Glosario de Latinismos e Etimoloxías Galegas Corrixidas

Latinismos e as súas Traducións

A continuación, preséntase unha lista de locucións e frases latinas coa súa correspondente tradución ou significado en galego:

• A posteriori: Con posterioridade.
• A priori: Polo que antecede.
• Ab aeterno: Dende a eternidade.
• Ad kalendas graecas: Para as calendas gregas (nunca se vai realizar).
• Ad hoc: Para isto.
• Ad libitum: A gusto.
• Ad multos annos: Por moitos anos.
• Addenda et corrigenda: O que debe ser engadido e corrixido.
• Alea iacta est: A sorte está botada.
• Alma mater: Nai nutricia.
• Ante meridiem: Antes do mediodía.
• Ave, Caesar, morituri te salutant: Ave, César, os que van morrer saúdante.
• Bis: Dúas veces.
• Bona fide: De boa fe.
• Calamo currente: Ao correr da pluma.
• Carnes tollendas: Deben suprimirse as carnes.
• Carpe diem: Aproveita o día.
• Casus belli: Causa da guerra.
• Cave canem: Coidado co can.
• Cogito, ergo sum: Penso, polo tanto existo.
• Conditio sine qua non: Condición sen a cal non.
• Contra naturam: Contra a natureza.
• Corpore insepulto: Co corpo sen sepultar.
• Corpus delicti: O corpo do delito.
• Cum laude: Con loa.
• Curriculum vitae: Carreira da vida.
• Cursus honorum: Carreira de honores.
• De facto: De feito.
• De incognito: Sen ser recoñecido.
• De iure: De dereito.
• Deo volente: Se Deus quere.
• Honoris causa: Por honra.
• Do ut des: Dou para que des.
• Dura lex sed lex: A lei é dura, pero é a lei.
• Ecce homo: Velaquí o home.
• Editio princeps: Primeira edición.
• Errare humanum est: Equivocarse é humano.
• Et cetera: E o demais.
• Ex aequo: Por igual.
• Ex cathedra: Dende o posto do mestre.
• Ex iure: Segundo o dereito.
• Ex libris: Dos libros de.
• Ex professo: Adrede.
• Exempli gratia: Por exemplo.
• Extra muros: Fóra das murallas.
• Facta, non verba: Feitos, non palabras.
• Fiat lux: Fágase a luz.
• Gratis et amore: Sen cobrar e por amor.
• Grosso modo: Sen moita exactitude.
• Habeas corpus: Que teñas o corpo.

Etimoloxía de Topónimos Galegos

Análise da posible orixe de varios nomes de lugares en Galicia:

Topónimos do Norte e Centro

• A Coruña: Procede do substantivo común clunia (palabra celta romanizada), que significa "pradaría, lugar húmido, fonte, manancial", en alusión ao contorno da actual Torre de Hércules.
• A Estrada: Podería provir da voz popular galega estrada. O seu significado é estender xeralmente capas de toxo nas corredoiras no inverno onde había lama; pode vir do latín *strata.
• Acibeiro: Referido a un lugar ou sitio poboado de acivros, deriva de *aquifolium ou *acifolium.
• Armenteira: De *armenteriam e este de *armentum (rabaño ou gando vacún).
• Astorga: De *Asturica Augusta, nome do emperador Augusto.
• Bembibre: De *bene vivere.
• Bierzo: Deriva de Bergidum.
• Bonaval: De *bonam vallem. Conserva o xénero feminino de vallis,-is.
• Braga: Era Bracara, convertida despois das guerras cántabras en Bracara Augusta.
• Caldelas: Deriva de (aquas), presenza de augas quentes, termais.
• Cartagena: ProVén do fenicio Qart Hasasht ("cidade nova").
• Castrelo: De castrum castellum, híbrido.
• Cebreiro: Lugar onde houbo asnos bravos ("cebros").
• Celanova: ProVén de cella ou cela, de habitación pequena, de mosteiro ou dependencia deste.
• Cimadevila: De cyma ("lugar elevado") e villam.
• Compostela: O Cronicón Iriense (XI-XII) derivao de compositum tellus ("terra composta ou fermosa"). Sempre foi máis aceptada a interpretación de "villiña ben feita", que debe provir do diminutivo latino compositella, de "compoñer, construír" en alusión a un pequeno núcleo de poboación ou aldea ben construída.
• Córdoba: Romanos Corduba. Era de esperar unha forma *Cuerva, resultando na forma Córdoba.
• Couto: ProVén de cautum ("lugar cercado").
• Chantada: De plantatam, suposta destrución da vila coa reedificación, de aí *plantata = a poboación. Outros relaciónano coa defensa feita con estacas plantadas ou cravadas; podería ser que lle faltase un substantivo como *petra plantata.

Topónimos do Oeste e Sur

• Feáns: Do latín fenales, lugares onde abunda o fenum ("herba seca").
• Filgueira: De filicariam, derivado de filicem (fieito). Lugar onde abundan os fieitos.
• Fisterra: Finis terrae, "fin do mundo coñecido".
• Fondevila: De fonte da vila coa apócope do -te de fonte.
• Fonsagrada: Deriva de fontem sacratam, "fonte sagrada".