Industria Iraultzak eta Gizarte Mugimenduak: Konparaketa

1. Industria Iraultza (1780-1870)

• Kronologia: 1780-1870.
• Industria potentzia nagusiak: Ingalaterran sortu zen eta ondoren Europara hedatu zen.
• Indar-iturri berriak: Ikatza.
• Makina berriak: Lurrun-makinak.
• Berrikuntzak nekazaritzan: Lursail irekiak eta labore-txandaketa berriak.
• Industria sektore nagusiak: Kotoia eta ehungintza; Siderurgia eta metalgintza.
• Asmakizun garrantzitsuenak: Ehungailu mekanikoak, labe garaiak.
• Beste asmakizunak: Txertoak.
• Garraioak: Trena, itsasontzia (lurunezkoak).
• Merkataritza eta komunikazioak: Kanpo eta barruko merkataritza asko garatu zen.
• Enpresa motak: Enpresa handiak eta ertainak.
• Demografiaren aldaketak: Heriotza-tasa jaitsi eta jaiotza-tasa igo.

2. Industria Iraultza (1870 - XX. mende hasiera)

• Kronologia: 1870 – XX. mende hasiera.
• Industria potentzia nagusiak: Aurrekoak + AEB.
• Indar-iturri berriak: Elektrizitatea eta petrolioa.
• Makina berriak: Eztanda-motorra eta motor elektrikoa.
• Berrikuntzak nekazaritzan: Traktorea eta ongarri kimikoak.
• Industria sektore nagusiak: Metalgintza, industria kimikoa/elektrikoa, petrokimikoa.
• Asmakizun garrantzitsuenak: Bessemer labea.
• Beste asmakizunak: Aspirina, argazki-makina, telegrafoa.
• Garraioak: Automobila, hegazkina.
• Merkataritza eta komunikazioak: Telefonoa, prentsa, telegrafoa.
• Enpresa motak: Multinazionalak.
• Demografiaren aldaketak: Jaiotza-tasaren kontrola.

Gizarte Mugimenduak eta Ideologiak

Industria Iraultzen ondorioz sortutako mugimendu politiko eta sozial nagusien konparaketa:

Jabetza

• Sozialismoa: Jabetza kolektiboko komunitate txikiak.
• Marxismoa: Jabetza estatuaren esku.
• Anarkismoa: Guztien artean administratutako jabetza kolektiboa.

Estatua

• Sozialismoa: Estatu ongilea, taldeko esperientzien babeslea.
• Marxismoa: Estatu diktatoriala, komunismoa behin betiko ezarri arte; une horretan, Estatua desagertu egingo litzateke.
• Anarkismoa: Estatua berehala desegitea.

Komunitatea eta Ekonomia

• Sozialismoa: Komunitate bakoitzaren beharrak betetzera zuzendutako ekonomia.
• Marxismoa: Ekonomia zentralizatua eta kolektiboa.
• Anarkismoa: Ekonomia kolektiboa, komunitate bakoitzak autonomia duela.

Politika

• Sozialismoa: Taktika politiko baketsua.
• Marxismoa: Langileen alderdien eta sindikatuen sorrera, Estatua indarkeriaz konkistatzeko iraultzen bidez.
• Anarkismoa: Politikan parte hartzeari uko egitea: gizarte-instituzio guztiak berehala suntsitzeko iraultza bortitza.

Gizarte-klasea

• Sozialismoa: Berdintasunezko gizarte-antolakuntza: pertsona guztiek eskubide berak, beren burua aski duten komunitate txikietan.
• Marxismoa: Gizarte-klaserik gabeko gizartea. Gizarteak banakoa ezabatzen du.
• Anarkismoa: Gizarte-klaserik gabeko gizartea. Banako bakoitzak askatasun osoa du.