Elementos arquitectónicos clásicos e as súas ordes
Capitel composto: o de creación romana por fusión de elementos xónicos e corintios, mesturando as volutas do capitel xónico e as follas de acanto do capitel corintio.
Capitel dórico: aquel constituído por equino, moldura circular e convexa, e ábaco, moldura a modo de taboíña. De creación grega, forma parte da orde dórica, a máis antiga das ordes.
Capitel xónico: formado por volutas ás que se superpón un ábaco. De creación grega para empregar na orde xónica.
Entaboamento: estrutura arquitectónica das ordes clásicas, encima das columnas e constituído por arquitrabe, friso e cornixa.
Arquitrabe: parte inferior do entaboamento que apoia directamente sobre a columna (1).
Friso: faixa decorativa de desenvolvemento horizontal, situada entre o arquitrabe e a cornixa no entaboamento das ordes clásicas. Tamén se aplica a calquera franxa decorativa horizontal (2).
Cornixa: na arquitectura clásica, parte que sobresae no alto do entaboamento despois do friso (3). En xeral, a parte superior e saínte que remata un edificio.
Metopa: espazo cadrado que media entre dous triglifos no friso da orde dórica. Adoita ornamentarse con relevos ou simplemente con cor.
Triglifo: elemento arquitectónico con forma de rectángulo saínte e surcado por tres acanaladuras verticais —glifos—, que serve de decoración. Caracteriza o friso da orde dórica e altérnase regularmente coas metopas.
Imposta: fiada de pedra ou ladrillo, a miúdo sobresaínte, sobre a que se asentan un arco ou unha bóveda. Tamén se emprega para referirse á franxa ornamental que separa os pisos.
Tipoloxías de arcos e elementos construtivos
Arquivolta: cada unha das roscas ou molduras dispostas de xeito concéntrico en torno dun arco. O conxunto de arquivoltas crea unha portada abucinada. Son propias da arquitectura románica e gótica, presentando habitualmente decoración variada tanto figurativa coma xeométrica.
Arco apuntado: o constituído por dous segmentos de circunferencia de igual radio e de dous centros no seu trazado. Forma un ángulo na clave. Denomínase tamén arco oxival.
Arco de ferradura: aquel de curvatura superior á semicircunferencia. Pode ter maior ou menor frecha. Na arte califal presenta un peralte da metade do radio, mentres na arte visigoda o peralte é dun terzo.
Arco de medio punto: aquel de curvatura semicircular, de frecha igual á semiluz.
Arco peraltado: aquel de medio punto con prolongación rectilínea no seu arranque, de xeito que supera a media circunferencia e a frecha é maior que o radio ou semiluz.
Arco rebaixado: o de curvatura inferior á media circunferencia, de xeito que a frecha é menor que a semiluz.
Clave dun arco: a doela central que pecha o arco. Tamén nas bóvedas hai unha peza central chamada clave.
Doela: cada unha das pezas en forma de cuña nas que se divide a estrutura do arco.
Arco de faixa ou perpiaño: o que cingue a bóveda para reforzala e se dispón transversalmente ao eixo lonxitudinal da nave, dividíndoa en tramos.
Arco formeiro: o disposto paralelamente ao eixo lonxitudinal da nave e que a separa da outra nave.
Arcobotante: arco exterior rampante —con arranques a distinta altura— que descarga sobre o muro ou sobre un contraforte exterior os empuxes laterais das bóvedas. Serve tamén para conducir as augas de choiva ata as gárgolas a través da canle no seu extradorso. Característico da arquitectura gótica.