Iberiar Penintsulako eta Euskal Herriko Erliebea eta Paisaiak

Iberiar Penintsulako Erliebea

Iberiar penintsula Balear uharteek eta Kanariar uharteek osatzen dute, baita Afrikako kontinentearen iparraldeko Ceuta eta Melilla ere. Espainiaren eta Portugalen zati nagusiak hartzen ditu. Iberiar penintsulako erliebea konplexua da. Erliebe-gune handiena goi-lautada handi batek osatzen du: Mesetak.

Erliebe-gune Nagusiak: Iberiar Goi-lautada

210.000 km²-ko hedadura duen goi-lautada edo Meseta Erdialdeko Mendikateak zeharkatzen du, bi zatitan banatuz: iparraldekoa eta hegoaldekoa. Goi-lautadak mendebalderantz altuera galtzen du; horregatik, ibaiak Atlantikora isurtzen dira.

Iberiar Goi-lautada Zeharkatzen duten Mendikateak

• Erdialdeko Mendikatea

Iberiar Goi-lautada Inguruko Mendikateak

• Galiziako Mendigunea
• Kantabriar Mendikatea
• Iberiar Mendikatea
• Sierra Morena

Mesetatik Kanpo dauden Mendiak

• Euskal Herriko Mendiak
• Pirinioak
• Mendikate Betikoak
• Kataluniako Kostaldeko Mendikatea

Penintsulako Beste Erliebe-gune Batzuk

• Ebroko Sakonunea
• Guadalquivirreko Sakonunea

Euskal Herriko Erliebea

Isurialdeen Banalerroa Osatzen duten Mendiak

• Pirinioak
• Aralar
• Aizkorri
• Elgea
• Gorbeia
• Garobel

Aurrepirinioa

Hegoaldean dauden mendikate-lerroek osatzen dute: Erreniega, Andimendi, Urbasa, Kodes, Gasteizko Mendiak, Toloño.

Iparraldeko Isurialdea

• Aturri
• Oria
• Urola
• Deba
• Nerbioi

Ebro Inguruko Sakonunea

Euskal Herri lehorra osatzen dute. Mendi gutxi eta ordoki zabalez osatuta dago: Arabako Errioxa, Lizarraldeko Erribera eta Tuterako Erribera.

Paisaia Naturalaren Ezaugarriak

Paisaia Ozeanikoa eta Baso Hostoerorkorra

Europa mendebaldeko eta erdialdeko ordokietako paisaia da. Klima ozeaniko eta kontinentalarekin lotuta dago.

• Klima: epela eta tenperatura leunekoa da. Urtarotik urtarora alde nabarmena du. Prezipitazioak ugariak eta erregularrak dira, udazkenean bereziki.
• Landaredia: zuhaitz hostoerorkorreko basoak, landak eta larreak dira: hariztiak, gaztainadiak, pagadiak eta urkidiak. Baso horien artean landak tartekatzen dira. Berezko zuhaitzak pinuek eta eukaliptoek ordezkatu dituzte azken urte hauetan. Kontinentean, klima ozeanikoa lehorragoa da, eta belardiak sortzen dira. Zenbat eta ekialderago joan, orduan eta lehorragoa da.
• Ibaiak: luzeak eta emari handikoak dira. Nabigaziorako eta ekoizpen hidroelektrikorako egokiak dira.
• Kokapena: Europa mendebaldean eta ipar-mendebaldean kokatzen da. Europa erdialdetik ekialdera, Ural eta Kaukaso mendilerroetaraino, klima kontinentala da nagusi.
• Gaur egun: baso hostoerorkorrak ia desagertu dira. Horien lekuan landak eta belardiak jarri dituzte.

Paisaia Mediterraneoa

• Klima: mediterraneoa da. Euri gutxi egiten du, eta udan lehorteak izaten dira. Tenperatura-bitarte txikia da kostaldean, eta handiagoa barrualdean. Tenperatura leunak izaten dira neguan, eta udan bero handia. Barrualdean, klima kontinentalaren arrastoak agertzen dira: euri gutxiago, negu hotzagoak eta tenperatura-bitarte handiagoa.
• Landaredia: zuhaitz hostoiraunkorrek osatzen dute: pinudiek, artadiek, etab. Leku batzuetan baso horiek estepekin tartekatzen dira. Leku askotan desagertu egin dira, eta zuhaixkek osatutako landaredia agertu da.
• Ibaiak: laburrak dira. Emaria urria dute, eta udan asko agortu egiten dira.
• Kokapena: Mediterraneo itsasoaren inguruko kostaldean kokatzen da.
• Gaur egun: egoera larrian dago.