Zein da 'konpromisoa' enpresa-iraunkortasunean?
➡️ Inpaktua murrizteko eta jasangarritasuna hobetzeko benetako ekintzak

Zein da komunitatearekiko konpromisoaren helburua?
➡️ Komunitatea eta haren ingurunea hobetzen laguntzea

Zein da enpresa-iraunkortasunerako hirugarren eskari-iturria?
➡️ Enpresaren beraren kezka

Zein da jasangarritasunaren definizio zuzena?
➡️ Denboran mantentzen den oreka

Zein dira ASG faktore nagusiak?
➡️ Ingurumenekoak, sozialak eta gobernantzakoak

Zein dira jasangarritasunaren 3 dimentsioak?
➡️ Ingurumena, gizartea, ekonomia

Zein erakunde sortu zuen 2030 Agenda?
➡️ Nazio Batuak (ONU)

Zein esparruren helburua da aldaketa klimatikoagatik ematen diren natura-hondamendien aurrean prestatuta egotea?
➡️ 2015–2030 Hondamendi Arriskua Murrizteko Sendai Esparrua

Zeintzuk dira ASG irizpideak?
➡️ Komunitatearekiko, ingurumenarekiko eta dibertsitatearekiko konpromezua

Zein gai sartzen dira ingurumenaren (A) atalean?
➡️ Baliabide naturalen eta hondakinen kudeaketa

Zein jasotzen du gobernantza (G) ataleko irizpideak?
➡️ Gardentasuna eta enpresa-etika

Zer neurtzen du aztarna ekologikoak?
➡️ Giza jarduera batek behar dituen baliabideak eta hondakinak

Zer neurtzen du aztarna hidrikoak?
➡️ Uraren bolumena produktu bat ekoizteko

Zer neurtzen du karbono aztarnak?
➡️ CO₂ isuriak produktu, zerbitzu edo jarduera batean

Zer neurtzen du aztarna sozialak?
➡️ Enpresaren eragina gizartean edo komunitatean

Zer neurtzen da CO₂ isurien arabera?
➡️ Karbono aztarna

Zergatik bihurtu da jasangarritasuna irizpide?
➡️ Errentagarritasunarekin lotuta dagoelako

Zergatik dago gizartea gero eta sentsibilizatuago iraunkortasunarekin?
➡️ Gizarte- eta ingurumen-eskaria handitzeagatik

ASG irizpideak kontuan hartzen dituen enpresa bat?
Gizartearekiko arduratsuagoa da.

ASG irizpideetako 'A' letrak zer adierazten du?
Ingurumena.

Aztarna ekologikoa zer neurtzen du?
Jarduera baten ingurumen-inpaktua eta baliabideen erabilera orokorra.

Aztarna karbonoa kalkulatzerakoan, zein fase hartzen da kontuan?
Ekoizpena, merkaturatzea eta banaketa.

Aztarna karbonoak zer neurtzen du?
Produktu edo jarduera baten CO₂ emisioak.

Aztarna hidrikoak zer adierazten du?
Produktu edo zerbitzu bat ekoizteko erabilitako ur bolumena.

Aztarna hidrikoan, zer kontuan hartu behar da?
Kontsumitutako ura eta kutsatutako ura.

Aztarna sozialak zer neurtzen du?
Enpresaren jarduerek komunitatean duten eragina.

Enpresak lanpostu kalitatezkoak sortzen baditu, zein aztarnari eragiten dio?
Aztarna soziala.

Zein da esaldi okerra sozialari buruz?

Sozialak isurketak eta hondakinak kudeatzen ditu. (OKERRA)

Zein da esaldi okerra ingurumenari buruz?

Ingurumena soilik barne-arauak betetzeaz arduratzen da. (OKERRA)

Gobernantzaren barruan zer sartzen da?

Enpresa-etika.

Zeintzuk dira ASG irizpideen hirugarren osagaia?

Gobernantza.

ASG irizpideetan, kapital-inbertsioak gero eta gehiago bideratzen dira non?

ASG irizpideak betetzen dituzten enpresetara.

'S' faktorearen adibide bat zein da?

Aukera-berdintasuna.

Zein da ASG irizpideen helburua?

Enpresen jasangarritasun-inpaktua neurtzea.

Zer neurtzen du aztarna ekologikoak?

Baliabide kontsumoa eta sortutako hondakinak.

Zein adierazlek laguntzen du enpresa baten jasangarritasun maila soziala baloratzen?

Aztarna soziala.

Zer adierazten du aztarna hidrikoak?
➡️ Uraren bolumena produktu bat ekoizteko

Zer azpimarratzen da arlo sozialean (S)?
➡️ Gizarte-partaidetza eta aukera-berdintasuna

Zer da jasangarritasun adierazle bat?
➡️ Jasangarritasunari buruzko neurri kuantitatibo bat

Zer esan nahi du 'eskariak' testuak?
➡️ Demandak

Zer esan nahi du 'ezustekoetarako neurriak' hartzeak?
➡️ Arazo jakin bat konpontzea

Zer esan nahi du ASG irizpideek?
➡️ Ingurumen, gizarte eta gobernantza faktoreak

Zer esan nahi du gazteleraz ODS akronimoak?
➡️ Objetivos de Desarrollo Sostenible

Zer egiten du enpresa batek 'arriskuak' kalkulatzen dituenean?
➡️ Ez aldatzearen kostuak ebaluatzen ditu

Zer egiteko dute nahitaezko araudiek iraunkortasunean?
➡️ Ingurumen-alderdiak sartzen dituzte legerian

Zer hiru kategoriatan sailkatzen dira jasangarritasun arriskuak? Aukeratu erantzun okerra:
➡️ Gizarteratze arriskuak ❌

Zer neurtzen du karbono aztarnak?
➡️ CO₂ isuriak produktu, zerbitzu edo jarduera batean

Zer neurtzen du aztarna sozialak?
➡️ Enpresaren eragina gizartean edo komunitatean

Zer presio motak eragiten dute enpresen iraunkortasunean?
➡️ Sozialak eta ingurumenekoak

Zergatik bihurtu da jasangarritasuna irizpide?
➡️ Errentagarritasunarekin lotuta dagoelako

Zergatik dago gizartea gero eta sentsibilizatuago iraunkortasunarekin?
➡️ Gizarte- eta ingurumen-eskaria handitzeagatik

ASG irizpideak kontuan hartzen dituen enpresa bat?

Gizartearekiko arduratsuagoa da.

ASG irizpideetako 'A' letrak zer adierazten du?

Ingurumena.

Aztarna ekologikoa zer neurtzen du?

Jarduera baten ingurumen-inpaktua eta baliabideen erabilera orokorra.

Aztarna karbonoa kalkulatzerakoan, zein fase hartzen da kontuan?

Ekoizpena, merkaturatzea eta banaketa.

Aztarna karbonoak zer neurtzen du?

Produktu edo jarduera baten CO₂ emisioak.

Aztarna hidrikoak zer adierazten du?

Produktu edo zerbitzu bat ekoizteko erabilitako ur bolumena.

Aztarna hidrikoan, zer kontuan hartu behar da?

Kontsumitutako ura eta kutsatutako ura.

Aztarna sozialak zer neurtzen du?

Enpresaren jarduerek komunitatean duten eragina.

Enpresak lanpostu kalitatezkoak sortzen baditu, zein aztarnari eragiten dio?

Aztarna soziala.