Hizkuntza eta gizartea: hizkuntza-eskubideak eta humore grafikoa

Hizkuntza eta gizartea: hizkuntza-eskubideak

Espainiako Konstituzioak (1978) eta Galiziako Autonomia Estatutuak (1981) galiziera aitortzen dute. Gainera, hizkuntzek eta hiztunek dituzten eskubideak ezartzen dituzten beste testu legal batzuk ere badaude nazioartean.

• Europar Batasuneko Oinarrizko Eskubideen Gutuna (2000): hizkuntza-aniztasunarekiko errespetua defendatzen du eta hizkuntzagatiko diskriminazioa debekatzen du.
• Eskualdeko edo Gutxiengoko Hizkuntzen Europako Gutuna (1992): Europako Kontseiluak onetsitako itun bat da, eta Europako eskualdeko edo gutxiengoko hizkuntzen alde neurri bereziak sustatzen ditu. Testu horri esker, BEk hizkuntza ofizialak ez diren hizkuntzak aitortu zituen eta haiek erakunde europarretan pixkanaka sartu ziren. Espainiak 2001ean berretsi zuen, eta horrela, Estatutuetan hizkuntza ofizialtzat aitortuta dauden Espainiako hizkuntzei aplikatzeko konpromisoa hartu zuen.
• Hizkuntza-eskubideen Adierazpen Unibertsala (1996): UNESCOk egindako dokumentua, hizkuntza-desorekak zuzentzeko eta hizkuntza guztien errespetua eta garapen osoa bermatzeko helburuarekin.

Humore grafikoa: kultura galegoaren elementu garrantzitsua

Humore grafikoa galiziar kulturaren elementu garrantzitsua da, Erdi Aroko trobadoreek sortutako cantigas de escarnio e maldicir kantigaietatik hasita. Ondoren, tradizio oralean ere agertu zen (reafráns, ipuinak, kantigak...), eta literatur lanetan, telebistan eta zinemaan ere bai, galiziar umore berezi bat osatuz. Bereizgarri nagusiak ironia eta retranca dira.

Definizioa

Irudi bat oinarrizko elementu duen adierazpide-modua da, testu labur batekin batera egon daitekeena. Marrazkiak lerro sobrioak ditu eta denboran zehar teknika eta baliabide artistiko berriak bereganatu ditu. Testua (labur eta sintetikoa) hasieran bineta-oinean kokatzen zen, baina gaur egun bocadillos delakoak nagusitu dira, elkarrizketak eta pertsonaiak biltzen dituztenak.

Formatuak

• Txiste grafikoa: bineta bakarra, irudiarekin, testuarekin edo gabe.
• Tira komikoa: segidako hainbat bineta, istorio bat osatzen dutenak.

Helburua

Helburua irribarrea eragitea edo gai edo egoera baten inguruko iritzia sortzea da.

Gaiak

Gaia oso aniztuna da: pertsonaia ezagun baten ezaugarri fisikoak deformatzen dituen karikatura soilatik hasi, eta portaeren eta pertsonen burla, satira eta salaketaraino, baita erreibindikazio politikoraino ere. Humore grafikoaren ezaugarri funtsezkoa berehalakotasuna da: bineta bakoitza une jakin bati eta gertakari zehatz bati lotuta dago.