Hizkuntz Trebetasunaren Marko Europarra (Hizkuntza Gaitasunak)

Hizkuntz Trebetasunaren Marko Europarra (HTME)

EMB: Hizkuntza Trebetasun Zailkatzeko Marko Europarra.

Gaitasun Linguistikoa: Hizkuntzalariaren Praktika Kodetzea

• Gaitasun Lexikoa: Hiztegiaren ezagutza eta erabiltzeko ahalmena.
• Gaitasun Gramatikala: Hizkuntza baten baliabideen ezagutza eta horiek erabiltzeko ahalmena (morfolojia, sintaxia).
• Gaitasun Semantikoa: Esanahia antolatzea (hitzen eremu semantikoari erreferentzia).
• Gaitasun Fonologikoa: Esaldiak entonatzeko gaitasuna, batez ere prosoodia gramatikala.
• Gaitasun Ortografikoa: Idatziko seinuak ondo erabiltzea (ortografia).
• Gaitasun Ortoepikoa: Ozen irakurri eta zuzen ahozkatu.

Gaitasun Soziolinguistikoa: Talde Sozial Ezberdinen Harremanetan Pragmatika Erabiltzeko Gaitasuna

• Gizarte Erreferentzia: Kortesia erabiltzeko gaitasuna (estatusa, hurbiltasuna).
• Adeitasun-arauak: Interesa, mehatxua adierazteko gaitasuna.
• Herri-jakintzarenadierazpenak: Hitzaren edo hizkuntzaren forma bereziak.
• Erregistro Desberdintasuna: Formala eta informala.
• Dialekto eta Azentu Ezberdinak: Diferentzia ortografikoak.

4

Gaitasun Pragmatikoa

• Diskurtso Gaitasuna: Idatzizko testu produkzioak zuzenak eta koherenteak izatea.
• Gaitasun Funtzional edo Ilokutiboa: Esaldiaren atzean dagoena.

Gaitasun Komunikatiboak

• Gramatikala: Hizkuntzaren korpusaren zuzentasunaren gaitasuna.
• Soziolinguistikoa: Kultur edo gizarte desberdinen aurrean moldatzeko gaitasuna.
• Diskurtsiboa: Testu baten koherentzia eta kohesioa mantentzeko gaitasuna eta diskurtso hori erakargarria egiteko gaitasuna.
• Estrategikoa: Gauza bakoitza nola eta non esateko gaitasuna, egoera desberdinetan mezua nola esaten den jakitea.

Hizkuntz Teoriaren Ikuspegiak

Chomsky

• Gramatika Unibertsala: Gaitasuna hizkuntza naturalizatzeko eta hizkuntza guztiak gai arau sozialak betetzeko.
• Hizkuntzaren 2 Alderdiak: 1- Gramatikala (hizkuntzaren arauak) 2- Aktuazioa (hizkuntzaren erabilera).

Saussure

• Barne Hizkuntza: Erantzun aurretik eta kanpo hizkuntza baino garrantzitsuagoa.
• Kanpo Hizkuntza: Gero ematen den erantzuna.

Hymes

• Chomskyren ideiak osatu.
• Pragmatika bearrezkoa aur batek esaldi zuzenak egiteko.
• Komunikatzeko gai, hizkuntza ondo ez jakinda.

Eskola Sobietarra

• Hizkuntza: Arau soziala, gizartea ikasteko garrantzitsua.
• Piageten teoriaren kontra.
• Marx-en jarraitzaile: Materialismoan oinarrituta.
• Pentsamendua vs Hizkuntza: Beti batera, sinbiotikoa, elkarri eragin.

Schaff

• Eskola sobietarren barne.
• Hizkuntza eta pentsamendua ez da bereizten: animalien instintoa = hizkuntza.

Sapir eta Whorf

• Erlatibismo Linguistikoa: Ama hizkuntzak zehazten pentsamendua.
• Hipotesi Biguna: Hizkuntzak pentsaera-markoa baldintzatu.