Giza Eboluzioa: Bipedismotik Artearen Sorrerara

Giza Eboluzioaren Hasiera: Bipedismoa

Duela sei milioi urte, klima-aldaketengatik oihan hezeak murriztu ziren eta antropoideek zuhaitzetatik jaitsi behar izan zuten, habitata aldatuz. Zuhaitz berriak bilatzeko, antropoideak bi hanketan zutitu ziren, bipedoak bihurtuz.

Bipedismoaren abantailak

• Eskuak beste zereginetarako libre geratu ziren.
• Joan-etorrien denbora murriztu zen.
• Gorputz-adarrak sofistikatu ziren eta ikusmena hobetu zen.
• Egokitzapen fisikoak gorputz-adarretan, bizkarrezurrean, aldakan eta burmuinean agertu ziren.
• Erditzea gizarte-afera bilakatu zen, amak laguntza behar baitzuen.

Lehen hominidoak eta aztarnak

• Australopithecus izan ziren bipedismoaz baliatu ziren lehenak.
• Ardipithecus ramidus-aren lehen aztarnak Etiopian aurkitu ziren 1994an, Lucy ezizenezko hominido baten eskeletoarekin.
• Homo habilis izan zen tresnak garatu zituena.
• Harrietatik sortzen ziren lan-tresna gehienak garai hartan.
• Hominidoak haragia jaten hasi ziren, ehiza-tresna garatuagoak erabiliz.

Suaren menderatzea eta gizartearen garapena

Duela 400.000 urte inguru, suaren erabilera hasi zen:

• Elikagaiak egosi eta kontserbatzeko aukera eman zuen.
• Lurraldeak konkistatu, gaixotasunak gainditu eta harrapariei aurre egiteko balio izan zuen.
• Europan Homo heidelbergensis eta Asian Homo erectus izan ziren sua menderatu zutenak.

Ehorzketa-praktikak eta sinbologia

Ezagutzen den ehorzketa-praktikarik zaharrena Atapuercako (Burgos) Hezurren Leizean aurkitzen da, Homo heidelbergensis-ek duela 300.000 urte egindako hilobia baita.

Lehen, ehorzketa-ekintzek higienea zuten helburu, animaliek gorpuak ez jateko. Hala ere, denborarekin, gizakiaren bizitzaren ohorez egiten hasi ziren, erritu moduan.

Artearen eta sinbologiaren sorrera

Sinbologia labar-pinturetan aurkitu zen. Homo sapiens-ek, duela 30.000 urte Grotte Chauvet-en eta duela 15.000 urte Altamiran egindako pinturek, ezaugarri komunak dituzte:

• Arte-lan primitiboek funtzio estetikoa, mistikoa eta gizarte-loturakoa zuten.
• Esperientzia partekatua irudikatzen zuten.
• Taldeari berezko sinbologia eskaintzen zioten.