Gizarte Zerbitzuak eta Bizikidetza: Marjinazioa Saihesteko Baliabideak eta Gizarte Ikerketaren Oinarriak

Gizarte zerbitzuak eta bizikidetza unitatea

Sistema publikoa marjinazio prozesuak saihesteko eta gainditzeko beharrezko baliabideen sustapenean oinarritzen da. Herritar guztientzat eta hainbat zerbitzu mota eskaintzen ditu. Zerbitzu hauek egunerokoko bizitza erraztu eta babestuko dute.

Gizarte zerbitzuen helburu nagusietako bat marjinazioa prebenitzea eta gainditzea da.

Harrera egoitzak

Arazo soziofamiliarra edo ekonomikoa dutenentzat, edo ezgaitasun egoeran daudenentzat, familia inguruak lagundu ezin diena. Helburua ordezko etxebizitza izatea da.

1) 3. adinekoentzako egoitzak

Familian bizi nahi ez edo ezin dutenentzako alternatiba dira. Arreta erabiltzaileen autonomia mailaren arabera egokitzen da. Askotan desintegrazioa dakarren arren, plazen eskaera kopurua eskaintza baino altuagoa da. Publikoak, pribatuak edo kontzertatuak izan daitezke. Osoko arreta eskaintzen dute: ostatua, garbitasun pertsonala eta arreta sosiosanitario multiprofesionala.

• Gauza direnentzako egoitzak: nolabaiteko autonomia pertsonala, fisikoa edo psikikoa dutenentzat. Laguntza behar dutenentzat eguneroko bizitzako jarduerak egiteko etengabeko laguntza behar dutenentzat.
• Egoitza mistoak: gauza direnentzat eta laguntza behar dutenentzat.

2) Urritasunak dituztenentzat

Sailkapena: era larri edo oso larriko maila dutenentzat (urritasun fisikoak, psikikoak etab.). Osoko arreta eskaintzen da.

Jarrera nahaste larriak eta iraunkorrak dituztenentzat: aldi baterako osoko zerbitzua, adimen atzerapena edo nahaste autistak dituztenentzat, baita tratamenduekin aritzen ez diren jarrera nahaste larri eta iraunkorrak dituztenentzat ere.

Helduen egoitzak: osoko erregimenean, aldi baterakoa edo iraunkorra, eta barnetegi erregimenean arreta eskaintzen die nolabaiteko autonomia pertsonala izan arren familian eta gizartean integratzeko arazoak dituzten ezindu helduei.

Harrera egoitza batean sartzeko betebeharrak:

• %33ko minusbaliotasuna aitortua izatea.
• 16 urtetik 65 urtera bitartekoa izatea.
• Eskatutako lekuaren hitzartutako prezioa ordaintzeko prest egotea.

3) Egoitza etxeak

Buru osasun arazoak dituzten 60 urte baino gutxiagoko pertsonentzat. Autonomia pertsonal baxua duten 18 urtetik gorako pertsonez osatuta. Bizikidetza eta osasun arloko arreta biltzen dute. Helburua familia etxea ordezkatzea da, aldi baterakoa edo betikoa.

4) Adingabeentzako egoitzak

Garapen pertsonalerako beharrezkoa den guztia eskaintzen diete adingabeei aldi baterako: ostatua, bizikidetza eta hezkuntza. Hainbat egoitza zerbitzu bereiz daitezke:

• Adingabeak babesteko egoitza zentroak: aldi baterako eta egoitza harreran, adingabeak zaintzea eta hezitzea da helburua.
• Administrazioak babestutako adingabe urritu-en egoitza zentroak: haurrei eta nerabeei arreta eskaintzeko taldeetatik datozen adingabeek hartzen dute ostatua. Erabiltzaileen beharretara egokitutako laguntza jarraitua eskaintzea da helburua.
• Drogamendekotasuna dutenentzako egoitza zerbitzuak: arreta terapeutikoen prestakuntzan eta kultura arloko jardueretan, baita familia babesarekin lotutako jardueretan oinarrituta, adingabekoak birgaitzea da helburua.

5) Mendekotasuna gainditzeko unitate egoitza

Komunitate terapeutiko gisa ere ezagutzen dena. Aldi baterako barnetegi erregimenean, tratamendu medikoa, psikologikoa, hezkuntzakoa eta okupazionala ematen zaie pertsonei. Tratamenduaren helburu hirukoitza: mendekotasuna gainditzea, errehabilitazioa eta gizarteratzea.

Ezaugarriak:

• Barnetegi erregimena duten tratamendu unitateak dira.
• Desintoxikazioaren hasierako aldia errazteko, pazienteari kanpoko munduarekin harremanak mugatzen zaizkio.
• Egonaldia hilabetetik hiru urtera bitartekoa izan daiteke.
• Komunitatean egindako egonaldiaren barruan, tratamendu fase desberdinak daude, bakoitza bere helburuekin.
• Barne araudia dute eta pazienteek sinatu eta onartu behar dute.
• Droga abstinentzia praktikatzen da.

Helburua: adikzioaren arazoa gainditzeko prozesuaren ostean, erabiltzaileak gizartean taldean txertatu daitezen lortzea.

Eguneko zentroak

Etengabeko arreta behar duten mendeko pertsonentzat. Ordutegia: 8:00etatik 20:00etara. Mantenua (gosaria, bazkaria, askaria) barne hartzen dute, baita rehabilitazio zerbitzuak, arreta medikoa eta psikologikoa ere. Helburu bikoitza: mendeko pertsonei arreta eta terapia beharrezkoak eskaintzea, eta familiari atseden zerbitzua ordu batzuetan.

1) 3. adinekoentzako eguneko zentroak

Autonomia sozial eta pertsonalaren maila mantentzea eta berreskuratzea da helburua. Pertsonei osoko arreta eskaintzen zaie. Autonomia eta garapen pertsonala sustatu nahi dute, jarduera soziokulturalen aukera zabalarekin. Ongizatea, bizikidetza, solidaritatea, integrazioa, parte hartzea eta gizarte ingurunearekiko lotura sustatzeko joera dute.

2) Urritasunak dituztenentzako eguneko zentroak

Lan merkatuan modu normalizatuan txertatu ezin diren pertsonei zuzendua. Bi modalitate daude:

• Eguneko unitateak: ezintasun oso larriak dituzten pertsonei zuzenduak. Bestelako beharrak dituztenez, eguneroko jarduerak egiteko eta egunez familia unitateak ezin dien berezko arreta eskaini. Adimen urritasun oso larria duten ezintasun psikikoa dutenei, eta ezintasun fisikoa eta buruko paralisia dutenei zuzenduta, lanbideratzeko aukerarik ez dutenentzat.
• Zentro okupazionalak: minusbaliotasun mailagatik enplegu zentro berezi batean txertatu ezin diren baina lanean aurrera egiteko gai diren pertsonentzat. Helburua: jarduera erabilgarria eskaintzea eta laneko adinean dauden adimen urritasuna duten pertsonak gizarteratzea. Haien bizi baldintzak normalizatzea da helburua, egokitzapen pertsonal eta sozialaren bidez lanerako gaitzeko.

3) Buruko gaixotasunak dituztenentzako eguneko zentroak

Gaixo zentroak: bizitza ohitura normalizatuak lortzera zuzentzen dira. Helburuak: gaixo mentalen ongizatea sustatzea, parte hartzea, solidaritatea eta aisialdiaren erabilera, komunitatean txertatzea sustatzea eta erabiltzaileen autonomia handiena lortzea.

Lanean hasteko balio anitzeko tailerrak eta tailer okupazionalak: buruko gaixotasun kronikoa duten eta lan baliabideetara sartu ezin diren pertsonentzat.

4) Emakumeentzako zentroak

Tratu txarrak edo familia uzteagatik behar bereziak dituzten emakumeei informazioa eta orientazioa eskaintzen zaie. Haien berrertxatzea hobeto egokitzen duten gizarte baliabideetara, baliabide psikologikoetara eta juridikoetara bideratzen dira.

5) Drogamendekotasuna dutenentzako eguneko zentroak eta gizarteratzea

Errehabilitazio eta gizarteratze tratamenduak jartzen dituzten eguneko zentroak, 9:00etatik 18:00etara. Parte hartze aktiboa sustatzen da gizarteratzeko helburuekin. Helburua: mendekotasuna gainditzeko prozesuan dauden pertsonak gizarteratzen eta birgizarteratzen laguntzea. Erabiltzaileek tratamendua jasotzen dute, bai droga mendekotasun arazoetarako, bai droga mendekotasunarekin lotutako beste zenbait arazorako.

6) Adingabeentzako eguneko zentroak

Desabantaila sozialean, familiarren eta ekonomikoan dauden haur eta nerabeak aisialdian eta kultura arloan babesteko funtzioa dute.

Gizarte ikerketa

Gizarte ikerketa: errealitate soziala ikertzeko erabiltzen diren metodo eta teknika zientifiko multzoaren aplikazioa.

Metodo zientifikoa: errealitateari buruz nahi dugun informazioa lortuko dugu, jakituria eta metodologia zientifikoa erabiliz. Kasu honetan jasoko dugun informazioa objektiboa, sistematikoa eta formala izango da. Horretarako, lehen informazio iturriak erabiliko ditugu, eta ondoren ikerketa teknika egokiak.

Informazio iturriak

Bigarren mailako iturriak: aurretik sortuta dauden berriak dira, jada landuta daudenak eta kontsulta daitezkeenak.

• Barnekoak: erakundean bertan sortutakoak (aurreko ikerketak, proiektuak, txostenak…).
• Kanpokoak: erakundetik kanpo sortutakoak (argitalpenak, biografiak…).

Lehen mailako iturriak: ikertu behar dugun errealitatean aurkitzen dira, eta haietara zuzenean heltzen gara bitartekorik gabe. Iturri hauetan gure proiektua aurrera eramateko behar dugun informazioa bilatuko dugu.

Teknika kualitatiboak eta kuantitatiboak

Kuantitatiboak: lortzen den informazioa erabat objektiboa izaten da, eta gertakari sozialen zenbaketa da helburua. Errealitatea arlo estatistiko edo matematikoetatik hurbiltzen da. Adibidez, inkesta.

Kualitatiboak: ekintza sozialen zentzua eta esanahia aurkitzea da helburua. Teknika hauek subjektibitatea baloratzen dute. Teknika kualitatibo nagusiak: behaketa, elkarrizketa eta bizi istorioak.

Gizarte ikerketan ez dago teknika bakarra erabili beharrik; denak osagarriak dira.

Bigarren mailako iturriak: dokumentu bilketa

Zertan datza?

Edozein gertaera edo errealitateren inguruko informazioa lortzen dugu. Informazio hori, disziplina desberdinei dagozkien dokumentu desberdinetan bilduta egon ohi da, formatu ezberdinetan:

• Dokumentu idatziak: prentsa, literatura, bestelako argitalpenak.
• Zenbakizko edo dokumentu estatistikoak.
• Ikus-entzunezko eta multimedia dokumentuak.

Faseak

1. Datuen lokalizazioa eta eskuratzea: gure ikerketarako beharrezko dokumentuak bilatu behar ditugu.
2. Dokumentazioaren azterketa: lortutako informazioak proposatutako ikerketak lagunduko digu. Gomendagarria da materiala lokalizatu eta gero, guretzat interesgarriak diren dokumentuak aukeratzea, ondoren irakurketa egin ahal izateko. Informazioa gorde behar dugu, eta horretarako fitxak eta euskarri fisikoak erabiliko ditugu, informazioa behar dugunean erabiltzeko prest utziz.

Dokumentu bilketa TIKak erabiliz

Gizarte ikerketarentzat aurrerapen handia izan da IKTen etorrerak. Oso lagungarria da erabilera, batetik informazioa iragazteko, eta bestetik proiektu berdinetan lanean ari diren beste pertsona batzuekin harremanetan jartzeko erraztasuna ematen duelako.

Alde eta kontrako faktoreak

Kontrako faktore nagusia: materialaren joera informatiboa. Aurkitzen dugun bitartekoaren ideologia edo jarrerarekin lotuta dago.

Alde nagusia: lortzeko erraza den informazioa izatea eta kostu baxukoa izatea.