Informazioaren Zuzenbidea: Kontzeptuak eta Araudia

1. gaia: Informazioaren zuzenbidea

1.1. Informazioaren zuzenbidearen kontzeptua eta edukia

• Zer da? Informaziorako askatasuna.
• Mugak.
• GEEH: Giza Eskubideen Europako Hitzarmena.
• EK: Espainiako Konstituzioko 16, 18 eta 38. artikuluak.

1.2. Informazio-askatasunak oinarrizko eskubide gisa

1.2.1. Oinarrizko eskubideen definizioa

• Zer dira?
• Eskubide naturalak vs. Giza Eskubideak (GE).
• Edozein eskubideren ezaugarria: epaileen eta auzitegien benetako babesa.

1.2.2. Eskubideen sailkatzea eta 78ko Konstituzioa

• Hiru eskubide motak.
• Une historikoak.

1.2.3. Oinarrizko eskubideen bermerako sistema

• Zer da EK 53?
• 2. kapituluko berme komunak.

1.3. Informazioaren zuzenbidearen bilakaera historikoa

• Informazioaren Zuzenbidearen erreformak trantsizioan.

2. gaia: Adierazpen eta Informazio Askatasunak

Kontzeptu nagusiak

Adierazpen-askatasuna (AA): Subjektiboa, zabalagoa eta muga gutxiagorekin.

Informazio-askatasuna (IA): Objektiboa.

AA vs. IA: Teoria bateratua eta teoria dualista.

2.1. Konstituzioaren 20. artikuluaren edukia

• 20. artikulua: Informazioaren Zuzenbidearen oinarria.

2.1.1. 20. artikuluan jasotzen diren eskubideak

• Komunikaziorako askatasunak (20.1).
• Komunikazio-askatasunaren bermeak (20.2, 20.5, 20.3).
• AA eta IAren eskubide instrumentalak:
  • Informazioaren zuzenketa-eskubidea.
  • Komunikazio-euskarriak eta hedabideak sortzeko eskubidea.

2.1.2. 20. artikuluaren egiturazko ezaugarriak

• AA eta IA eskubideak: Urratzen badira, GEEHra jo daiteke.
• AA eta IAren mugak:
  • Adostutako testua.
  • Luzera eta sistematikotasuna.
  • Legez garatzeko beharra.

2.1.3. EK 10.2 artikulua eta nazioarteko hitzarmenak

Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala eta nazioarteko hitzarmenak: GEEH eta Eskubide Zibil eta Politikoen Nazioarteko Ituna (EZPN).

2.2. GEEHren 10. artikuluaren edukia eta irismena

• GEEH 10: 1. eta 2. paragrafoak.
• Giza Eskubideen Europako Auzitegia (GEEA): Zer egin? Auzitegiak.
• Hiru alderdi aztertu behar dira.

2.3.3. Ikusmolde dualari kritika

• K1: Egia eta pentsamenduak bereiztea zaila da erreportajeetan.
• K2: Espekulazioak.
• K3: Eleberri forma duten kazetaritza-ikerkuntzako liburuak.

3. gaia: Egiazkotasuna eta Iritzi Publikoa

3.1. Egiazkotasun printzipioa

• Noiz hartu behar da kontuan egiazkotasun printzipioa?
• Informazioa babesteko ez da nahikoa (Iritzi Publikoa + irainik eza).
• Gezurra eta intimitatea.
• Bi errealitate: egia objektiboa eta subjektiboa.
• Egia objektiboa argitaratu behar al da?
• Egiazkotasuna ikuspuntu subjektibotik. Bi ondorio:
  • Hutsegiteak eta ardura profesionala.

3.1.1. Etorkizuneko perspektiba

3.2. Nabarmentze publikoa eta Iritzi Publikoa

• Noiz dago nabarmentze publikoa?
• Bi ondorio nagusi.
• Ez nahastu kontzeptuak.

3.3. Iritzi publikoa eratzeko erakunde-bermea

• 20. artikuluak Iritzi Publikoa eratzea babesten du.
• Komunikazio publiko librea.
• Hedabideek iritzia sortzen dute.

5. gaia: Botere publikoen esku-hartzea

5.1. Aurre-zentsuraren debekua

• EK 20.2 artikulua.
• Aurretiazkoa da, ez gerora aplikatutakoa.
• Diktadura ostean, 20.2 artikuluak debekatu egin zuen.
• Juridikoki aurre-zentsuratzat hartzen ez dena:
  • Auto-zentsura.
  • Beto-eskubidea.
  • Boikota.
  • Lege-gordailua.

5.2. Argitalpenen bahiketa eta kautelazko neurriak

5.2.1. Informazioaren bahiketa judiziala

• EK 20.5: Bahiketa judizialak.
• Zer da? Auto baten bitartez egiten da.
• Bahiketak baldintza hauek errespetatu behar ditu:
  • Neurri kautelarra izatea.
  • Horrekin batera beste zerbait eskatu behar da.
  • Epaileak lege batean oinarritu behar du.
  • Mugak eta oinarrizko eskubideak babesteko neurriak.
• Laburtuz: Zer da?

5.2.2. Aurretiazko kautelazko neurri judizialak

5.3. Informazio-askatasunen etendura

5.3.1. Etendura orokorra

• Konstituzioaren aurreikuspenak krisi-garaietarako.
• Egoera bereziak bi ezaugarri nagusirekin arautzen dira.
• Aparteko egoerak: Alarma, salbuespen eta setio egoerak.

5.3.2. Banakako etendura

5.4. Hedabideen itxiera judiziala

• Konstituzioaren kontrakoa da. Bi arrazoi nagusi daude.
• Epai bitartez ezinezkoa da.

8. gaia: Kontzientzia-klausula

8.1. Kontzeptua eta legezko arauketa

8.1.1. Konstituzio eta lege markoa

• 20.1 artikulua eta 1997ko Lege Organikoa. Profesionalak vs. Enpresa.

8.1.2. Babestutako ondasun juridikoa

• Lanbidearen independentzia babesten da.
• Helburua: Ez da kazetariaren eskubide partikularra soilik.
• Izaera bikoitza: Indibiduala eta kolektiboa.

8.2. Eskubidearen subjektu aktiboa eta pasiboa

8.2.1. Subjektu aktiboa

• a) Erlazioaren lan-izaera: Lan-kontratua beharrezkoa da. Beste batentzat lan egitean aplikatzen da, ezin da norberarentzat klausularik jarri.
• b) Lan-zuzenbidetik kanpoko kontratu-erlazioak: Auzitegiek harremanaren izaerari begiratzen diote: menpekotasuna, bestekotasuna eta ordainsaria.
• c) Informazio-arloko profesionala.

8.2.2. Subjektu pasiboa

8.3. Klausularen egikaritzaren baldintzak

8.3.1. Informazio-joeran funtsezko aldaketa

8.3.2. Lanbide-joera modu nabarian haustea

8.3.3. Legean jasotzen ez diren beste alderdi batzuk

• Noren aurrean egikaritzen da?
• Noiz aplikatu daiteke?
• Ondorioak: Kontratua eta indemnizazioa.
• Suposamendua: Kaleratzeak (deusezak).

9. gaia: Sekretu profesionala

9.1. Legezko garapen eza eta ondorioak

• Zertarako sortzen da? EK 20. artikuluan dago, baina ez dago Lege Organikorik.
• Auzitegiek definitu beharko dute.

9.2. Sekretu profesionalaren analisia

9.2.1. Deontologia eta zuzenbidea arauketan

• Bi perspektiba: Ikuspuntu etiko edo deontologikoa eta ikuspuntu juridikoa.

9.2.2. Eskubide eta betebeharra

9.2.3. Informatzaileen eta beste profesionalen sekretua

• Etika eta zuzenbidearen arteko kontraesana.
• Informazio-profesionalez gain, beste batzuek ere bete behar dute.
• Hauen eta informazio-profesionalen sekretua ez da berdina:
  • Informazio-erlazioaren egitura.
  • Konfiantza-harremana.
  • Sekretuaren kualifikazio juridikoa.
  • Babestutako ondasun juridikoa.
  • Sekretuaren konstituzio-kokagunea (20. vs 24. art.).

9.3. Sekreturako eskubidearen edukia

9.3.1. Nork egikaritu dezake: kazetariak ala herritarrek?

9.3.2. Eskubidearen objektua

9.4. Informatzaileen sekretu profesionalaren mugak

• Noiz apurtu behar da sekretua (hipotesiak)?
  • Hirugarrenen aurrean.
  • Kazetaritza-enpresaren baitan.
  • Autoritate publikoaren (administrazioa) aurrean.
  • Parlamentuaren aurrean.
  • Auzitegi eta epaileen aurrean:
    • Fiskaltzak ez, baina epaile eta auzitegiek bai.
    • Akusatua eta lekukoa.
    • Prozesu penaletan zentzu gehiago du.
    • Oraindik delitua gertatu ez denean.
    • EK 24: Tutoretza judizial eraginkorrerako eskubidea.
    • Ohorea edo bizitza jokoan daudenean.

9.5. Kazetariaren iturrien babesa