Gotiko eta Erdi Aroko artelanak: katedralak eta eskulturak

Notre-Dame (Pariseko katedrala)

Kronologia: XII–XIII. mendeak

Lekua: Paris (Frantzia)

Mugimendu artistikoa: Gotiko klasikoa

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Arku zorrotzak
• Gurutze-gangak
• Arbotanteak eta kontrahormak
• Fatxada: hiru ate abozinatuekin
• Arrosetoi handia
• Beirate koloretsuak
• Pinakuluak eta gargolak

Leoneko katedrala

Kronologia: XIII. mendea

Lekua: León (Gaztela)

Mugimendu artistikoa: Gotiko klasikoa

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Oinplano gurutze latinoa
• Nabe altuak eta argitsuak
• Beirate koloretsu ugari
• Arbotante eta kontrahormak
• Bertikalitatea eta argitasuna

Sainte-Chapelle (Santa Kapera)

Kronologia: XIII. mende erdia (1241–1248)

Lekua: Paris (Frantzia)

Mugimendu artistikoa: Gotiko rayonnant (garaia)

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Beirate zabalak
• Horma ia gardenak
• Arku zorrotzak eta gangak
• Argiaren sinbolismoa
• Altueraren eta arintasunaren bilaketa

Ama Birjinaren Ate-a (Notre-Dame, Paris)

Kronologia: XIII. mendea

Lekua: Notre-Dame (Paris)

Mugimendu artistikoa: Eskultura gotikoa

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Tinpanoan Mariaren bizitza
• Ama Birjina tronuan, umearekin
• Irribarrea eta naturalismoa
• Pliegue leunak eta jarrera mugikorra
• Eskultura erantsia arkitekturan

Sarmentalen atea (Burgoseko katedrala)

Kronologia: XIII. mendea

Lekua: Burgos (Gaztela)

Mugimendu artistikoa: Eskultura gotiko frantsesaren eraginez

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Tinpanoan Kristo eta Apostoluak
• Naturalismo progresiboa
• Arkibolta eta atezango apainduak
• Mugimenduaren adierazpena
• Fatxada mendebaldekoa

Reimseko atea (Anuntziazioa eta Bisita)

Kronologia: XIII. mendea

Lekua: Reims (Frantzia)

Mugimendu artistikoa: Eskultura gotiko klasikoa

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Aingerua irribarretsua
• Ama Birjina gaztea
• Naturalismoa eta humanizazioa
• Jantzien pliegue malguak
• Mugimendu eta espresioaren bilaketa

Ama Birjina umearekin (Toledoko katedrala)

Kronologia: XIV–XV. mendeak

Lekua: Toledoko katedrala (Espainia)

Mugimendu artistikoa: Eskultura gotiko berantiarra (hispano-flandestarra)

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Egurrezko eskultura polikromatua
• Naturalismoa eta afektibitatea
• Harremana ama eta haurraren artean
• Jantzi arinak eta forma biribilduak
• Humanismoaren adierazpena

Kristo hil dagoenaren negarra (Giotto)

Kronologia: XIV. mendea (1305 inguruan)

Lekua: Padua (Italia)

Mugimendu artistikoa: Italo-gotikoa (Trecentoa)

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Fresko teknika
• Naturalismoa eta bolumena
• Mugimendua eta emozioa
• Koloreen harmonia
• Sakontasun espaziala

Deszendimendua (Roger van der Weyden)

Kronologia: XV. mendea (1435 inguruan)

Lekua: Flandes (Belgika)

Mugimendu artistikoa: Gotiko flandestarra

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Oleo oholaren gainean
• Naturalismoa eta xehetasuna
• Kolore biziak
• Sentimenduaren dramatismoa
• Konposizio diagonala eta orekatua

Arnolfini familia (Jan van Eyck)

Kronologia: XV. mendea (1434)

Lekua: Brujas (Flandes)

Mugimendu artistikoa: Gotiko flandestarra

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Oleo oholaren gainean
• Naturalismo eta xehetasun handia
• Argiaren eta perspektibaren erabilera
• Sinbolismo ugariz beterik
• Errealismo sozial eta psikologikoa

Santo Tomasen zalantza (La incredulidad de Santo Tomás)

Kronologia: XIV. mendea

Lekua: Eskultura gotikoa (Toledo edo inguruko eragin flandestarra)

Mugimendu artistikoa: Eskultura gotiko berantiarra

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Naturalismo handia eta espresibitatea
• Pertsonaien harremana eta emozioaren adierazpena
• Gorputzaren proportzio eta mugimendu egokiak
• Jantzien pliegue malguak
• Kristoren giza izaeraren azpimarratzea (humanizazioa)

Zangotzako Santa Maria atea

Kronologia: XII. mendea

Lekua: Zangoza / Zangotza (Nafarroa)

Mugimendu artistikoa: Eskultura erromanikoa

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Atealde monumentala, erliebe teknikaz landu
• Tinpanoan Azken Epaiketa: Kristo mandorlan, epaituak behean
• Atezangoetan Apostolu eta santu luzangak
• Hierarkiaren legea eta antinaturalismoa
• Marko arkitektonikoari egokituta (markoaren legea)
• Irudi sinboliko eta didaktikoak (“Harrizko Biblia”)

Taulleko San Klemente

Kronologia: XII. mende hasiera (1100 inguruan)

Lekua: Taüll, Katalunia (Espainia)

Mugimendu artistikoa: Pintura erromanikoa

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Fresko horma-pintura absidean
• Pantokrator irudia mandorlan: Kristo tronuan, liburuarekin
• Kolore lauak, lerro ilunak eta fondo urdinak
• Antinaturalismoa eta hierarkiaren legea
• Funtzio didaktikoa eta espiritualtasuna
• Konposizio simetrikoa eta frontaltasuna

Leoneko San Isidro (Panteón de los Reyes)

Kronologia: XII. mendea

Lekua: León (Gaztela, Espainia)

Mugimendu artistikoa: Pintura erromanikoa

Espezifikazioak / Ezaugarriak:

• Horma-pintura fresko teknikaz
• Gai erlijiosoak: Kristo, santuak eta eszena biblikoak
• Kolore lauak eta marra ilunak (linealismoa)
• Hierarkiaren eta sinbolismoaren nagusitasuna
• Fondo laua eta perspektibarik eza
• Dekorazio eta irakaskuntza funtzioa elizaren barruan