Igeriketa: Historia, Fisika, Oinarriak eta Estiloen Gida Osoa

Igeriketaren Historia eta Oinarrizko Kontzeptuak

Historiaren Giltzarriak

• K.a. 4500: "Igerilarien Kobazuloa", Sahara.
• Erromatar gizarte-bizitzaren erdigunea.
• Desagerpena Europako Erdi Aroan.
• Errenazimentua: Astiro berpiztu (idatzien bidez).
• XIX. mendea: Igeriketa modernoa egonkortu.
• 1869: Amateur Swimming Association (Ingalaterra).
• 1896 Atenasko Olinpiar Jokoak: Nazioarteko hedapena.
• 1912 Stockholmeko Olinpiar Jokoak: Emakumeak lehen aldiz.
• 1908 Igeriketa Nazioarteko Federazioa (Londres).

Oharra: Estiloen arautzea zela eta, igerilariak arautegiaren mugan aritzen ziren, eta federazioak arautegia eguneratu behar izan zuen.

Aplikazio Eremuak

• Lehia
• Hezkuntza
• Aisialdia
• Terapeutikoa
• Osasuna
• Sasoian egotea
• Oinarrizko beharrak (Salbamendua barne)

Igeriketaren Fisika eta Mekanika

Flotazioa

Definizioa: Gorputz batek ur azalean egoteko duen gaitasuna.

Faktoreak:

• Giza gorputzaren dentsitatea (Adina / Sexua / Biriketako gaitasuna: bolumena + → dentsitatea -).
• Uraren dentsitatea (Tenperatura / Osmolaritatea).
• Bi puntuak hurbilago → flotazioa horizontalagoa.

Propultsioa

Definizioa: Igerilaria aurrerantz bultzatzen duen indarra.

Hanka-Beso (H-B) Ekarpena (Estiloaren arabera):

• Crol/Bizkar: 30-70%
• Tximeleta: 40-60%
• Bular: 50-5%

Karpovich, 1935: Igeri abiaduraren kalkulu teorikoa.

Erresistentzia

Igerilariaren aurkako indarra.

• Forma Erresistentzia (FE)
• Marruskadura Erresistentzia (ME)
• Uhinen Erresistentzia (UE):
  • Igeri egiteko era.
  • Ur tenperatura (25-28ºC) + biskositatea.
  • Igerilekuaren sakontasuna eta forma (2 metro).

1. Igeriketaren Oinarrizko Gaitasunak

1.1. Ohitzea (Ur Ingurunera)

• Ur ingurunea ezagutzea.
• Gorputza urarekiko kontaktuan ezagutzea.
• Ingurune ezezagun batek eragindako antsietatea eta beldurra gainditzea.

Oharrak: Egoerak ez bortxatu / Segurtasun neurriak hartu.

1.2. Arnasketa

Estatikotik → dinamikora.

• Arnasketaren unea ur ingurunera moldatzea.
• Arnasketa eta uretako beste mugimenduak koordinatzea.

Elementuak: Arnasketa faseak / Arnasbideak / Arnas blokeoaren fasea / Arnas erritmoak.

1.3. Flotazioa

• Flotazio indizea ezagutzea.
• Baldintza desberdinetan flotatzeko forma desberdinak ezagutzea.

Faktoreak: Gorputzaren eta uraren dentsitatea / Gorputzaren posizioa / Arnasketa / Erlaxazio maila.

Elementuak: Flotazio partzialak + Flotazio globalak / Birika bolumenaren eta gorputz atalen aldaketak.

1.4. Propultsioa

• Ikasleek ur desplazamendu aukerak ezagutu eta esperimentatzea.
• Ibilbide aldaketak menperatzea.

Propultsio partziala/globala → txandaka/aldi berean.

Oinarri zientifikoak: Newtonen 3. legea / Bernoulliren printzipioa.

2. Oinarrizko Trebetasunak eta Mugimenduak

2.1. Desplazamenduak

• Posizioa aldatzea.
• Propultsio-azalerak kontrolatzea.
• Norabidea eta noranzkoa aldatzea.
• Hanka/besoak, aldizka/aldi berean mugitzea.

Kirol Tekniketan Oinarritu Gabe:

• Arazo jarduerak / Jolas egoerak / Jokoak / Material lagungarriak erabiliz.

Kirol/Estilo Tekniketan Oinarrituta:

• Bikote/talde ariketak.
• Besoak aldi berean, eta zangoak txandaka.
• Zangoak aldi berean, eta besoak txandaka.

2.2. Biratzeak

• Luzera ardatzean: Posizio bentraletik dortsalera (eta alderantziz).
• Zeharkako ardatzean: Zilipurdiak aurrerantz.
• Aurre-atzerako ardatzean: Birak posizio lau horizontalean.

2.3. Jauziak

• Minik ez hartzeko era ezagutzea.
• Uraren aurka talka egiten duten gorputz-azalerak ezagutzea.
• Buruz beherako jauziaren PROGRESIOA.

Faktoreak: Erorketa azalerak / Inpultsu azalera / Altuera / Gorputz kontrola airean (birak, imitazioak...).

2.4. Jaurtiketak eta Harrerak

• Baloira egokitzea.
• Distantzia eta prezisioa menderatzea.
• Baloiak oinarrizko moduan eramaten jakitea.
• Jaurtiketak desplazamenduekin konbinatzea.

3. Igeri Estiloak eta Teknika

Printzipio Orokorrak

• "Ura sentitu" printzipioa: Uretan lerratzea, honen abiadura eta presioa sentituz.
• Ibilbidea: Kurbaren ibilbidearen norabide aldaketa.

Besaldia:

• Trakzio aldia (eliptikoa): 0. Sarrera, 1. Heltzea, 2. Tirakada, 3. Bultzada.
• Itzulaldia.

Ostikada:

• Propultsio azalera: Oinazpia (Bular estiloan) edo Oinbularra (Bizkar, Crol, Tximeleta estiloetan).

Bizkar Estiloa

Hankak:

• Beheranzko fasea (itzulera).
• Goranzko fasea (propultsioa). *Gainazalean eten.

Besoak:

• Aire fasea: Itzulera (ukondoa luzatuta).
• Urpeko fasea: Propultsioa (ukondoa tolestuta).

Bular Estiloa

Hankak:

• Luzatzea (propultsioa) / Tolestea (itzulera).
• *Aldakak eta belaunak tolestu, hanken kanpo errotazioa.

Besoak:

• Hasieran luze aurrean, kanpora zabaldu.
• Eskuen orientazioa aldatu + ukondoak tolestu.
• Itzulera: Besoak aurrera eta beherantz luzatu.

Arnasketa: Propultsioaren bukaeran aurreraka.

Tximeleta Estiloa

Hankak (2 ostikada besalda bakoitzeko):

• 1. ostikada: Besoen trakzioaren hasieran (handia).
• 2. ostikada: Beso trakzioaren bukaeran (buruaren irteera).
• Gorantz (itzulera) / Beherantz (propultsioa).

Besoak:

• Besoak aurreraka estentsioan luze.
• Kanporako mugimendua zabal / Barrurakoa ukondoa tolestuz.
• Eskuak bular azpian elkartu eta burua atera.
• Besoak atzerantz, gorantz, kanporantz luzatu.

Crol Estiloa

Hankak:

• Propultsioa eta oreka.
• Beherantz (propultsioa) / Gorantz (itzulaldia).

Besoak:

• Aire fasea: Itzulera.
• Urpeko fasea: Propultsioa.