Hezkuntzaren Oinarriak: Teoriak, Historia eta Ereduak

1. Hezkuntza, Pedagogia eta Hezkuntzaren Zientziak

Hezkuntza mota nagusiak:

• Formala: Instituzionalizatua eta sistematizatua (Eskola: HH, LH, Batxilergoa, Unibertsitatea).
• Ez-formala: Sistema formaletik kanpo kokatzen dena (Hizkuntza akademia).
• Informala: Bizitzako esperientzietan oinarritua (Familiaren baloreak).

Ikaskuntza-irakaskuntza estrategiak:

• Instrukzioa, formazioa eta doktrinamendua.
• Ikaskuntza esanguratsua (Zabalza):
  • Puzzlea: Lankidetza; ikasle bakoitzak pieza bat eskaintzen du eta irakasleak osotasuna ematen dio.
  • Legoa: Eraikuntza aktiboa.
  • Elkarrizketa metaforak: Prozesu kolektiboa.

2. Hezkuntzaren Ezaugarriak

Humanizazio prozesua

• Hezigarritasuna eta hezikortasuna: Gizakiaren eta hezitzailearen arteko gaitasunak.

Ekintza eta esku-hartzea

• Hezitzailearen eta hezigaiaren arteko harremana.
• Prozesu iraunkor eta komunikatiboa.

3. Pedagogiaren Garapen Historikoa

Manganielloren bi garaiak

• Zientzia-aurrekoa eta zientifikoa (hiru etapa: hastapena, heldutasuna eta zientifikoa).

4. Lehen Hezkuntzako Teoriak: Eskola Ereduak

Phillippe Ariès eta Michel Foucaultek aztertutako ereduak:

1. Heziketa prezeptorala: Hezkuntza indibiduala edo pribatua.
2. Eskola primitiboa: Antolaketarik eta metodorik gabea.
3. Eskola tradizionala: Autoritatean eta transmisioan oinarritua.
4. Eskola post-tradizionala: Ikaslea zentroan jartzen duen hezkuntza berritzailea.

5. Eskola Berria

Printzipio nagusiak:

• Paidozentrismoa: Umea da prozesuaren zentroa.
• Lehiakortasunaren aurkako jarrera eta kooperazioa sustatzea.
• Hezkidetza.

6. Egile Nagusiak

• Jean-Jacques Rousseau: Hezkuntza naturalaren defendatzailea (Emilio).
• Maria Montessori: Ingurune egokitua eta autonomiaren garrantzia.
• Célestin Freinet: Eskola modernoa eta kooperatiboa. Teknikak: Inprenta, testu libreak, eskolen arteko korrespondentzia, lan-planak, aste-asanbladak, hitzaldiak eta egunkari muralak.
• Ovide Decroly: Interes-guneen teoria (zentro interesak).
• Francisco Giner de los Ríos: ILEren sortzailea eta hezkuntza integrala.

7. Espainiako Hezkuntza Sistema

• Eskola unitarioa: Maisu edo maistra bakarra talde heterogeneoentzat (Frias).
• Irakaskuntza monitoriala edo Lancasteriarra: Eskaintza monitoriala eta irakasle baten ikuspuntuan oinarritua (hizkuntza klaseen eredua).
• Eskola graduatua: Ikasleak adinaren arabera banatuta (gaur egungo eredua).

8. Institución Libre de Enseñanza (ILE)

Giner de los Ríos-ek bultzatua: gizaki berri eta integrala sortzea helburu.

• Eskola neutroa, tolerantea eta irekia.
• Hezkuntza berritzailea, esperientzia sortzaileetan oinarritua.