Hezkuntzan Esku Hartzeko Baliabideak eta Metodologiak

Hezkuntzan Esku Hartzeko Baliabideak

Hezkuntzan, baliabideak helburu didaktikoak lortzeko erabiltzen diren bitartekoak dira, eta HLPE (Hezkuntza Laguntza Beharrizan Bereziak) dituzten ikasleen integrazioa sustatzeko molda daitezke. Sei mota nagusi daude: espazioa, materialak, giza baliabideak, denbora, ikasleen taldekatzea eta baliabide pedagogikoak.

Baliabide Espazial Espezifikoak

Hezkuntza bereziko ikastetxeek gune espezifikoak dituzte, ikasleen gaitasunei ahalik eta etekin handiena ateratzeko diseinatuak. Horien artean nabarmentzen dira ikasgela multisentsoriala eta psikomotrizitate-gela.

Ikasgela Multisentsoriala

Laguntza terapeutikoko gela ikasleen zentzumenak estimulatzeko eta ingurunearekiko interakzioa errazteko espazioa da. Gela hainbat eremutan banatzen da estimulu motaren arabera, ikasleek sentsazio kontrolatuak jasotzea eta aurkikuntzaren bidez ikastea sustatzeko. Ohiko elementuak honako hauek dira:

• Ikusmenaren espazioa: Argiak, kolore desberdinetako objektuak, argi-zuntzak eta burbuila-zutabeak.
• Usaimenaren espazioa: Lurrin-difusoreak, pilota aromatizatuak eta olioak, aromaterapia lantzeko.
• Dastamenaren espazioa: Hainbat jaki likido edo solido dastamen-papilak estimulatzeko.
• Ukimenaren espazioa: Testura, tenperatura, pisu eta bolumen desberdinetako elementuak, objektuak bereizten ikasteko.
• Entzumenaren espazioa: Musika, ahotsak eta tresnak (euri-makila, danborra) erabiltzen dira.
• Espazio komunikatibo-interaktiboa: Sakagailuak, etengailuak eta ukimen-panelak.
• Erlaxatzeko espazioa: Bibrazio bidezko masajeetarako koltxonetak, ur-oheak, besaulkiak eta zabuak ditu.

Psikomotrizitate Gela

Garapen psikomotorrerako jarduerak egiteko gela da, normalean taldean. Espazio hau fisioterapiarako ere erabil daiteke, bi arloek antzeko ezaugarriak eta materialak partekatzen baitituzte.

Arkitektura Oztopoak eta Irisgarritasuna

Hezkuntza-espazio guztiek ikasle guztien erabilera bermatu behar dute.

Arkitektura Oztopoak

Arkitektura-oztopoa pertsonen irisgarritasuna, mugitzeko askatasuna edo zirkulazio segurua mugatzen duena da.

• Hiriko Arkitektura-oztopoak (HAO): (Ez zehaztua)
• Eraikinetako Arkitektura-oztopoak (EAO): Eraikinen barruan (desnibelak, korridore estuak, zoru irristakorrak).
• Garraiobideetako Arkitektura-oztopoak (GAO): (Ez zehaztua)
• Komunikazio Sentsorialetako Oztopoak (KSO): Mezuen ulermena zailtzen dutenak (txarra megafonia, letra txikiegia).

Irisgarritasun Unibertsala eta Guztientzako Diseinua

Hiru printzipio nagusi:

• Normalizazioa: Desgaitasuna duten pertsonek bizimodu normala izateko eskubidea dute.
• Irisgarritasun Unibertsala: Ingurune, produktu eta zerbitzuek bete behar duten baldintza da, pertsona guztiek modu seguru, eroso, autonomo eta naturalean ulertu eta erabili ahal izateko.
• Pertsona Guztientzako Diseinua: Inguruneak eta produktuak hasiera-hasieratik pertsona guztiek erabiltzeko moduan proiektatzea da, egokitzapen edo diseinu espezializaturik behar izan gabe.

Guztientzako Diseinuaren Zazpi Printzipioak

• Erabilera parekatua: Diseinua pertsona guztiek erraz erabiltzeko modukoa da, haien gaitasunak edozein direla ere.
• Erabilera malgua: Diseinua banakako lehentasun eta trebetasun askotara egokitzen da.
• Ulertzeko erraza: Diseinua ulertzeko erraza da.
• Informazio eskuragarria: Erabiltzaileek informazioa modu errazean partekatzen dute, gaitasun sentsorialak edozein direla ere.
• Akatsak onartzea: Ondorio kaltegarriak gutxitzen ditu.
• Ahalegin fisiko txikia.
• Neurri egokiak: Neurriak eta espazioak egokiak dira erabiltzaileek eskuratu, manipulatu eta erabil ditzaten.

Material Didaktikoak eta Curriculumekoak

Programazio didaktikoa abian jartzeko behar den material guztia biltzen da hemen: testuliburuak, lan-koadernoak, fitxen txostenak eta irakasleek emandako apunteak. Material hauek hezkuntza-aldi eta arlo bakoitzaren arabera aldatzen dira, curriculumak ezarritakoari jarraikiz.

Jolas Materialak eta ESAR Sistema

• Jostailu egokituak: Desgaitasuna duten haurrek errazago erabiltzeko merkaturatzen direnak.
• Jostailuen egokitzapena: Ohiko jostailuei aldaketak egitea.

ESAR Sistema jostailuak sailkatzeko erabiltzen da hezkuntzan haurren garapen ebolutiboan oinarrituta:

• E - Ariketa (Exercise): Jolas sentsorialak, mugimenezkoak eta manipulatzekoak.
• S - Joko Sinbolikoa (Symbolical): Rolak hartzeko, imitatzeko eta irudikatzeko jolasak.
• A - Eraikitzeko Jostailuak (Assemblage): Piezak muntatzeko jolasak, konplexutasun maila desberdinetakoak.
• R - Arauen Jokoa (Rules): Arau sinpleak (dominoak, serieak) edo konplexuak (estrategia, hiztegia) dituzten jolasak.

Giza Baliabideak: Hezkuntzako Teknikari Laguntzailea

• Ikasleen autonomia-falta hobetzeko ohituren eta errutinen programak gauzatzen laguntzea.
• Ikasleei ikasgelan, zentroan eta zentrotik kanpo mugitzen laguntzea, beharrezkoa bada laguntza-produktuak erabiliz (gurpil-aulkia, taka-taka), jarduera guztietan parte hartzeko.
• Ikasleei autonomia pertsonaleko alderdietan laguntzea, hala nola elikaduran eta higienean.
• Langile espezialistek proposatutako tratamendu espezifikoetan laguntzea.
• Arazo organikoak dituzten ikasleei laguntzea, haien jokabideak osotasun fisikoa arriskuan jartzen duenean.

Ikasleak Taldekatzea (4.6)

Ikasleak talde malguetan antolatzea baliabide bat da ikasgelako aniztasuna sustatzeko, ikasleen ezaugarri eta erritmo desberdinetara egokituz. Horrek arrakasta, autoestimua eta motibazioa handitzen laguntzen du. Taldekatze malguak osatzeko jarraibideak:

• Talde handia: Ikasle guztiek batera parte hartzen dute, aniztasuna modu naturalean lantzeko.
• Talde homogeneoak: Ezagutza-maila edo premia espezifiko antzekoak dituzten ikasleak biltzen dira, trebetasun zehatzak lantzeko.
• Talde heterogeneoak: Gaitasun desberdinak dituzten ikasleak elkartzen dira. Zereginak banatzen dira, aniztasuna eta elkarlana sustatzen dira, eta ikasleek elkarri laguntzen diote.

Baliabide Pedagogikoak (4.7)

Estrategia metodologikoak hezkuntzan esku hartzeko erabiltzen diren teknikak dira. Helburua ikasteko prozesuak malgutzea eta HLPEak dituzten ikasleen aniztasunaren premietara egokitzea da.

Printzipio Metodologiko Orokorrak

• Ikasleen garapen-maila, ezaugarri ebolutiboak eta aldez aurreko ezagutzak oinarri hartzea.
• Ikasleen motibazioa eta ikasteko gogoa piztea, haien interesetan oinarrituz.
• Hainbat zailtasun-mailatako jarduerak diseinatzea.
• Edukiak ulertzeko moduko ataletan antolatzea eta sekuentziatzea.
• Edukiak eskuratzeko laguntza fisiko, grafiko edo ikus-entzunezkoak ematea.
• Ikaskuntza autonomoa eta esanguratsua sustatzea.

Pertsona Ardatz duen Plangintza (PAP)

Metodologia honek ikaslearentzat garrantzitsuak diren pertsonak talde batean bilduz, ikasleari helburu propioak ezartzen eta lortzeko baliabideak eskaintzen dizkio, bere autodeterminazioa eta protagonismoa sustatuz. Prozesuak prestakuntza, ebaluazioa, planaren diseinua, ezarpena eta jarraipena/berrikuspena faseak ditu.

Ikaskuntza Kooperatiboa edo Elkarlanekoa

Talde txikietan oinarritutako metodologia da, ikasleek elkarlanean ikaskuntza garatzeko. Onurak: inplikazioa handitu, gaitasun sozialak garatu, jokabide prosozialak sustatu eta integrazioa erraztu. Estrategiak: puzzlea (zatiak banatu eta elkarren artean irakastea), parekoen tutoretza (elkar laguntzea) eta ikerketa-taldeak (azpigaiak ikertzea).

Kontratu Pedagogikoa

Hezitzailearen eta ikaslearen arteko kontratuak jokabide- eta ikasketa-helburu zehatzak finkatzen ditu, bereziki jokabide-arazoak edo integrazio-zailtasunak dituzten ikasleentzat, konpromisoak eta ondorioak zehaztuz.

Estrategia Metodologikoak

• Interes-guneak: Curriculum ikasleen interesen arabera moldatzea.
• Proiektu bidezko lana: Gaiak modu orokorrean eta diziplinartekoan lantzea, ikerketaren bidez.
• Tailerrak: Teknikak edo gai jakin bat praktikan ikastea.
• Txokoak: Ikasgelako espazioa gune tematikoetan banatzea.

HLPEak dituzten Ikasleentzako Metodologia Espezifikoak

TEACCH Metodologia (Autismoaren Espektroko Nahasmendua - AEN)

Autismoaren espektroko nahasmendua (AEN) duten pertsonekin erabiltzeko metodologia espezifikoa da. Irakaskuntza egituratuan oinarritzen da, giro aurreikusgarri eta ulergarri bat sortuz. Lau osagai nagusi ditu:

• Egitura fisikoa: Espazioa eremuka zatitzen da, jarduera arabera.
• Banakako ordutegiak: Jardueren sekuentzia bisualki adierazten da.
• Lan-sistemak: Jarduerak modu autonomoan nola egin argitzen dute.
• Ikusmen-laguntzak: Piktogramak.

Erabateko Komunikazioaren Programa

Komunikazio-gabezia handiak dituzten pertsonei hizkuntza irakasteko programa da. Helburua da komunikazio funtzionala lortzea.

• Keinuak: Haurrari nahiak adierazteko keinuak irakasten zaizkio.
• Keinu-hizkuntza: Ikasleak ikasitako keinuekin batera ahozko hurbilketak egiten ditu.
• Ahozko hitzak: Keinuak pixkanaka kentzen dira, ahozko hitza bakarrik utziz.