Arloak | Biurteko erreformista (1931–1933) | Zentro-eskuineko biurtekoa (1933–1936) | Fronte Popularra (1936–1939) |
Kronologia | 1931 - 1933 | 1933 - 1936 | 1936 - 1939 |
Estatuko burua (presidentea) | Niceto Alcalá Zamora | Niceto Alcalá Zamora | Manuel Azaña |
Gobernuko alderdiak | Koalizio errepublikano-sozialista | Eskuina, CEDA eta Alderdi Erradikala | Ezkerreko alderdi errepublikanoak, sozialistak eta komunista → Fronte Popularra (koalizioa) |
Gobernuko burua | Manuel Azaña | Alejandro Lerroux | Santiago Casares Quiroga |
Politika nagusiak (erreformak) | - Politika laizista: dibortzioa, erlijio-konfession eta -kongregazioen legea. Eliza eta Estatuaren banaketa
- Hezkuntza-erreforma: eskolak publikoa eta hedatu; kultura herrikoia eta misio pedagogikoak bultzatu
- Nekazaritza-erreforma: nekazari jabe talde handiak sortu, IRA taldea sortu; erreforma geldoa
- Politika sozialista eta lan arlokoak: lan-kontratuen legea, epaimahai mistoak (patrono eta langilea), langile-elkarteak indartu, lan-orduak adostu, sindikatuak indartu
- Erreforma militarra: militarren eragina politikan saihestu
- Lurralde erreforma: autonomia-estatutuak bultzatu eta ezarri (Katalunian 1932 → Generalitat)
| - Biurteko erreformistako erreformak indargabetu (nekazal arlokoa, lan arlokoak, kleroari gobernutik dirua ematea...)
- Errepresio gogorra → Kataluniako autonomia-estatua indargabetu; lehen biurteko erreformak baliogabetu
- Bigarren euskal autonomia-estatutua idatzi
- Amnistia legea onartu (Sanjurjoaren altxamenduaren aurka egindako atxiloketak baztertu eta babesak)
- Beste mota bateko erreforma militarra egin
| - Hirugarren euskal autonomia-estatutua idatzi
- Alcalá Zamora kargugabetu → Azaña Errepublikako presidente bihurtu
- Berehalako neurriak (amnistia legea): 1934ko urriko iraultzagatik atxilotuak izan zirenei amnistia, Kataluniako autonomia berrezarri eta erreformak berriro jarri
- Biurtekoan etendutako erreformak berrezarri
- Nekazal eremuko erreforma, elizaren aurkako neurriak eta estatutuak onartu
|
Gatazkak | - Egoera ekonomiko txarra
- Nekazarien altxamenduak
- San Jurjoaren estatu-kolpea
- Barne-tentsioak gobernu-koalizioan
- Casas Viejas-eko lurren okupazioa
- Alderdi politikoen agerpen berria (eskuinekoak)
+ 1932ko abuztuaren 10: Sanjurjo jenerala estatu-kolpe saiatzen saiatu zen, Katalunia hartu nahian (porrot egin zuen) + 1933ko urtarrila: Casas Viejas-eko errepresio gogorra (Cádiz), 28 hil; Manuel Azaña dimititu eta hauteskundeak deitu ziren | - 1934ko urriko iraultza: CEDAko hiru ministro izendatu ostean CNT eta UGTek greba orokorra antolatu; Katalunian independentzia aldarrikatu zen; Asturias eta Euskadin altxamenduak izan ziren
- Ustelkeria Alderdi Erradikalean: estraperlo kasu eta Monbella (diru publikoko asignazioak enpresei) — gobernua erori egin zen
- Pertsonen eskubideen aurkako neurriak gehitu ziren (askatasun murrizketak eta 1934ko zapalkuntzak)
- Polarizazio politikoa handitu (ezkerreko kritikak)
| - Eskuineko eta ezkerreko gizarte-gatazkak: jarrera politikoak erradikalizatu
- Konspirazioa eta estatu-kolpe arriskua
+ 1933 aurretik: José Antonio Primo de Rivera Falangea sortu (faxismoa, nazismoa → izaera erlijiosoa) + 1934ko urria: PSOE-k greba orokorra antolatu CEDAren aurka. Altxamenduarekin amaitu zen, eta Fraco-k indarrez erantzun zuen + 1936ko otsaila: Niceto Alcalá Zamora hauteskundeak antolatu zituen (Fronte Popular garaile) + 1936ko uztailaren 7: Jose Calvo Sotelo hil zuten (monarkikoen buruzagia); gerra giroa areagotu → uztailaren 18an hasi |
vasco con un tamaño de 6,85 KB