Haurren Idazketa Garapena: 5 Fase Nagusiak

1. Maila: Imitazioaren Fasea

• Idazte ekintzaren keinuak imitatu.
• Grafiaren zenbait ezaugarri formal imitatu:
  • Elementu figuratiborik ez.
  • Linealitatea.
  • Banaketa.
• Elementu grafiko motak: zirkuluak, makilatxoak, kakoak...
• Idazkera bereizgabeen garaia.
• Idaztea izenak idaztea da.
• Hitza eta objektuaren arteko harremana.
• Izen hori idazteko erabilitako unitateak ezin dira bereizi edo zatitu.

2. Maila: Idazkera Bereizien Fasea

• Idatzien ezaugarri formalekiko interesa.

Kodearen Funtzionamenduaz Hipotesiak

• Kantitatearen hipotesia: Gutxieneko ikur kopurua.
• Barne aniztasunaren hipotesia:
  • Ikur kopuru ezberdin asko izan behar dira, letra berdin askok ez baitute izendatzeko balio.
  • Hasieran, errepertorio txikia: izenaren letrak baino ez.
• Kanpo aniztasunaren hipotesia: Idazki ezberdinek, gauza diferenteak adierazteko, alde objektiboak eduki behar dituzte (ikurren ordena aldatu edo ikur diferenteak), ikur berdinek esanahi bera adierazten baitute.

• Forma grafikoak letra konbentzionaletara hurbiltzen dira. Hainbat letra irudikatzeko eta ezagutzeko gai dira, baina balio fonetikorik gabe.
• Existitzen ez dena ezin da idatzi.

3. Maila: Fase Silabikoa (Zatitze Silabikoa)

• Haurra konturatzen da idatziak ahozko hizkuntzaren soinuekin harremana duela: idazkia = objektua irudikatzen duen hitzaren osagaien bilduma.
• Idatziaren barne egitura ulertzeko, silaba bakoitza letra/soinu bat dela pentsatzen du.

Korrespondentzia Hipotesiak

1. Kantitateko korrespondentziaren hipotesia: Zenbat silaba, hainbat letra (silaba edozein letraz irudikatuta).
2. Kalitateko korrespondentziaren hipotesia: Silaba bakoitzak duen soinuren baten grafemarekin idazten da.

Gatazka Kognitiboak

• Gutxienezko kantitatea eta kalitatea (Monosilaboen arazoa): ni → I
• Letrak errepikatu: patata → AAA
• Berdin idazten diren hitz ezberdinak: kalea, atea → AEA

4. Maila: Fase Silabiko-Alfabikoa

• Idatziaren eta ahozko hizkuntzaren arteko soinu-korrespondentzia aurkitzen da.
• Grafia bat baino gehiago idazten da silaba bakoitzeko: Kontzientzia fonologikoa.

Problema Bikoitza

• Fonema guztiak identifikatzea.
• Fonemak nola idazten diren jakitea.

• Idazkera naturala: Belarriak jasotzen duen eran idazten dute.
• Subjektua eta predikatua bereizten dituzte.

5. Maila: Fase Alfabetikoa

• Haurrak azterketa alfabetikoa egiten du.
• Hizkuntza idatziaren kodea ondo ezagutzen dute, eta ahoskatu ahal duten guztia idatz dezakete.

Arazoak

• Silabaren oinarrizko eskemari erantzuten ez dioten silabak.
• Oztopo ortografikoak baino ez.
• Letra guztien grafiak ikastea kostatzen zaie.